28 Ocak Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 28. günü

Olaylar

Uzay mekiği Challenger'in fırlatılışından 73 saniye sonra parçalanışı

• 1517 - Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı Ordusu, Kahire'ye girdi.
• 1547 - VI. Edward, İngiltere Kralı oldu.
• 1807 - Pall Mall Sokağı, tarihte ışıklandırılan ilk sokak oldu.
• 1820 - Fabian Gottlieb von Bellingshausen ve Mikhail Petrovich Lazarev öncülüğündeki Rus ekip, Antarktika kıtasını keşfetti.
• 1915 - I. Dünya Savaşı: Osmanlı İmparatorluğu ile Britanya İmparatorluğu arasında Suriye-Filistin Cephesi başladı.
• 1918 - Lev Troçki, Sovyetler Birliği'nde Kızıl Ordu'yu kurmaya başladı.
• 1920 - Osmanlı Mebusan Meclisi'nin gizli oturumunda, Misak-ı Milli kabul edildi.
• 1921 - Mustafa Suphi ve arkadaşları, Trabzon'a geldikten sonra İskele Kahyası İttihatçı Yahya tarafından bir motora bindirildiler ve gece denizde öldürüldüler.
• 1921 - Albert Einstein, evrenin ölçülebileceğini öne sürdü. Bilim dünyasında bir tartışma başlattı.
• 1923 - İçişleri Bakanlığı, İzmit ilinin adını Kocaeli olarak değiştirdi.
•  

• Türklere geçişi

  

  Fevziye Camii

  

  

  8. yüzyılda Persler ile Arapların Bizans ile yaptıkları savaşlarla İzmit kenti yeniden yağmalanmıştır.

  11. yüzyılda Nikomedia, Anadolu'ya egemen olan Türklere geçti. I. Süleyman Şah ile kardeşi Mansur Suriye'den Anadolu'ya girdi. Birlikte 1075 yılında İznik'i aldılar. Burada bağımsızlıklarını ilan ederek Anadolu Selçuklu Devleti'ni kurdular. 1078 yılında I. Süleyman Şah, Nikomedia'yı ele geçirdi. 1085 yılında I. Aleksios yapılan savaşlar sonunda Nikomedia ile birlikte Marmara'nın güney kıyılarını geri alarak Bizans topraklarına kattı.

  1096'da Bizans'a gelen Haçlılar İzmit Körfezi'ndeki bütün köylerle Nikomedia'yı yağmaladı. Nikomedia, 1101'de İkinci Haçlı Seferi'ne katılan ordunun bir kolunca ele geçirildi. Dorilaion'a (Eskişehir) yürümek için kentten ayrılan Haçlı ordusu, Türklerin direnişiyle karşılaştılar. Bu direnişten sonra Haçlılar yağMayısı Bizans topraklarına yöneltti. Haçlılar yerli halkça kovuldu. 1337'ye dek Bizans egemenliğinde kaldı.

  Kentin Osmanlılara geçişi Orhan Bey döneminde oldu. 1327 yılında Akça Koca; Kandıra, Karamürsel ile birlikte İzmit Körfezi'nin güneyini aldı. Osmanlı Devleti'nin egemenliği altında bulunan bölgelerde yaşayan halka iyi davranmaları, İzmit çevresindeki kalelerin önemli bir bölümünün 1333'te teslim olmasını sağladı. 1337'de kentte açlık baş gösterince İzmit'in tümü ele geçirilebildi. Bu tarihten sonra İzmit, Osmanlı sancağı oldu. İlk sancak beyi Süleyman Paşa oldu.

