29 Mayısıs Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 149. günü
Olaylar
- 1453 - Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'u fethederek Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'nu sona erdirdi. Birçok tarihçi için İstanbul'un Fethi, Orta Çağ'ın sonudur.
Canterbury Katedrali'nden bir ortaçağ vitray paneli, y. 1175 – y. 1180, Kitâb-ı Mukaddes'ten bir anlatı olan Ekinci Meseli'ni tasvir ediyor
İçerik Önemli olaylar- Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşü
- Kavimler Göçü
- Verdun Antlaşması
- Doğu ve Batı kiliselerinin ayrılması
- Haçlı Seferleri
- Magna Carta
- Yüz Yıl Savaşı
- Kara Ölüm
- İstanbul'un Fethi
- Kuzey Amerika'nın keşfi
Orta Çağ, tarihçiler tarafından 5. yüzyılın sonlarından 15. yüzyılın sonlarına kadar sürdüğü söylenen tarihî dönemi ifade eden kavramdır.[3][4] Orta Çağ dönemine verilen bir diğer isim olan "Klasik Sonrası Dönem" terimi, "Klasik Antik Çağ" döneminin adından türetilmiş olsa da,[5] daha geniş bir coğrafi tanıma sahiptir. Orta Çağ, tarihçiler tarafından ihtilaflar olmasıyla birlikte, genel olarak MS 500–1500 aralığındaki dönemi kapsamaktadır ve Antik Çağ (MÖ 3000–MS 500) ile modern zamanlar arasında ayrı bir dönem olarak görülmektedir.
Genel kabule göre Orta Çağ, MS 375 civarında gerçekleşen Kavimler Göçü[6] veya y. 476'da Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşü ile başlamış ve 1453 yılında Osmanlılar tarafından İstanbul'un ele geçirilmesi ve Bizans İmparatorluğu'nun yıkılışı veya 1492'de Kristof Kolomb öncülüğünde Amerika kıtasının keşfedilmesiyle sona ermiştir. Ancak genel olarak Orta Çağ, 500 – 1500 yılları arasını kapsamaktadır.
Antik Çağ'ın en güçlü devletlerinden biri olan Roma İmparatorluğu'nun Doğu kanadı olan Bizans İmparatorluğu, Orta Çağ'ın sonlarına kadar varlığını sürdürdü. 7. yüzyıl başlarında, Orta Doğu'da, Muhammed önderliğinde yeni bir monoteist İbrahimî din olan İslam doğdu. Yeni inanç, Avrasya ve dünya tarihini köklü bir biçimde değiştirdi.[8][9] Erken Müslüman fetihleri sonucunda Orta Doğu'nun tamamı, Kuzey Afrika, Batı Asya, Hint anakarası ve İber Yarımadası'nı kapsayan büyük ölçekte bir İslam İmparatorluğu ortaya çıktı. İslam dünyası, 8. yüzyılın ortalarından 15. yüzyıl sonlarına kadar bilimsel, teknolojik, sanat, kültür, askerî gibi pek çok alanda dünyanın en gelişmiş medeniyeti oldu. Bu bilgi birikimi, "İslam'ın Altın Çağı" olarak bilinen dönemi yaşattı.
Orta Çağ ayrıca; Haçlı Seferleri'nin başlangıcını, Mezoamerika'da medeniyetlerin gelişmesini ve etkileyici eserler inşa etmelerini, Hristiyan dünyasının 11. yüzyıl ortalarında ikili mezhep ayrılığına düşmesini, 13. yüzyıl başlarında Orta Asya'da başlayan Moğol istilalarını, Abbâsî Halifeliği'nin parçalanıp dünyanın farklı bölgelerinde farklı İslam devletlerinin ortaya çıkmasını, Batı Afrika'da Mali İmparatorluğu'nun yükselişini, 1299'da Batı Anadolu'da Osmanlı Beyliği'nin kuruluşunu ve Orta Doğu ticaret yolları vasıtasıyla Avrupa ve Asya medeniyetleri arasında ekonomik ve kültürel temasın sağlanmasını kapsamaktadır.
