19 Mayısıs Tarihte Bugün  Miladi takvime göre yılın 139. günü

 

Olaylar

 

• 639 - Chieh-she-shuai ve yandaşları, Tang İmparatoru Tai Tsung'un yazlık sarayı olan Chiucheng Sarayı'nı bastılar.
• 1515 - Kemah Kuşatması
• Kemah Kuşatması İran Seferi
  İran-Osmanlı savaşları
  Kuşatmanın Tacü't-Tevarih'deki minyatürü. Atın üstündeki Bıyıklı Mehmed Paşa Tarih Kış-19 Mayısıs 1515 Bölge

  Kemah, Erzincan, Türkiye

  Sonuç Kesin Osmanlı zaferi Taraflar  Osmanlı İmparatorluğu  Safevi Devleti Komutanlar ve liderler  Yavuz Sultan Selim
   Bıyıklı Mehmed Paşa  Mehmed Bey Varsak Güçler Bilinmiyor 300

  Kemah Kuşatması, 1515 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun, Safevi Devleti yönetimindeki Kemah Kalesi'ni almasıyla sonuçlanmıştır.

  Öncesi

  Çok önemli bir konumu olan bu Kemah Kalesi, Anadolu'nun kuzey yoluna hakim bir güzergahtadır. Bu yüzden Yıldırım Bayezid zamanında bu kale, Osmanlı orduları tarafından ele geçirilmişti. Timur istilasından sonra ise bazı Türk devletleri/beylikleri bu kalede hüküm sürdü. 16'ncı yüzyılın başına gelindiğinde ise hızla büyüyen ve etrafı için tehdit olan Safevi Devleti'nin himayesine giren kale, Osmanlı'nın İran Seferi'nde hedef oldu. Düzensiz akınlarla ele geçirilemediği gibi içindeki kuvvetlerin de Erzurum ve Erzincan dolaylarında tahribata yol açması, kalenin zaptını zorunlu hale getirdi.

  Çaldıran Muharebesi'nden sonra kışlamak üzere Amasya'ya dönen Padişah, ağır kış şartlarında kuşatmaya ordu gönderilemeyeceği için bu işi yapacağına güvendiği genç Generali'ne bu görevi verdi: Bıyıklı Mehmed Paşa

  Kuşatma

  Halihazırda Erzincan'da Vali olan Bıyıklı Mehmed Paşa, Padişah fermanını alınca kuvvetlerini topladı ve kışa rağmen Kemah önlerine gelerek muhasarayı başlattı.

  Bütün kış muhasarada kalan kaleye ne top atışı yapıldı, ne de genel taarruz oldu. Bunların sebebi ise ağır kış şartlarıydı. Yağan karda ve çıkan tipide kuşatma topu getirmek imkânsızdı, keza piyade hücumu da öyle. Yapılan kuşatmanın iki amacı vardı: Kaledeki Safevi kuvvetlerinin köy baskınlarını durdurmak, ablukada kalan kalenin yiyecek ve mühimmat ikmali yapmasını engellemek.

  Bahar olduğunda ise bizzat Amasya'da bulunan Padişah, kuşatma toplarıyla birlikte Kemah üzerine gitti. Yumuşayan hava koşulları sayesinde Bıyıklı Mehmed Paşa komutasındaki kuşatma ordusu da kaleye taarruzlar gerçekleştiriyor, müdafilerin direncini azaltıyordu. Padişah ve ana ordunun da gelmesiyle kalenin eskimiş duvarları bombardımanlara dayanamadı, bazı yerlerinde gedikler açıldı. 19 Mayısıs Cumartesi günü açılan gediklere yapılan umumi taarruzla kale ele geçirildi.

  Hoca Sâdeddin Efendi ise Tâcü't-Tevârih adlı kitabında kuşatma için şu dizeleri yazıyordu:

  Tüfenk dumanından bulut oluştu gökte
  kötülükte azanın indi taş ensesine
  Kızılbaş her yakadan başın çekti içe
  Çünkü boğulayazdı o kan denizinde
  Yedi muştayı bir anda parlak kılıçtan
  Kalmadı kalede tek kişi kızılbaştan

  Sonrası

  Böylelikle Kuzey Anadolu'nun güvenliği, kati surette sağlanmış oldu. Kale komutası da Karaçinoğlu Ahmed Bey'e verildi. Kaleye yeterli garnizonun da bırakan Padişah, seferi sonlandırarak İstanbul'a doğru yürüyüşe geçti.