  1402 yılında Timur'un Ankara Muharebesi'ni kazandıktan sonra İzmit'e gönderdiği Mirza Ebubekir komutasındaki orduya kent halkı karşı koydu. Süleyman Çelebi, Timur ile anlaşarak Rumeli'de padişahlığı ilan etti. Sonra da Bizanslılarla anlaşarak İzmit'i 1403 yılında Bizans'a bıraktı. Daha sonra Musa Çelebi, kardeşi Süleyman Çelebi'yi tahttan indirerek sultanlığını ilan etti. İzmit yeniden Osmanlılara geçti. Ondan sonra Musa Çelebi'nin kardeşi Mehmet Çelebi ağabeyini yenerek 1413'te hükümdar oldu.

  1413-1421 arasında kent bayındır edildi. 14 Eylül 1509'da İstanbul ile İzmit'te büyük bir deprem oldu. İzmit'te bu depremle birlikte Süleyman Paşa Medresesi başta olmak üzere 5 cami, 300 ev ile kentin deniz kıyısındaki surlar onarılamayacak biçimde yıkıldı.

  1592 yılında İstanbul'dan gelen veba salgını İzmit'e sıçradı. Bundan dolayı dükkânlar 6 ay için kapandı. İstanbul ile Anadolu'ya ulaşım durdu. 1621 yılındaki şiddetli kışta İzmit Körfezi'nin bitim yeri dondu. Temel gereksinim maddelerinin azaldı. Bundan dolayı fiyatlar arttı. IV. Murad zamanında ayaklanan Gürcü Abdünnebi çevresindeki güçlerle İzmit üzerinden İstanbul'a yürüdü. Yöneticiler, İzmit'te siperler kazdırdı ve gemilerle İstanbul'dan asker gönderdi. Böylece ayaklanmayı bastırmaya çalıştılar. Üsküdar'a kadar ilerleyen Gürcü Abdünnebi daha sonra geri çekildi. 1659 yılında öldürüldü.

  1651 yılında ayaklanan Abaza Hasan Ağa, İzmit yöresini yağmaladı. Ayaklanma bastırıldı ancak İzmit bundan büyük zarar gördü. III. Ahmed zamanında İzmit, Damat İbrahim Paşa'ca onarıldı. 22 Mayısıs 1766'da iki ay süren depremlerden dolayı İzmit büyük ölçüde yıkıldı. Ayrıca tersane kullanılamaz duruma geldi. 19. yüzyıla dek kentte durgun bir yaşam egemen oldu.

  1843'te İzmit-İstanbul arası düzenli vapur seferleri başladı. 1873'te Anadolu-Bağdat demiryolunun ilk aşaması Haydarpaşa-İzmit Demiryolu açıldı. 1880'li yıllarda kentte ticaret yaşamı dirildi. İzmit'te Feshane ile Çulhane yapıldı. Bu yıllarda kentin nüfusunu çoğunluk olarak Müslüman Türkler oluşturuyordu. Ancak Ermenilerle Rumların yanında Yahudi azınlıkta vardı. 1855-1864 arasında Çerkesler Müslüman nüfusuna girdi. 1877-1878 arası olan Osmanlı- Rus Savaşı sırasında Rumeli ile Doğu Karadeniz'den Müslüman toplulukları yöreye göç etti. 1888'de İzmit Mutasarrıflığı adı altında İzmit bağımsız bir sancak oldu. İzmit'in ilk Mutasarrıf Selim Sırrı Paşa oldu. Selim Sırrı Paşa halkla birlikte kentti bayındır etti. Yollar açıldı, sıtmaya neden olan bataklıklar kurutuldu, dönemin mimarı biçemlerini gösteren yapılar yapıldı.

  19. yüzyıl sonlarına doğru yörede Batılı devletlerin misyoner etkinliklerinin yoğunlaştırdı. Bu yüzden kente çok sayıda azınlık okulu yapıldı. 10 Temmuz 1894'te olan depremle kentte yeniden hasarlar oluştu.

  Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet dönemi

  20 Kasım 1918 tarihinde İzmit'i İngilizler işgal etmiştir. 27 Ekim 1920 tarihinde Yunanlara verilmiştir. 24 Temmuz 1921'de ise İzmit, Türkiye topraklarına katılmıştır.[4] Yunan ordusu çekilmeden önce şehri yağmalamış ve İzmit Katliamı'nı yapmıştır.