Bizans İmparatorluğu
Bizans İmparatorluğu
Βασιλεία τῶν ῬωμαίωνBasileia tôn Rhōmaiōn
395-1453Arma
Bizans İmparatoru Büyük Justinianus devrinde en geniş sınırlar, MS 555
Doğu Roma İmparatorluğu'nun her bir imparatorluk hanedanı altındaki bölgesel gelişimi.
Tür İdari mutlak otokrasi Başkent Konstantinopolis(günümüz İstanbul'u) Sürgündeki başkent Nikaia
(günümüz İznik'i) Resmî dil(ler) Yunanca (MS 610'dan sonra resmî), Latince (MS 610'a kadar resmî) Yaygın dil(ler) Orta Çağ Yunancası (hakim), Latince Resmî din Hristiyanlık Demonim Romalı, Bizans Rumu İmparator
• 306-337
I. Konstantin (ilk)• 408-450
II. Theodosius• 474-475, 476-491
Zeno Perpetuus• 527-565
I. Justinianus• 582-602
Mauricius Tiberius• 610-641
Herakleios• 717-741
III. Leon• 797-802
İrini Sarantapechaina• 867-886
I. Basileios• 976-1025
II. Basileios• 1081-1118
I. Aleksios• 1143-1180
I. Manuil• 1261-1282
VIII. Mihail• 1449-1453
XI. Konstantinos (son) Tarihçe• Kuruluşu
395• I. Theodosius'un ölümünden sonra Doğu-Batı olarak nihai bölünme
17 Ocak 395• Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşü
4 Eylül 476• Dördüncü Haçlı Seferi; Katolik Haçlılar tarafından Latin İmparatorluğu'nun kurulması
12 Nisan 1204• VIII. Mihail tarafından Konstantinopolis'in tekrar alınması
25 Temmuz 1261 29 Mayısıs 1453 Nüfus• 457
16.000.000• 565
26.000.000• 775
7.000.000• 1025
12.000.000• 1320
2.000.000 Para birimi Solidus, denarius ve hyperpyronBizans İmparatorluğu veya Doğu Roma İmparatorluğu ya da kısaca Bizans, Geç Antik Çağ ve Orta Çağ boyunca Roma İmparatorluğu'nun devamı şeklinde var olan ve başkenti Konstantinopolis (günümüzde İstanbul, önceleri Byzantion) olan ülke. 5. yüzyılda Batı Roma İmparatorluğu'nun dağılışı ve çöküşü sürecinden sonra ayakta kalan imparatorluk, 1453'te Osmanlı'ya yenik düşünceye kadar yaklaşık bin yıl boyunca var olmaya devam etmiştir. Var olduğu sürenin başı ve ortalarını kapsayan çoğunda, Avrupa'da ekonomik, kültürel ve askerî bakımdan en güçlü ülkeydi. "Bizans İmparatorluğu" ve "Doğu Roma İmparatorluğu" terimleri ülkenin yıkılışından sonraki tarihçiler tarafından yaratılmış olup imparatorluk vatandaşları kendi ülkelerine Roma İmparatorluğu (Grekçe: Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, tr. Basileia tôn Rhōmaiōn; Latince: Imperium Romanum), veya Romania (Grekçe: Ῥωμανία, Rhomania); kendilerineyse "Romalılar" demekteydi.
4. yüzyıldan 6. yüzyıla kadar yaşanan bazı göze çarpan olaylar, Roma İmparatorluğu'nun Grek Doğu ve Latin Batı şeklinde ayrışma sürecini belirledi. I. Konstantin (h. 324-337) imparatorluğu yeniden organize ederek Konstantinopolis'i başkent yaptı ve Hristiyanlık dinini yasallaştırdı. I. Theodosius (h. 379-395) döneminde, Hristiyanlık ülkenin devlet dini olarak kabul edildi ve diğer dinler yasaklandı. Son olarak Herakleios zamanında (h. 610-641), imparatorluğun askerî ve idari sistemi yeniden yapılandırıldı ve Latince yerine Yunanca resmî dil olarak benimsendi. Böylece, her ne kadar Roma devleti ve devlet gelenekleri sürdürüldüyse de, Konstantinopolis çevresinde, Latin'den ziyade Yunan kültürü ve Ortodoks Hristiyanlık geleneklerine göre şekillendiğinden ötürü, modern tarihçiler Bizans'ı Antik Roma'dan ayırır.
