26 Mayısıs Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 146. günü

Olaylar

961 - II. Otto, Alman Krallığı tahtına çıktı.
1889 - Eyfel Kulesi'nin ilk asansörü halka açıldı.
1894 - Rusya'nın son Çarı, II. Nikola taç giydi.
1926 - Millî Mücadele'ye katılmayan memurların görevlerine son verilmesine ilişkin kanun kabul edildi.
1971 - Şair Fazıl Hüsnü Dağlarca tutuklandı.
1971 - Sinema sanatçısı Yılmaz Güney gözaltına alındı.
1973 - Orhan Kemal Roman Ödülü'nü, "Büyük Gözaltı" romanıyla Çetin Altan aldı.
1982 - Yılmaz Güney'in senaryosunu yazdığı ve Şerif Gören ile birlikte yönettiği Yol filmi, Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülünü Costa Gavras'ın Kayıp (Missing) filmiyle paylaştı.
1983 - Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) kuruldu; Genel Başkanlığa Erdal İnönü seçildi.
1992 - Orhan Kemal Roman Ödülü'nü, "Köylüler" romanıyla Talip Apaydın aldı.
1993 - Salman Rüşdi'nin Şeytan Ayetleri kitabını yayımlamaya başlayan Aydınlık gazetesi toplatıldı.
1997 - Susurluk kazası'nın duruşmasında, kamyon şoförü Hasan Gökçe, 6 milyon 420 bin lira para cezası ile DYP Şanlıurfa Milletvekili Sedat Edip Bucak'ın ailesine 100 milyon lira manevi tazminat ödemeye mahkûm edildi.
2022 - Gaziantep ilinde bulunan Emniyet Genel Müdürlüğü binasına saldırı girişimi yapıldı.

Doğumlar

1264 - Prens Koreyasu, Kamakura şogunluğunun yedinci şogunudur (ö. 1326)
1478 - VII. Clemens, 19 Kasım 1523'ten ölüm tarihi olan 25 Eylül 1534'e kadar papalık yapmıştır (ö. 1534)
1564 - İmâm-ı Rabbânî, Hint İslâm âlimi ve tasavvuf önderi (ö. 20 Kasım 1624 )
Ahmed Sirhindî
İmâm-ı Rabbânî Tam adı Ebü'l-Berekât Ahmed b. Abdilehad b. Zeynilâbidîn el-Fârûkī es-Sirhindî Doğumu 26 Mayısıs 1564
Serhend, Babür İmparatorluğu Ölümü 20 Kasım 1624
Serhend Bölgesi Pençap, Hindistan
İmâm-ı Rabbânî veya diğer adıyla Ahmed Sirhindî, (Arapça: أَحْمَدْ اَلسِّرْهِنْدِي; 26 Mayısıs 1564, Serhend - 20 Kasım 1624, Serhend), Hindistan'da yaşamış İslâm âlimi ve tasavvuf önderi.

Hayatı

1564 yılında o zamanlar Babür İmparatorluğu egemenliği altındaki Hindistan'ın Serhend (Sirhind, Chandigarh) şehrinde doğdu. Ömer bin Hattab'ın soyundan geldiği için 'el-Fârûk' lakabını almıştır. 1624 yılında, 60 yaşındayken öldü. Genel olarak Nakşibendî tarikatı mensubu olmasının yanında Kadiriyye, Çeştiyye gibi diğer tarikatlar arasında da saygın bir yeri vardır. Nakşbendiyye tarikatının Müceddidiyye kolundandır.

Düşünce yapısı ve mücadelesi

Ana madde: Nakşibendi

Babası ve Bâkî Billâh gibi âlimlerden dersler alarak İslâmî konularda birikime sahip oldu. Temel düşüncesi tasavvuf merkezlidir. Fakat mektuplarında şeriatsız bir tasavvuf anlayışının olamayacağını dile getirerek önce şeriat kurallarının yerine getirilmesini tavsiye ederdi. Yirmi yaşlarındayken Bâkî Billâh'ın müridi oldu. Kendisine Bâkî Billâh tarafından icazet ve halifelik verildi.