  Cumhuriyetten sonra 20 Nisan 1924'te Kocaeli ili kurularak İzmit buraya bağlandı. Kentte, sanayi alanının etkinliği her dönemde ülke ortalamasını aşmıştır. 1960 yıllarında sanayileşmede doruk noktasına varılmıştır. Kâğıt, petrokimya ve rafineri teknolojilerinin kullanıldığı merkezler, kentteki nüfusun toplumsal, kültürel yapısında değişim yaratmıştır. İş olanakları kente göçü arttırmıştır. 17 Ağustos 1999'daki depremde büyük hasarlar görmüştür. Ancak kısa zamanda bu hasarlar onarılmıştır.

• 1925 - Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası İstanbul Şubesi açıldı.
• 1929 - İstanbul'da bir otomobil montaj fabrikası kurmak için Ford şirketi ile Maliye Vekaleti arasında imzalanan anlaşma Mecliste kabul edildi.
• 1932 - Japonya, Şanghay'ı işgal etti.
• 1935 - İzlanda, kürtajı yasallaştıran ilk ülke oldu.
• 1958 - Kıbrıs'ta Türklerin düzenlediği miting sırasında İngiliz askerlerinin ateş açması ve bir kamyonun kasten halkın üzerine sürülmesi sonucu 8 kişi öldü. TBMM, 31 Ocak'ta Birleşik Krallık'ı kınama kararı aldı.
• 1959 - Çukurova'da sel oldu. 200 bin portakal ağacı sel altında kaldı, bir mensucat fabrikasını sel bastı. Zararın 5 milyon TL olduğu tahmin ediliyor. Bölgede yiyecek sıkıntısı başladı.
• 1963 - İstanbul'da İstinye'deki Kavel Kablo Fabrikası'nda çalışan 170 işçi oturma grevi yaptı. İşçiler sendikalaşma nedeniyle işten çıkarılan dört arkadaşlarının işe geri alınmasını istiyorlardı.
• 1971 - İzmir'de gençler, Amerikan 6. Filosunu protesto ettiler; 20 genç gözaltına alındı.
• 1975 - Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Bülent Ecevit, "Olayların baş sorumlusu Milliyetçi Cephe'dir" dedi.
• 1982 - İdam hükümlü firari sağ eylemci İsa Armağan, İran'da tutuklandı.
• 1982 - Türkiye'nin Los Angeles Başkonsolosu Kemal Arıkan öldürüldü; saldırıyı, "Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları" üstlendi.
• 1983 - Cumhurbaşkanı Kenan Evren başkanlığındaki Millî Güvenlik Konseyi, ASALA militanı Levon Ekmekçiyan'a verilen ölüm cezasını onayladı.
• 1986 - Sakıp Sabancı, Türkiye Sanayici ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Başkanlığına seçildi.
• 1986 - Uzay mekiği Challenger, fırlatılışından 73 saniye sonra parçalandı: yedi astronot öldü. Hatanın katı yakıt motorlarındaki sızıntıdan kaynaklandığı öne sürüldü.
• 1987 - Türkiye, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komisyonu'na kişisel başvuru hakkını çekince koyarak kabul ettiğini açıkladı.
• 1988 - THY, iç hat seferlerinde sigara içilmesini yasakladı.
• 1992 - Anayasa Mahkemesi, Türkiye Birleşik Komünist Partisi'ni kapattı.
• 1993 - Genelkurmay Başkanlığı, "darbe devrinin" kapandığını açıkladı.
• 1994 - Türk savaş uçakları, PKK'nın (Kürdistan İşçi Partisi) Kuzey Irak'taki Zeli kampını bombaladı.
• 2004 - Türk lirası'ndan altı sıfır atılmasını ve para biriminin Yeni Türk Lirası olmasını öngören yasa tasarısı, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.
• 2008 - Haydarpaşa-Denizli seferi yapan trenin saat 02:00 civarlarında Kütahya'nın Çöğürler kasabasında raydan çıkmasıyla oluşan kazada, 436 yolcudan 9 kişi öldü. Yaklaşık 300 kişi çeşitli yerlerinden yaralandı.