  Kemah'ın düştüğünü öğrenen Şah İsmail, kuşatma sırasında kalesinde olmayan Kemah Valisi Nur Ali Halife komutasındaki bir orduyu Erzincan'a yolladı. Erzincan'da ise onu Bıyıklı Mehmed Paşa karşıladı.

• 1910 - Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'ya yaklaştı.
• 1919 - Mustafa Kemal Paşa'nın 9. Ordu Müfettişi olarak Anadolu'ya Samsun'dan ayak basması ve Millî Mücadele'yi başlatması.

• Türk Kurtuluş Savaşı

• Türkiye tarihi

  

  Selçuklular

  Osmanlı İmparatorluğu

  Türkiye Cumhuriyeti

  Konuya göre

   

  Türk Kurtuluş Savaşı (Osmanlıca: قورتولوش صواشى, romanize: Kurtuluş Savaşı), I. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı İmparatorluğu'nun İtilaf Devletleri'nce işgali sonucunda Mîsâk-ı Millî sınırları içinde ülke bütünlüğünü korumak için 1919-1922 yılları arasında gerçekleştirilen çok cepheli siyasi ve askeri mücadeledir. Batı Anadolu'da İtilaf Devletleri'nin harekete geçirdikleri Yunan ordusuna; güneyde Fransız ordusuna; doğuda Ermenistan'ın kuvvetlerine; İstanbul rejimine sadık milislere, feodal güçlere ve ayrılıkçılara karşı savaşılmıştır. Bu mücadelenin Batı Cephesi Yunan millî belleğine "Küçük Asya Felaketi" adıyla kazınmıştır. Savaş sırasında Yunan ve Ermeni kuvvetleri, bir etnik temizlik harekâtı olarak, Türk halkına karşı katliamlar, yağmalar ve tecavüzler gerçekleştirmiştir. Savaş, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanmıştır.

  Yunan ordusu, Megali İdea düşüncesiyle eski Yunan topraklarını birleştirmek ve ayrıca İtalyanların bölgeyi işgal etmesini önlemek amacıyla 15 Mayısıs 1919'da İzmir'e çıktı. Bunun üzerine Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan hoşnut olmayan ve ülkeyi kurtarmanın yollarını arayan Mustafa Kemal Paşa 9. Ordu Müfettişi sıfatıyla 19 Mayısıs 1919'da Samsun'a çıktı ve yurt çapında topyekûn bir direniş gerçekleştirmek için işe girişti. Bu tarihte Çanakkale ve İstanbul Boğazları ve Trakya İtilaf devletlerinin; Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz'deki Mersin, Adana, Maraş, Antep ve Urfa Fransız; Antalya ve Muğla İtalyan işgali altındaydı. Ermeniler bir yandan Doğu Anadolu'yu işgal ederken bir yandan da güneydoğudaki Fransız birlikleriyle işbirliği yapmaktaydı. Benzer bir şekilde Eskişehir, Kütahya, Amasya gibi kentlerde İngiliz askerleri bulunmaktaydı. İngiliz kabinesi ise, İmparatorluğunun önemli bir kısmı Müslüman kitleden oluştuğu için, Türkiye'nin parçalanmasının Müslüman coğrafyasında uyandıracağı huzursuzluğu göz önünde bulundurarak, Anadolu'nun parçalanmasını engellemek ve İtalya ile Fransa'yı bölgeden uzaklaştırmak amacıyla, Lord Curzon'un önerisi üzerine, 19 Mayısıs 1919'da Anadolu ve Boğazlar boyunca bölge üzerinde ABD mandası teklif edilmesine karar verdi. ABD'nin bu öneriyi değerlendirme süreci sebebiyle barış müzakereleri Şubat 1920'ye kadar ertelendi. Bu dönemde Mustafa Kemal kongreler düzenleyerek halkı savaşa manen hazırlamakla ve askerî direnişi örgütlemekle uğraştı. Mustafa Kemal önce halktan oluşturulan silahlı müfrezelerle işgali yavaşlatmayı ve böylelikle kazanılan zamanla düzenli ordunun kurulmasını planlamıştı. Kuvâ-yi Milliye ile yapılan gerilla savaşı tekniği güneyde Fransızlara karşı başarılı olmuştu. Doğu Cephesi'nde ise Kazım Karabekir komutası altındaki 15. Kolordu Ermeni birliklerine karşı başarı gösteriyordu. Böylelikle Kazım Karabekir komutasındaki ordu Sarıkamış, Kars ve Gümrü'yü ele geçirdi ve 3 Aralık 1920'de Gümrü Antlaşması imzalandı. Batı Cephesi'nde ise Kuvâ-yi Milliye birlikleri Yunanları yenebilecek kabiliyette olmasa da onları oyalamaktaydı.