Ekber Şah'ın İslâm'a getirdiği yeni yoruma ve yeni bir din oluşturma çabasına karşı mücadele vermiş ve Ekber Şah'ı eleştirmiştir. Dîn-i İlâhî adlı bu yeni oluşumun çok yaygınlaşmaması İmam-ı Rabbânî'nin başarısı kabul edilir.

Ekber Şah'tan sonra yerine geçen oğlu Cihangir Şah, ordu içinde mürit sayısı arttığı için vezirleri tarafından bir tehdit oluşturduğunun söylenmesi üzerine Rabbânî'yi hapse attırmıştır. Cihangir, Rabbânî'yi bir sene sonra hapisten çıkararak sohbetine aldı.

Rabbânî, onlarca mürşit yetiştirip Hindistan'ın değişik bölgelerine göndererek halkı irşat ettirdi. Ehl-i Sünnet inancıyla yaşayıp yeni kavramlarla tasavvuf ıstılahını genişletti. Mektuplarında yaşadığı tecrübeleri anlatmasıyla sonraki sûfîlerin bir ıstılahî kaynağa sahip olmasını sağladı.

Rabbânî, bazı kesimlerce ikinci bin yılın müceddidi ve müçtehit kabul edilir. İslâm hükümleri ile tasavvufu birleştirmesinden dolayı 'Sıla' ismi de verilmiştir.

Rabbânî, insanı Dünya'da ve Âhiret'te yükseltecek olan tevâzûnun ne olduğunu ve kurtuluşun ancak Ehl-i Sünnet'e uymakla olduğunu bildirmiştir. Talebelerine ilim tahsilini sıkı sıkı emretmiş, taassuba ve yobazlığa karşı mücadeleye çok önem vermiş, dîni cahillerden öğrenmeyi men etmiştir. Devamlı kitap okumalarını, ilim öğrenmelerini istemiş, önce itikadı düzeltmenin, sonra fıkıh bilgilerini öğrenmenin gerekliliğini anlatmıştır.

Eserlerinde iman ve Kur'an ahlâkı anlatılmakta, Allah'ın varlığını, birliğini, sıfatlarını, ihlası, ruhu, şeytanla ve nefsle olan cihadı ve Allah'a samimi olarak nasıl yakınlaşılabilineceği, peygamberlere ve dört halifeye uymaya çalışmanın gerekliliğini anlatmaktadır. Müminlerin kendi içinde bölünmüş olduğunu, ancak sadece Ehl-i Sünnet'e uyanların kurtulacağını söylemiştir. Birlik olunması ve Müslümanlığın yayılması gerekliliği üzerinde çokça durmuştur.

Nakşibendiyye tarikatı mensupları arasında ikinci bin yılın yenileyicisi (müceddid-i elf-i sâni) kabul edilmiştir. 60 yaşında doğduğu şehirde ölen Ahmed Sirhindî'nin türbesine, bölgesinde Ravzayı Şerif denir.
1566 - III. Mehmet, Osmanlı'nın 13. Padişahı (ö. 1603)

III. Mehmed
محمد ثالث İslâm Halifesi
Emîrü'l-mü'minîn
İki Kutsal Caminin Hizmetkârı
Han

İtalyan ressam Cristofano dell'Altissimo tarafından 16. yüzyılda yapılmış portresi.

13. Osmanlı Padişahı Hüküm süresi 27 Ocak 1595 - 22 Aralık 1603 (8 yıl, 10 ay ve 25 gün) Önce gelen III. Murad Sonra gelen I. Ahmed 92. İslâm Halifesi Hüküm süresi 27 Ocak 1595 - 22 Aralık 1603 Önce gelen III. Murad Sonra gelen I. Ahmed Doğum 26 Mayısıs 1566
Manisa Sarayı, Manisa, Osmanlı İmparatorluğu Ölüm 22 Aralık 1603 (37 yaşında)
Topkapı Sarayı, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu Defin Ayasofya, İstanbul Eş(ler)i Handan Sultan
Halime Sultan Çocuk(lar)ı Şehzade Mahmud
I. Ahmed
I. Mustafa Tam adı Mehmed bin Murad Hanedan Osmanlı Hanedanı

Babası III. Murad Annesi Safiye Sultan Dini Sünni İslam İmza

III. Mehmed (Osmanlıca: محمد ثالث, romanize: Mehmed-i Sâlis; 26 Mayısıs 1566, Manisa – 21 Aralık 1603, Konstantiniyye), divan edebiyatındaki mahlasıyla Adlî, 13. Osmanlı padişahı ve 92. İslam halifesidir. 27 Ocak 1595'ten 22 Aralık 1603'e kadar Osmanlı İmparatorluğu'nu yönetti.