Doğumlar

• 1457 - VII. Henry, İngiltere Kralı (ö. 1509)
• 1600 - IX. Clemens, Papa (ö. 1669)
• 1611 - Johannes Hevelius, Polonyalı Protestan encümen üyesi (ö. 1687)
• 1712 - Tokugawa Ieshige, Tokugawa Şogunluğu'nun 9. şogunu (ö. 1761)
• 1717 - III. Mustafa, Osmanlı'nın 26. Padişahı (ö. 1774)
• 1883 - Necmeddin Okyay, Türk hattat, ebru sanatçısı, kemankeş, gül yetiştiricisi, tuğrakeş, aharcılık, mücellid, imam ve hatip (ö. 1976)
• 1892 - Armen Doryan, Osmanlı Ermenisi şair ve öğretmen (ö. 1923)
• 1927 - Eşref Kolçak, Türk oyuncu (ö. 2019)
• 1947 - Haydar Baş, Türk siyasetçi, ilahiyatçı, yazar ve eğitimci (ö. 2020)
• 1948 - Charles Taylor, 1997-2003 yılları arasında Liberya Devlet Başkanı
• 1948 - İbrahim Yazıcı, Türk siyasetçi ve spor yöneticisi (ö. 2013)
• 1950 - Hamed bin İsa el-Halife, Önceki emir İsa bin Selman el-Halife'nın oğludur
• 1954 - Ümit Yesin, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2019)
• 1975 - Tijen Karaş, Türk haber sunucusu
• 1981 - Volga Sorgu, Türk sinema ve dizi oyuncusu
• 1993 - Ezgi Şenler, Türk oyuncu
• 1998 - Mert Ramazan Demir, Türk oyuncu

Ölümler

• 661 - Ali bin Ebu Talib, İslam Devleti'nin 656-661 yılları arasındaki 4. İslam Halifesi (d. 600)
• 724 - II. Yezîd, dokuzuncu Emevî halifesidir (d. 687)
• 814 - Şarlman, Alman Kralı (d. 742)
• 1547 - VIII. Henry, İngiltere Kralı (d. 1491)
• 1621 - V. Paulus, Papa (d. 1552)
• 1625 - Çerkes Mehmed Ali Paşa, Osmanlı devlet adamı (d. ?)
• 1921 - Mustafa Suphi, Türk komünist siyasetçi ve Türkiye Komünist Partisi ilk Merkez Komite Başkanı (suikast) (d. 1883)
• 1940 - Sultan Galiyev, Tatar lider, düşünce adamı ve ulusal komünizmin fikir babası (idam) (d. 1892)
• 1953 - Neyzen Tevfik Kolaylı, Türk ney üstadı ve ünlü hiciv şairi (d. 1879)
• 1981 - Özdemir Asaf, Türk şair (d. 1923)
• 1982 - Kemal Arıkan, Türk diplomat (d. 1927)
• 1983 - Levon Ekmekçiyan, Ermeni ASALA'ya mensup militan (d. 1958)
• 2010 - Ömer Uluç, Türk ressam (d. 1931)
• 2012 - Keriman Halis Ece, Türk piyanist, model ve Türkiye'nin ilk dünya güzeli (d. 1913)
• 2013 - Ferdi Özbeğen, Türk piyanist ve şarkıcı (d. 1941)
• 2017 - Engin Cezzar, Türk yönetmen, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1935)
• 2017 - Mehmet Türker, Türk gazeteci ve yazar (d. 1944)

Wikipedia.org