  22 Haziran 1920 tarihinde Yunanların Gediz taarruzu, düzenli ordunun gerekliliğini ortaya koydu. Bu sırada Yunan Kralı Aleksandros, bir maymun ısırığı sonucu öldü ve Yunanistan'da Elefterios Venizelos Hükûmeti düştü. Yapılan referandum sonucu ise eski kral Konstantin sürgünden dönerek tekrar tahtına oturdu. Ve bu ani değişim sonucu olarak Yunanistan tüm itilâf desteğini kaybetti. Bu gelişme üzerine 9 Aralık 1920'de Mustafa Kemal Paşa, Batı Cephesi komutanı Ali Fuat Paşa'yı görevinden azletti ve Batı Cephesini sırasıyla Miralay İsmet Bey ve Miralay Refet Bey tarafından komuta edilmek üzere kuzey ve güney olarak ikiye böldü. 1920 yılının ortalarında ülke çapında gerçekleşen 18 iç isyanın bastırılması düzenli ordunun üstünlüğünü gösterdi. Ocak 1921'de Konstantin'in emriyle yapılan keşif taarruzu Birinci İnönü Muharebesi'nde durduruldu. Diğer taraftan İtalya ve Fransa ise I. Dünya Savaşı sırasında düşmanca tavırları olan kralın geri dönüşü nedeniyle Yunanistan'a karşı Türkiye'yi destekleme kararı alarak Sevr'in gözden geçirilmesini talep ettiler. Bu talepler sonucu toplanan Londra Konferansı'na Türkiye de davet edildi ve Ankara Hükûmeti'nin ülke çapındaki otoritesi arttı. Yunanların 23 Şubat 1921'de başlayan Londra Konferansı'ndan bir yarar sağlayamayacaklarını anlamaları üzerine 23 Mart'ta başlayan İkinci İnönü Savaşı gerçekleşti. 1 Nisan'da muharebe Türklerin zaferi ile sonuçlandı.

  10 Temmuz'da Kütahya-Eskişehir Muharebeleri gerçekleşti. Muharebe sonrası Afyon, Eskişehir ve Kütahya Yunanların eline geçti ve Türk ordusu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi. Savaş sonrası TBMM tahkik heyetinin cepheye gönderilmesi kararlaştırıldı. Meclis heyetinin cepheden dönüşte verdiği rapor sonrası ordunun teçhizat ihtiyacını karşılayabilmek için Tekalif-i Milliye emirleri çıkarıldı. Zaferlerini pekiştirmek isteyen Yunanlar, Sevr Antlaşması'nı kabul ettirmek amacıyla 23 Ağustos'ta taarruza kalktılar. Yunanlar Ankara'ya 50 kilometre kadar yaklaşsalar da Sakarya Muharebesi onlar için başarısızlıkla sonuçlandı. İtalya, Fransa ve Rusya'nın Ankara'ya verdikleri destek ve İtilaf Devletleri'nin Kasım 1920'den sonra Yunanistan'a uyguladıkları ambargo sonucu zaman Türklerin lehine ve Yunanların aleyhine işliyordu. Yunan birliklerini Anadolu'dan kesin olarak atmak için Mustafa Kemal Paşa, 10 ay boyunca askerleri talim etti ve teçhizat ihtiyacını karşılamak için girişimlerde bulundu. Taarruzun baskın etkisiyle başarıya ulaşması sağlanacaktı. 26 Ağustos 1922'de taarruz başladı ve 30 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi gerçekleştirilerek Yunan birlikleri mağlup edildi. Geri çekilen Yunan birlikleri takip edildi ve Türk ordusu 9 Eylül 1922'de İzmir'e girdi. 18 Eylül itibarıyla Yunanlar Anadolu'dan tamamıyla silinmişti. Türk ordusu Boğazlar ve İstanbul bölgesine yönelince Çanakkale krizi denilen süreçte İtilaf kuvvetleri İstanbul'dan çekilmeye başladılar. Bunun üzerine Trakya'daki Yunan birlikleri de bölgeden çekildi. 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Mütarekesi ile fiilen biten savaş, 13 Ekim 1921'de imzalanan Kars Antlaşması ile Doğu Cephesi'yle sınırlı olmak üzere, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile ise topyekûn sona ermiştir.