26 Mayısıs 1566'da III. Murad ve Safiye Sultan'ın oğlu olarak Manisa Sarayı'nda doğdu. Bu sırada Osmanlı tahtında Kanûnî Sultan Süleyman bulunuyordu; dedesi II. Selim aynı yılın sonbaharında tahta çıktı. Şehzadelik eğitimini Topkapı Sarayı'nda aldı. Babası III. Murad, 1574'te II. Selim'in ölümünün ardından tahta çıktı. 1583'te Saruhan Sancakbeyi olarak atandı. Babasının ölümünden sonra, 27 Ocak 1595'te tahta çıktı ve 19 kardeşini boğdurttu. Bu olay, halk arasında tepkiye yol açtı. Daha sonra III. Mehmed, taht kavgalarını önlemek ve merkezi otoriteyi güçlendirmek amacıyla sancak sistemini kaldırdı.

Tahta çıktığında Osmanlı-Avusturya Savaşı devam ediyordu; Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu, Estergon Kalesi'ni kuşattı ve Vişegrad'ı ele geçirdi. Bunun üzerine III. Mehmed, Eğri Kuşatması'nda ordunun başında yer aldı ve Kanûnî Sultan Süleyman'dan 30 yıl sonra sefere çıkan ilk padişah oldu. 12 Ekim 1596'da Eğri Kalesi'ni fethetti ve bu yüzden kendisine "Eğri Fatihi" unvanı verildi. Daha sonra ordusuyla birlikte ilerleyerek Haçova Muharebesi'nde Haçlı Ordusu ile karşılaştı ve Osmanlı İmparatorluğu'nun kazandığı son büyük meydan savaşı gerçekleşti. 1601'de Sadrazam Damat İbrahim Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu, Kanije Kalesi'ni fethetti ve daha sonra kaleyi Haçlı Ordusu'na karşı başarıyla savundu. 1603'te ise Estergon Kalesi geri alındı.

Avusturya cephesinde uzun süren muharebeler, devletin askerî ve malî yapısını zorladı; bu dönemde iç sorunlar arttı ve Celâlî isyanları'nın Anadolu'daki etkisi genişledi. III. Mehmed'in hükümdarlığı sırasında Celali İsyanları kanlı bir şekilde bastırıldı, ancak daha sonraki dönemlerde yeniden etkisini gösterdi. Ayrıca Annesi Safiye Sultan, devlet işlerinde etkili oldu. Bu karışıklıklardan faydalanan Safevîler, 13 yıllık Ferhat Paşa Antlaşması'nı bozarak Tebriz ve Revan'a saldırdı ve ele geçirdi. Savaş devam ederken III. Mehmed, 22 Aralık 1603'te hayatını kaybetti.

1867 - Mary Teck, Birleşik Krallık Kraliçesi (ö. 1953)
1904 - Necip Fazıl Kısakürek, Türk şâir, yazar ve düşünür (ö. 1983)
1931 - Tarık Dursun K., Türk yazar ve yayıncı (ö. 2015)
1944 - Can Gürzap, Türk sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu, yazar ve eğitmen (ö. 2023)
1957 - Uğur Yücel, Türk oyuncu, yönetmen ve senarist
1964 - İlkay Akkaya, Türk müzisyen
1964 - Nazlı Tosunoğlu, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
1975 - Suat Suna, Türk pop şarkıcısı ve besteci
1979 - Mehmet Okur, Türk basketbolcu
1979 - Hüseyin Çimşir, Türk teknik direktör ve eski millî futbolcu
1980 - İbrahim Eren, Türk bürokrat
1982 - Hasan Kabze, Türk futbolcu
1987 - Olcay Şahan, Türk eski millî futbolcudur
1995 - Kenan Sipahi, Kosova asıllı Türk millî basketbolcu
1995 - Burak Yörük, Türk oyuncu