İmparatorluğun sınırları, ülkenin var olduğu süre içinde, bazı gerileme ve toparlanma döngüleriyle kendini belli eden kayda değer değişiklikler gösterdi. I. Justinianus (h. 527-565) döneminde Kuzey Afrika, İtalya ve bizzat –daha sonraki iki asır elde tutulacak olan– Roma şehri de dahil olmak üzere Batı Akdeniz kıyıları yeniden ele geçirildi ve imparatorluk en geniş sınırlarına erişti. Mauricius (h. 582-602) döneminde ülkenin doğu sınırları genişledi ve kuzey sağlamlaştırıldı. Ancak imparator bir suikaste kurban gidince Bizans-Sasani Savaşı (602-628) patlak verdi ve kaynaklar bakımından zayıflayan Bizans İmparatorluğu, 7. yüzyılda İslam'ın yayılışı sürecinde çok büyük toprak kayıpları yaşadı. Birkaç yıl içerisinde en zengin illeri olan Mısır ve Suriye'yi Araplara kaybetti.
Makedon Hanedanı (10-11. yüzyıllar) süresince imparatorluk sınırları tekrar genişledi ve iki yüzyıl süren Makedon Rönesansı yaşandı. Bu dönem 1071 Malazgirt Savaşı sonrası Anadolu'da başlayan büyük toprak kayıplarıyla son buldu. Bu savaşta yaşanan kayıp sonucunda Türkler Anadolu'ya yerleşmeye başladı.
Komninos Restorasyonu sırasında imparatorluk yeniden toparlandı. Öyle ki, 12. yüzyılda Konstantinopolis Avrupa'nın en zengin şehriydi. Ancak 1204'te Dördüncü Haçlı Seferi sırasında başkent yağmalanınca ve ülke toprakları birbiriyle yarışan Bizanslı Yunan ve Latin krallıkları arasında bölüştürülünce imparatorluk büyük bir darbe aldı. Her ne kadar 1261'de Konstantinopolis geri alınıp toparlansa da, Bizans İmparatorluğu var olduğu son iki yüzyıl boyunca bölgede birbiriyle kapışan birkaç devletçikten biri olarak kaldı. Geriye kalan toprakları 15. yüzyıl boyunca Osmanlılar tarafından aşama aşama fethedildi. 1453'te Osmanlı İmparatorluğu Konstantinopolis'i fethedince Bizans İmparatorluğu sona erdi.
Terimlendirme
Ayrıca bakınız: Yunanların isimlendirilmesi
Bizans lamellar zırhı klivanion (Κλιβάνιον) - Osmanlı ayna zırhının öncülüdür.

-
İstanbul'un Fethi
Bizans-Osmanlı savaşları

Fausto Zonaro'nun II. Mehmed'i Konstantinopolis'e girerken tasvir eden tablosu. Tarih 6 Nisan 1453 – 29 Mayısıs 1453
(1 ay, 3 hafta ve 2 gün) BölgeKonstantinopolis ve çevresi
Sebep Şehrin jeopolitik önemi Sonuç
(günümüzde İstanbul, Türkiye)Osmanlı zaferi
- Bizans İmparatorluğu yıkıldı.
- Konstantinopolis, Osmanlı Devleti'nin yeni başkenti oldu.