• 1938 - Atatürk, son defa Gençlik ve Spor Bayramı gösterilerini izledi ve Hatay sorunu ile ilgili olarak -rahatsızlığına rağmen- Güney gezisine çıktı.
• 1939 - Hatay sınırına dair Antakya Protokolü imzalandı.
• 1939 - Kırşehir'deki elektrik santrali törenle açıldı.
• 1939 - Atılay Denizaltısı İstanbul'da kızaktan indirildi.
• 1940 - İstanbul’da Dolmabahçe Stadı’nın temeli atıldı.
• 1943 - Ankara'da Gençlik Parkı törenle açıldı.
• 1968 - Türkiye İşçi Partisi'nin Kayseri'deki toplantısına saldırıldı; konuşmacılar yaralandı, bayrak ve flamalar yırtıldı.
• 1975 - ABD Senatosu, Türkiye'ye silah ambargosunun kaldırılmasını kararlaştırdı.
• 1979 - 1 Mayısıs günü sokağa çıktıkları için tutuklanan Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Behice Boran ve 330 partili serbest bırakıldı.
• 1981 - Türkiye'de Atatürk Yılı kutlamaları kapsamında "Gençlik ve Spor Bayramı"nın adı Kenan Evren tarafından "19 Mayısıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı" olarak değiştirildi ve ülkenin her yerinde törenler yapıldı.
• 1981 - Atatürk'ün Selanik'te doğduğu ev yeniden düzenlenerek Devlet Bakanı İlhan Öztrak tarafından hizmete açıldı. Atatürk Orman Çiftliği'nde, Atatürk'ün evinin benzerinin temeli, Başbakan Bülend Ulusu tarafından atıldı.
• 1981 - Devlet Başkanı Orgeneral Kenan Evren, Samsun'da gençlere seslendi: "Gerici, bölücü, yıkıcı ve aşırı değil; yapıcı, yaratıcı, dengeli ve yurdunu, ulusunu her şeyden çok seven, Atatürk gibi seven gerçek Atatürkçüler olunuz."
• 1982 - Türkiye, Fransa'dan Yılmaz Güney'in iadesini istedi.
• 1989 - Kadın Kurultayı toplandı. İlk kez kapalı bir salonda yapılan kadın toplantısına yaklaşık 2 bin 500 kadın katıldı.
• 1989 - Atatürkçü Düşünce Derneği kuruldu.
• Atatürkçü Düşünce Derneği Kısaltma ADD Kuruluş 19 Mayısıs 1989 Merkez Çankaya, Ankara Lider Mustafa Hüsnü Bozkurt Resmî site add.org.tr

  

  Atatürkçü Düşünce Derneği Bulunan İller.

  Atatürkçü Düşünce Derneği, Türkiye geneli ve yurt dışında faaliyet gösteren Kemalist bir dernektir. 19 Mayısıs 1989'da kurulmuş derneğin tüzüğünde amacı, "Atatürk ve Atatürkçülük konusunda ilerici bir anlayışla bilimsel, toplumsal ve kültürel çalışmalar yapmak" şeklinde belirtilmiştir. Derneğin kurucu genel başkanı Muammer Aksoy, onursal başkanı Hıfzı Veldet Velidedeoğlu'dur. Derneğin diğer kurucuları arasında Bahriye Üçok ve Nusret Fişek gibi isimler bulunmaktadır.

  Dernek, 14 Nisan 2007 tarihinde Ankara'da başlayan, daha sonra diğer illerde de devam ettirilerek sonuncusu İzmir'de gerçekleştirilen Cumhuriyet Mitinglerini organize etmiştir.

  1 Temmuz 2008 sabahı, Ergenekon örgütü soruşturması kapsamında İstanbul Cumhuriyet Savcısı Zekeriya Öz'ün talimatıyla Ankara Emniyet Müdürlüğü'nün Terörle Mücadele Şubesi tarafından Atatürkçü Düşünce Derneğinin Ankara Batıkent'teki genel merkezinde araştırma yapılmış ve derneğin genel başkanı eski Jandarma Genel Komutanı emekli orgeneral Şener Eruygur, oturduğu askerî lojmanda gözaltına alınmıştır.

