15 Mayısıs Tarihte Bugün   Miladi takvime göre yılın 135. günü.

Olaylar

• 1648 - Otuz Yıl savaşlarını bitiren Vestfalya Antlaşması imzalandı.
• 1718 - Londralı avukat James Puckle, makineli tüfeği icat etti.
• 1756 - Kuzey Amerika'daki egemenlik mücadelesinde Büyük Britanya'nın Fransa Krallığı'na savaş açmasıyla, Fransa-Kızılderili savaşı olarak da bilinen Yedi Yıl Savaşı başladı.
• 1856 - Anadolu Feneri ve Rumeli Feneri, Fransızlar tarafından inşa edilerek işletilmeye başlandı.
• 1873 - Darüşşafaka Lisesi kuruldu.
• 1919 - Mustafa Kemal, Yıldız Sarayı Küçük Mabeyn Köşkü'nde Sultan VI. Mehmed Vahideddin ile görüştü.
• 1919 - İtilaf Devletleri desteğindeki Yunanlar, İzmir'i işgal etti. Gazeteci Hasan Tahsin ve Askerlik Şubesi Başkanı Albay Süleyman Fethi, Yunan askerleri tarafından öldürüldüler ve Türk Kurtuluş Savaşı'nın ilk şehitleri oldular.

• İzmir'in İşgali

• İzmir

  Ζώνη Σμύρνης

  Smirni Bölgesi

  1919-1922

  

  Bayrak

  

  Arma

  

  Başkent İzmir Yüksek Komiser  

  • 1919–1922

  Aristidis Steryadis Tarihî dönem Türk Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi (1919–1922)

  • İzmir Çıkarması

  15 Mayısıs 1919

  • Türk ordusunun gelişi

  9 Eylül 1922 Öncüller Ardıllar Aydın Vilayeti Ankara Hükûmeti Günümüzdeki durumu Türkiye  

  

  İzmir'de işgale direnmesiyle ün kazanmış gazeteci Hasan Tahsin

  İzmir'in İşgali, İzmir'in 15 Mayısıs 1919 ile 9 Eylül 1922 arasında Yunanistan Krallığı tarafından işgalidir. Yunanların İzmir'e çıkışı ile bölgede etnik çatışmalar yaşandı. Bu çatışmalar işgale uluslararası desteği azalttı ve Türk milliyetçiliğinde yükselişe yol açtı. İzmir Yüksek Komiseri Aristidis Steryadis, yönetimin Türklere yönelik ayrımcılığına karşı çıktı.

  İzmir kenti ile birlikte Ayvalık, iki kent arasındaki sahil şeridi, Çeşme Yarımadası, Selçuk ve Belkahve'ye kadar İzmir'in arka alanı da işgal edilmiştir. Nisan 1920'den sonra Yunan ordusu İzmir'den harekete geçerek, Bursa, Eskişehir, Kütahya ve Afyon'a kadar Batı Anadolu'nun büyük bir bölümünü de işgal altına almıştır.

  Üç yıl süren işgal, Mustafa Kemal komutasındaki Türk ordusunun şehre girdiği 9 Eylül 1922'de İzmir'in Kurtuluşu ile sona erdi. Bir gün sonra Metropolit Hrisostomos öldürüldü ve birkaç gün sonra şehrin Ermeni ve Rum mahallelerini etkileyen Büyük İzmir Yangını başladı. İşgalin bitmesiyle Türk Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi de büyük oranda tamamlandı ve taraflar 24 Temmuz 1923'te savaşı bitiren Lozan Antlaşması'nı imzaladı.