Ölümler

946 - I. Edmund, 939 yılından ölümüne kadar İngiltere Kralı (d. 921)
1421 - Çelebi Mehmet, Osmanlı'nın 5. Padişahı (d. 1389)
1512 - II. Bayezid, Osmanlı'nın 8. Padişahı (d. 1447)
1895 - Ahmed Cevdet Paşa, Türk devlet ve bilim insanı, tarihçi, hukukçu ve şair (d. 1822)
1908 - Mirza Gulâm Ahmed, Ahmedîlik dinî hareketinin kurucusu (d. 1835)
1982 - Semra Ertan, zenofobi karşıtı Türk göçmeni işçi ve yazar (d. 1956)
1991 - İzzettin Ökte, Türk besteci ve tanbur sanatçısı (d. 1910)
1995 - Doğan Kasaroğlu, Türk gazeteci, siyasetçi ve TRT Genel Müdürlerinden (d. 1933)
2008 - Peter Harzem, Türk-Amerikalı psikolog (d. 1930)
2012 - Orhan Boran, Türk radyo ve televizyon sunucusu ve oyuncu (d. 1928)
2019 - Eşref Kolçak, Türk televizyon ve sinema oyuncusu ve tiyatrocu (d. 1927)
2020 - İsmail Hakkı Karadayı, Türk orgeneral ve 22. Genelkurmay Başkanı (d. 1932)
İsmail Hakkı Karadayı
TOP.1951-67
22. TSK Genelkurmay Başkanı Görev süresi
30 Ağustos 1994 - 30 Ağustos 1998 Yerine geldiği Doğan Güreş Yerine gelen Hüseyin Kıvrıkoğlu Türk Kara Kuvvetleri Komutanı Görev süresi
30 Ağustos 1993 - 30 Ağustos 1994 Yerine geldiği Muhittin Fisunoğlu Yerine gelen Hikmet Bayar 1. Ordu Komutanı Görev süresi
1 Ocak 1991 - 17 Ağustos 1993 Yerine geldiği Muhittin Fisunoğlu Yerine gelen Hikmet Bayar Türk Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanı Görev süresi
24 Ağustos 1987 - 1 Ocak 1991 Yerine geldiği Nazif Oka Yerine gelen Muzaffer Sever Kişisel bilgiler Doğum İsmail Hakkı
25 Nisan 1932
Karadayı, Çankırı, Türkiye Ölüm 26 Mayısıs 2020 (88 yaşında)
Kadıköy, İstanbul, Türkiye Ölüm nedeni Çoklu organ yetmezliği ve septisemi Defin yeri Çengelköy Mezarlığı, İstanbul Evlilik(ler) Seren Karadayı Çocuk(lar) 2 Bitirdiği okul
Mesleği Asker Ödülleri Askerî hizmeti Bağlılığı Türkiye Branşı Türk Kara Kuvvetleri Hizmet yılları 1951-1998 Rütbesi Orgeneral Birimi
- Şam Kara Ataşeliği
- KK Tayin Daire Başkanlığı
- KK Personel Başkanlığı
- Türk Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı
Komutası
- 86. Piyade Alayı
- 28. Mekanize Piyade Tugayı
- 39. Mekanize Piyade Tümeni
- 8. Kolordu
- 1. Ordu
- Türk Kara Kuvvetleri
- Türk Silahlı Kuvvetleri
İsmail Hakkı Karadayı (25 Nisan 1932, Çankırı – 26 Mayısıs 2020, İstanbul), Türk asker. Türk Silahlı Kuvvetlerinin 22. Genelkurmay Başkanı.

Yaşamı

25 Nisan 1932 tarihinde Çankırı'nın Karadayı köyünde doğdu.

1946'da Afyon Lisesine kaydoldu ancak birinci sınıfı bitirdikten sonra okuldan ayrıldı. 1949 yılında Kastamonu Lisesinden, 1951 yılında Kara Harp Okulundan, 1953 yılında Uçaksavar Okulundan mezun oldu. Çeşitli topçu birliklerinde görev yaptıktan sonra 1963 yılında Kara Harp Akademisini, 1967 yılında Silahlı Kuvvetler Akademisini, 1975 yılında Millî Güvenlik Akademisini bitirdi.