  Dernek, 2008 Nisan ayında Atatürk'e hakaret içerdiği gerekçesi ile Google Sites üzerinde kurulu bir web sitesine erişimin engellenmesi için dilekçe vermiştir. ADD'nin Google'ın kapatılması yönünde dilekçe verdiği şeklinde çıkan haberler üzerine ise ADD bir basın açıklaması ile basında yer alanın aksine Google’ın kapatılması gibi bir taleplerinin söz konusu olmadığını belirtmiştir.

  27 Mayısıs 2018 tarihinde, 27 Mayısıs 1960 Askerî Darbesi'nin yıl dönümünde derneğin resmî Twitter adresinden paylaşılan mesajda, "Türk Silahlı Kuvvetleri, bundan yarım yüz yıl önce, anayasa ve hukuk dışına çıkmış bir siyasal iktidara karşı direnme hakkını kullanmış ve ülke yönetimine el koymuştu. Ordunun arkasında milletin desteği vardı" ifadelerine yer verildi. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, askerî darbeyi övücü nitelikteki paylaşımı nedeniyle dernek hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 215. maddesini düzenleyen "suç ve suçluyu övme" suçundan resen soruşturma başlattı. Atatürkçü Düşünce Derneği bir gün sonra twitter hesabından paylaştığı basın açıklamasında, "paylaşımın ADD Genel Başkan, Genel Yönetim Kurulu üyelerinin bilgisi, onayı ve kararı olmaksızın paylaşıldığını, söz konusu tweet'in derneğin kurumsal kimliği ve görüşünü yansıtmadığını" belirtti.

  Atatürkçü Düşünce Derneği 2021'den bu yana çeşitli dallarda ADD Yılın Atatürkçüsü Ödülleri vermektedir.

• 2006 - Türkiye Gençlik Birliği kuruldu.
• 2011 - Kütahya Simav'da 5.9 şiddetinde bir deprem oldu. 3 kişi hayatını kaybetti, 120 kişi yaralandı.

Doğumlar

• 1584 - Miyamoto Musaşi, Japon kılıç üstadı (ö. 1645)
• 1701 - Alvise Giovanni Mocenigo, Venedik Dükü (ö. 1778)
• 1744 - Charlotte (Mecklenburg-Strelitz), Büyük Britanya ve İrlanda kraliçesi (ö. 1818)
• 1881 - Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu (ö. 1938) (19 Mayısıs, onun Samsun'a çıktığı güne atfedilmiş sembolik doğum günüdür.)
• 1910 - Burhan Arpad, Türk gazeteci ve yazar (ö. 1994)
• 1911 - Ahmet Orhan Arda, Türk yüksek mimar ve Anıtkabir mimarlarından (ö. 2003)
• 1925 - Malcolm X, Amerikalı siyahi lider (ö. 1965)
• 1935 - Ayfer Atay, Türk futbolcu ve siyasetçi (ö. 2025)
• 1954 - Gürbüz Çapan, Türk siyasetçi ve Esenyurt Kurucu Belediye Başkanı
• 1954 - Nükhet Duru, Türk pop şarkıcısı
• 1962 - Serpil Çakmaklı, Türk sinema oyuncusu
• 1969 - Adil Karaismailoğlu, Türk mühendis, bürokrat ve ulaştırma ve altyapı bakanı
• 1972 - Özcan Deniz, Türk şarkıcı, besteci, oyuncu ve yönetmen
• 1973 - Bülent İnal, Türk oyuncu
• 1973 - Servet Kocakaya, Türk müzisyen
• 1975 - Ozan Güven, Türk oyuncu
• 1979 - Koray Avcı, Türk futbolcu
• 1981 - Doğukan Manço, Türk şarkıcı ve DJ
• 1983 - Yağmur Atacan, Türk oyuncu
• 1985 - Yavuz Özkan, Türk futbolcu
• 2002 - Başar Oktar, Türk artistik buz patenci