Değişiklikler Konstantinopolis, Osmanlılar tarafından ele geçirildi. Taraflar
Osmanlı Devleti
Sırp Despotluğu
Bizans İmparatorluğu
Venedik Cumhuriyeti
Ceneviz Cumhuriyeti
Papalık Devleti
Sicilya Krallığı
Macaristan Krallığı
Osmanlı ilticacıları
Komutanlar ve liderler
II. Mehmed
Çandarlı Halil Paşa 
Zağanos Paşa
Şehâbeddîn Paşa
Baltaoğlu Süleyman Bey
Karaca Bey
Veli Mahmud Paşa
Hamza Bey
XI. Konstantinos (ölü)
Lukas Notaras 
Giovanni Giustiniani ׆
Gabriele Trevisano (esir)
Theofilos Paleologos (ölü)
Kievli İsidoros (esir)
Orhan Çelebi
Güçler
Kara ordusu:
- 60.000–80.000
- 100.000–120.000
- 160.000–250.000 (Batılı kaynaklar)
- 15. yüzyılda hiçbir ordu mevcudu Batılı kaynakların verdiği sayılara ulaşamamıştır. Bu nedenle bu sayılar abartılı olarak kabul edilmiştir.
- 30.000–50.000 (modern tahminler)
- 70 top (4 şahi, 10 büyük ve 56 küçük kalibreli)
Donanma ordusu:
- 140–300 gemi
Kara ordusu:
- 11.200 profesyonel asker
(10.000 Bizans askeri, 600 Orhan Çelebi'ye bağlı olan asker,200 Sicilyalı okçu,200 Papalık okçusu, 200 Katalan askeri) - 30.000–35.000 halktan toplanan milis askerler
Donanma ordusu:
Kayıplar- y. 4.000 ölü
- 4.500–18.000 ölü
- 30.000 kişi köle edildi
- Kulacahisar'ın Fethi
- Bafeus
- Dimbos
- Küçük Asya Katalan Seferi
- Bursa
- Pelekanon
- Nikea
- İzmit
- 1. Gelibolu
- 2. Gelibolu
- Edirne
- Selanik
- Alaşehir
- 1. İstanbul
- 2. İstanbul
- 3. İstanbul
- 4. İstanbul
- Selanik
- 5. İstanbul
- Trabzon
- Vonitsa
İstanbul'un Fethi, Kostantiniyye'nin Fethi veya Batı dünyasındaki adıyla Konstantinopolis'in Düşüşü (Yunanca: Άλωση της Κωνσταντινούπολης), 6 Nisan – 29 Mayısıs 1453 tarihleri arasında, 53 gün süren yoğun bir kuşatmanın sonucunda Osmanlı padişahı II. Mehmed komutasındaki Osmanlı ordusunun Bizans İmparatorluğu'nun başkenti olan Konstantinopolis'i ele geçirmesidir. Olayın sonucunda, bin yılı aşkın bir süredir varlığını sürdürmüş olan Doğu Roma İmparatorluğu yıkılmış ve Osmanlı Devleti bir imparatorluk hâline gelmiştir. Bu fetih, bazı modern tarihçiler tarafından Orta Çağ'ı sona erdirip Yeni Çağ'ı başlatan olaylardan biri kabul edilmektedir.
İstanbul, jeopolitik konumu nedeniyle daha önce de defalarca kuşatılmıştı. 7. ve 8. yüzyıllarda Emevîler ve Abbâsîler tarafından kuşatıldı, ancak başarısız olundu. 1204 yılında, Dördüncü Haçlı Seferi sırasında Haçlılar, İstanbul'u kuşatıp zapt ettiler. Klasik Antik Çağ ve Orta Çağ'ın kültür hazineleriyle dolu olan şehri yakıp yok eden Haçlılar; 1204'te, kendi Orta Çağ ve Katolik inançlarına uyan Latin İmparatorluğu'nu kurdular ve Bizans İmparatorluğu'nun parçalanmasına neden oldular. Haçlıların bu yağmasından kaçan bazı Bizans aileleri, İznik ve Trabzon gibi bölgelere kaçıp orada bağımsız devletler kurdular. Katoliklerin şehirdeki hâkimiyeti, 1261'de İznik imparatoru VIII. Mihail Paleologos'un Konstantinopolis'i geri almasıyla sona erdi. Bu tarihten sonra Bizans İmparatorluğu, Paleologos Hanedanı'nın iktidarlığında varlığını sürdürmeye devam etti.