Kurmay subay olarak değişik komutanlıklarda şube müdürlüğü, Kara Harp Okulunda öğretmenlik, Orta Doğu ülkelerinde askerî ataşelik, alay komutanlığı ve Genelkurmay harekât Başkanlığı Plan Prensipler şube müdürlüğü görevlerinde bulundu ve 1977 yılında tuğgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbede sırasıyla Kara Kuvvetleri Tayin Dairesi Başkanlığı ve Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı görevlerini yaptı ve 1981 yılında tümgeneral rütbesine terfi etti. Tümgeneral olarak Kıbrıs'ta iki yıl tümen komutanlığı yaptı ve bilahare Kara Kuvvetleri Personel Başkanlığına atandı.

1985 yılında korgeneral rütbesine terfi etti ve bu rütbede iki yıl kolordu komutanı olarak görev yaptı. 1989 yılına kadar korgeneral olarak iki yıl, 30 Ağustos 1989 tarihinde orgeneral rütbesine terfi etmesinden sonra 1 Ocak 1991 tarihine kadar Kara Kuvvetleri kurmay başkanlığı görevini yürüttü. 1991 yılında 1. Ordu komutanlığına atandı. 30 Ağustos 1993 tarihinden itibaren bir yıl süreyle Kara Kuvvetleri komutanlığı yaptı.

Genelkurmay başkanlığı (1994-1998)

30 Ağustos 1994 tarihinden geçerli olmak üzere genelkurmay başkanlığı görevine atandı. Mart, 1995'te genelkurmay başkanlığı görevi sırasında Türk Ordusu, ABD yönetiminin tüm ikazlarına rağmen Kuzey Irak'a 35 bin Türk askeri ile Şafak Harekâtı gerçekleştirmiş, PKK'ya ait hedefler imha edilmiştir. 1996 yılında ise Çekiç Harekâtı icra edilmiştir. 28 Şubat sürecinde genelkurmay başkanlığı yapmaktaydı. 30 Ağustos 1998 itibarıyla yaş haddinden emekli oldu.

Çankırı Vakfı ve Haliç Üniversitesi mütevelli heyeti üyesi, Mustafa Kemal Üniversitesi Akademik Konsey üyesi, Hrant Dink suikastı ile arasında bir ilişki olduğu iddia edilmiş Encümen-i Daniş üyesi ve Dostlar Meclisi üyesiydi.

28 Şubat süreci

Ana maddeler: 28 Şubat süreci ve 28 Şubat davası

Medyaya yansıyan ses kasetlerinde ise İsmail Hakkı Karadayı'nın 2007 yılındaki Cumhurbaşkanlığı seçiminde ANAP Genel Başkanı Erkan Mumcu'yu etkileyerek demokratik süreci engellediği iddia edildi. Karadayı, bu ses kasetlerinin montaj olduğunu ifade etti ve iddiaları reddetti. 28 Şubat soruşturması kapsamında 3 Ocak 2013 tarihinde Fenerbahçe Orduevinde gözaltına alındı. Tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı. 13 Nisan 2018 kararını açıklayan mahkeme heyeti, "Türkiye Cumhuriyeti icra vekilleri heyetini cebren ıskat veya vazife görmekten men" suçlamasıyla kendisi dahil 21 sanığa ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verdi. Sanıkların duruşmalardaki tutum ve davranışları gözetilerek, cezada indirim yapıldı ve ceza müebbet hapis cezasına çevrildi. Sanıkların, yaşı ve sağlık sorunları gerekçesiyle adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar verildi. Dava süreci devam ederken ölmesi sebebiyle hakkındaki dosya düşürüldü.

Ölümü ve cenaze töreni

Çengelköy Mezarlığı'ndaki kabri

Uzun süre kanser tedavisi gördü ve bir dizi ameliyat geçirdi. 24 Mayısıs 2020'de yüksek ateş ve enfeksiyon şikayetiyle İstanbul’daki Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne kaldırıldı. 26 Mayısıs 2020’de çoklu organ yetmezliği nedeniyle Kadıköy Florance Nightingale Hastanesi'nde öldü.

Cenazesi bir gün sonra askerî törenle Çengelköy Mezarlığı’na defnedildi.
2025 - İlhan Şeşen, Türk müzisyen ve oyuncu (d. 1948)