Ölümler

• 639 - Chieh-she-shuai, (Kürşad) Göktürk Hükümdarı Çuluk Kağan'ın küçük oğlu (d.?)
• 1102 - Stephen, Blois kontu (d. 1045)
• 1125 - II. Vladimir Monomak, Rus Knezi (d. 1053)
• 1218 - IV. Otto, Kutsal Roma İmparatoru (d. 1175)
• 1296 - V. Caelestinus, 5 Temmuz 1294-13 Aralık 1294 arasında görev yapan papadır (d. 1209)
• 1526 - Go-Kashiwabara, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 104. İmparatoru (d. 1462)
• 1536 - Anne Boleyn, İngiltere Kraliçesi (VIII. Henry'nin 2. karısı ve I. Elizabeth'in annesi) (d. 1501)
• 1927 - Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Türk yazar, diplomat ve Millî Edebiyat Akımı'nın öncülerinden (d. 1870)
• 1935 - T. E. Lawrence (Arabistanlı Lawrence), İngiliz arkeolog, asker, casus ve yazar (d. 1888)
• 1939 - Ahmet Ağaoğlu, Türk siyaset adamı, hukukçu, yazar ve gazeteci (d. 1869)
• 1973 - Osman Fuad Efendi, Osmanlı Hanedanı'ndan şehzade (d. 1895)
• 1986 - Behçet Uz, Türk doktor (d. 1893)
• 2002 - Leyla Yeniay Köseoğlu, Türk siyasetçi ve Anavatan Partisi kurucu üyesi (d. 1926)
• 2013 - Murat Öztürk, Türk akrobasi pilotu ve haber muhabiri (d. 1953)
• 2021 - Ebubekir Şekau, Nijeryalı Boko Haram'ın lideri (d. 1965)
• 2021 - Oğuz Yılmaz, Türk şarkıcı ve şarkı sözü yazarı (d. 1968)
• 2024 - İbrahim Reisi, 8. İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı (d. 1960)
• 2025 - Yusuf Ziya Bahadınlı, Türk yazar, yayıncı ve siyasetçi (d. 1927)

Tatiller ve özel günler

• 19 Mayısıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı
• 19 Mayısıs Cebel Günü (Bulgaristan)
• Rum Kırımı Anma Günü (Yunanistan)
• Anneler Günü (Kırgızistan)
• Fırtına: Kokulya Fırtınası (2 Gün)

Ayrıca bakınız

• 19 Mayısıs, Samsun

19 Mayısıs, Samsun

19 Mayısıs

İlçe

İlçe merkezindeki saat kulesi ve arka planda kaymakamlık binası.

İlçenin Samsun haritasındaki sınırları

19 Mayısıs

Türkiye haritasında gösterAvrupa haritasında gösterTümünü göster

Koordinatlar: 41.493911°K 36.080834°D

Ülke Türkiye Bölge Karadeniz İl Samsun Kuruluş 4 Temmuz 1987 (38 yıl önce) İdare  • Kaymakam Haluk Şimşek  • Belediye Başkanı Osman Topaloğlu (AK Parti) Yüzölçümü  • Toplam 234 km² Rakım 21 m Nüfus

 (2023)

 • Toplam 27.910  • Yoğunluk 115/km² Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAS) Posta kodu

55420

Alan kodu 362 Plaka kodu 55

Resmî site
19mayis.gov.tr
19mayis.bel.tr

19 Mayısıs veya Ondokuzmayıs veya ilçe merkezinin adlarıyla Engiz veya eski resmî adıyla Ballıca, Samsun ilinin bir ilçesidir. İlçe, Samsun – Sinop karayolu üzerinde yer alıp Samsun'un 37 km batısında, Bafra'nın ise 17 km doğusunda bulunmaktadır. İlçenin batısında Bafra, doğusunda Atakum ve Karadeniz, kuzeyinde Karadeniz, güneyinde ise Atakum ve Bafra yer almaktadır.

TÜİK'in 31 Aralık 2023 tarihli Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi raporuna göre ilçenin nüfusu 27.910 kişidir. Bu nüfusuyla 19 Mayısıs, Samsun'un onuncu, Türkiye'nin ise 507. en yüksek nüfuslu ilçesidir. 234 km²lik yüzölçümü olan ilçe, yüzölçümü açısından İlkadım ve Yakakent'ten sonra Samsun'un en küçük ilçesidir.

1987'de ilçe olan 19 Mayısıs, adını Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayısıs 1919'da Anadolu'ya Samsun'dan ayak basması ve Türk Kurtuluş Savaşı'nı başlatmasına ithafen almıştır. 19 Mayısıs, Balıkesir'in Altıeylül ile Kahramanmaraş'ın Onikişubat ilçeleriyle birlikte adını tarihten alan Türkiye'deki üç ilçeden biri olup bu ilçelerden farklı olarak adının yazılışında rakam bulunan tek ilçedir.