Osmanlılar da şehri daha önce kuşatmıştı. Orhan Gazi döneminde Matheos Kantakuzinos'un Bizans tahtına geçmesini sağlamışlar ve karşılık olarak da Gelibolu Yarımadası'ndaki Çimpe Kalesi'ni alarak Rumeli'de ilk kez toprak kazanmışlardı. Rumeli'ye geçişle beraber bölgede sınırları genişleyen Osmanlı Devleti, ilk kez I. Bayezid komutasında, 1395 yılında İstanbul'u kuşattı. Bazı kaynaklarda ise 1391 tarihli farklı bir kuşatmadan söz edilmektedir. I. Bayezid'in bu kuşatmasında mancınıklar kullanıldı ve kuşatma üzerine Macar Krallığı, günümüz Bulgaristan topraklarına (Niğbolu civarı) taarruz edince kuşatma sonlandırıldı. Ertesi yıl kuşatma tekrar başladı ve bu sefer I. Bayezid, deniz bağlantısını tümüyle koparmak için Anadolu Hisarı'nı inşa ettirdi. Bizans imparatorunun ateşkes talebi üzerine bu kuşatma da kaldırıldı. 1402 yılındaki Ankara Muharebesi ile beraber Osmanlı Devleti, hükümdarsız bir şekilde 11 yıl sürecek olan Fetret Devri'ne girdi. Bu dönemde, I. Bayezid'in oğullarından olan Musa Çelebi tarafından 1412 yılında İstanbul tekrar kuşatıldı. Musa Çelebi, kargaşanın Bizans yüzünden olduğuna ve bazı rakip şehzadelerin Bizans tarafından desteklendiğine inanıyordu. Ancak rakip şehzadelerden olan kardeşi Mehmed Çelebi'nin harekete geçmesi sebebiyle bu kuşatma da kaldırıldı. İstanbul'un bir diğer kuşatılması ise II. Murad döneminde oldu. Düzmece Mustafa'nın isyanı ile uğraşan II. Murad, Mustafa'ya yardım ettiğine inandığı Bizans'ın üzerine doğru yürüdü ve kuşatma başladı. Bizans imparatoru VIII. İoannis'in, Karadeniz kıyılarında bulunan bazı toprakları ve haraç vermeyi teklif etmesiyle bu kuşatma da kaldırıldı.
II. Mehmed, 1451 yılında 19 yaşında Osmanlı tahtına geçtiğinde etrafı bütünüyle sarılmış olan bir şehirle karşı karşıyaydı. Bizans İmparatorluğu'na savaş açan II. Mehmed, Konstantiniyye'yi almak için harekete geçti. Şehrin kuşatması 6 Nisan 1453 günü başladı ve 53 gün sürdü. Sultan Mehmed, kentin surlarını o zamana dek görülmemiş büyüklükte toplarla dövdü. Şehir, 29 Mayısıs 1453 gününün sabah saatlerinde Osmanlı kuvvetleri tarafından ele geçirildi.
-
- 1807 - Kabakçı Mustafa ayaklanmasında, isyancılar Şehzade Mustafa ve Mahmut'un kendilerine teslimini istedi. Sultan III. Selim tahttan indirildi, IV. Mustafa tahta çıktı.
- 1848 - Wisconsin, 30. eyalet olarak ABD'ye katıldı.
- 1867 - Avusturya-Macaristan İmparatorluğu kuruldu.
- 1927 - Ankara-Kayseri Demiryolu, İsmet Paşa tarafından açıldı.
- 1936 - Türk bayrağı hakkında kanun, TBMM'de kabul edildi.
- 1937 - Türkiye ile Fransa arasında "Sancak"ın (Hatay) "Tamamiyet-i Mülkiyesini Tekeffül eden Antlaşma" ile "Türkiye - Suriye Hududunun Teminine dair Antlaşma" ve "Müşterek Beyanname ve Beyannameye bağlı Protokol" Cenevre'de imzalandı.
- 1953 - Yeni Zelandalı dağcı Edmund Hillary ile Nepalli şerpa Tenzing Norgay, Everest'e çıkan ilk insanlar oldu.
- 1954 - Bilderberg Toplantıları'nın ilki yapıldı.
- 1958 - Sovyetler Birliği'nde Sınır Askeri Günü kutlanmaya başlandı. Günümüzde Rusya, Belarus, Ukrayna, Kırgızistan, Tacikistan gibi ülkelerde hâlen kutlanmaktadır.
- 1971 - Prof. Sadun Aren, Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS) Genel Başkanı Fakir Baykurt ve Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Behice Boran tutuklandı.
- 1974 - Deniz Kuvvetlerine ait Çandarlı harita gemisi, savaş gemileri eşliğinde Ege Denizi'nde petrol arama araştırması yapmak üzere Beykoz'dan hareket etti.
- 1977 - CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit, İzmir Çiğli Havaalanı'nda bulunduğu sırada, bir silahtan çıkan mermi, CHP'li Mehmet İsvan'ın yaralanmasına yol açtı. Merminin, bir polis memurunun ateş alan gaz tüfeğinden çıktığı açıklandı.
- 1980 - Çorum Olayları: MHP'liler, Genel Başkan Yardımcısı Gün Sazak'ın öldürülmesini Çorum'da protesto ettiler. Olaylar, 2 Temmuz'da sokağa çıkma yasağı konulmasına rağmen, aralıklarla 6 Temmuz'a kadar sürdü. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren, 8 Temmuz'da Çorum'a geldi. Olaylar yatıştıktan sonra kentin değişik yerlerinde 48 ceset bulundu.
- 1985 - İstanbul Boğazı'nda ikinci boğaz köprüsünün (Fatih Sultan Mehmet) temeli atıldı.
- 1988 - İstanbul Boğazı, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün yapımı tamamlandı.
Doğumlar
- 1489 - Mimar Sinan, Türk mimar (ö. 1588)
- 1868 - Abdülmecid Efendi, son Osmanlı halifesi (ö. 1944)
- 1887 - Müfit Ratip, Türk oyun yazarı ve çevirmen (ö. 1920)
- 1926 - Abdoulaye Wade, Senegal'in üçüncü Cumhurbaşkanı
- 1929 - Abdullah Baştürk, Türk sendikacı ve DİSK Genel Başkanı (ö. 1991)
- 1929 - Korkut Özal, Türk siyasetçi (ö. 2016)
- 1938 - Şule Yüksel Şenler, Türk yazar
- 1945 - Aydın Tansel, Türk şarkıcı, besteci ve müzisyen (ö. 2016)
- 1969 - Acun Ilıcalı, Türk yapımcı, sunucu ve medya patronu
- 1973 - Alpay Özalan, Türk futbolcu
- 1976 - Gülşen, Türk şarkıcı, besteci ve söz yazarı
- 1976 - Hakan Günday, Türk yazar
- 1980 - Petek Dinçöz, Türk şarkıcı, manken, oyuncu ve sunucu
- 1987 - Taner Arı, Avusturyalı Türk futbolcu
- 2000 - Berkin Usta, Türk sporcu (ö. 2025)
Ölümler
- 1405 - Philippe de Mézières, Fransız yazar ve Haçlı seferleri konusunda bir ideolog (d. 1327)
- 1425 - Hongxi, Çin'in Ming Hanedanı'nın dördüncü imparatoru (d. 1378)
- 1453 - Ulubatlı Hasan, Osmanlı asker (İstanbul'un fethi sırasında Bizans surlarına ilk sancağı diken yeniçeri) (d. 1428)
- 1453 - XI. Konstantinos, Bizans'ın son İmparatoru (d. 1405)
- 1920 - Müfit Ratip, Türk oyun yazarı ve çevirmen (d. 1887)
- 1970 - Sünuhi Arsan, Türk hukukçu (d. 1899)
- 2004 - Kani Karaca, Türk musiki ustası (d. 1930)
- 2007 - Yıldıray Çınar, Türk halk müziği sanatçısı (d. 1940)
- 2011 - Nejat Tümer, Türk asker ve 10. Türk Deniz Kuvvetleri Komutanı (d. 1924)
- 2019 - Bayram Şit, Türk güreşçi (d. 1930)
- 2024 - Özlem Kumrular, Türk tarihçi, akademisyen ve roman yazarı (d. 1974)
![]()
Yorumlar
Yorum Yap