•  

• 1924 - Sanayi-i Nefise Mektebi öğrencileri, ilk resim sergilerini İstanbul'da açtı.
• 1932 - Kürtçeyi latin alfabesi ile ilk kez yayınlayan Hawar dergisi yayın hayatına başladı.
• Kürtçe Kurdî, كوردی, Kurdí Ana dili olanlar Türkiye, Irak, İran, Suriye, Ermenistan, Azerbaycan Bölge Mezopotamya, Anadolu, Horasan Konuşan sayısı 26 milyon  (2020-2022)[2] Dil ailesi Hint-Avrupa dil ailesi
  • Hint–İran dilleri
    • İran dilleri
      • Batı İran
        • Kuzeybatı İran
          • Kürtçe
  Diyalektler

  Kurmançça

  Soranice

  Kelhurice

  Yazı sistemi Latin, Arap, Fars, Kiril, Süryani Resmî durumu Resmî dil  Irak

   Kürdistan Bölgesel Yönetimi

   Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi Tanınmış azınlık dili  Ermenistan Dil kodları ISO 639-1 ku ISO 639-2 kur ISO 639-3 kur

  Kürtçe (Kurdî, کوردی, Kürtçe telaffuz: [kʊrdiː]), Hint-Avrupa dil ailesine bağlı Hint-İran dillerinin batı İran koluna giren ve Türkiye'nin doğu ve güneydoğusu, Suriye'nin kuzeyi, Irak'ın kuzeyi ve kuzeydoğusu ile İran'ın batısında yaşayan Kürtler tarafından konuşulan bir dildir. Kürtçe Irak'ta, Irak'a bağlı Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde ve de facto özerk olan Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nde[a] resmî dil statüsüne sahiptir. Kürtçenin yukarıda belirtilenler haricinde Ermenistan, Gürcistan, Türkmenistan, Lübnan, Afganistan, Rusya gibi ülkelerde az sayıda konuşanı bulunmaktadır.

  Kürtçenin lehçeleri Kurmanci (Kuzey Kürtçesi), Sorani (Orta Kürtçe) ve Kelhuridir (Güney Kürtçesi).[Ancak, Türkiye'de Kürtçe ile kastedilen büyük oranda bu dilin ülkede en çok konuşulan lehçesi olan Kurmancidir. Lekçe de birçok dil bilimci tarafından Kürtçenin lehçelerinden biri olarak kabul edilir.

  Kürtçe genel olarak kuzeybatı İran dilleri içinde sınıflandırılsa da kuzeybatı İran dilleri kolunda bulunmayan, güneybatı İran dilleri koluna ait birçok özellik taşımaktadır ve Kuzey, Orta ve Güney lehçeleriyle kuzeybatı İran dilleri ve güneybatı İran dilleri arasında yer alan bir dialect continuum olarak konumlandırılmaktadır.

  Hawar (dergi)

• 

  Derginin 1 Nisan 1934 tarihli 24. sayısının kapak resmi

  Editör Celadet Ali Bedirhan Kategoriler Politika, tarih Sıklık Aylık İlk sayı 15 Mayısıs 1932 Son sayı 15 Ağustos 1943 Ülke Suriye Dil Kürtçe

  Hawar, 15 Mayısıs 1932'de, Suriye'nin başkenti Şam'da yayınlanmaya başlayan ve toplamda 57 sayı ile 1943 yılına kadar yayın hayatında kalmış olan Kürtçe edebiyat dergisidir. Dergi Celadet Ali Bedirhan tarafından Şam'a yerleştikten sonra çıkarılmıştır. Derginin ilk 23 sayısı hem Latin hem de Arap alfabesiyle basılmış ancak daha sonra 24. sayıdan itibaren yalnızca Latin alfabesiyle yayınlanmıştır. Bundaki en büyük nedenin derginin yaratıcısı Celadet Ali Bedirhan'ın Kürtlerin Latin alfabesine geçmesi gerektiğini düşünmesi olduğu söylenmektedir. Hawar sözcüğünün Türkçe karşılığı imdattır.

  Büyük zorluklar içinde yayım hayatını sürdüren dergi en son sayısını 15 Ağustos 1943 yılında çıkarmıştır. Derginin sayıları daha çok Kurmançi lehçesi ile basılmış olsa da içinde hem Sorani lehçesi hem de Zazaca (Aktüel Bakış'a göre Zazaki lehçesi) de kullanılmıştır.

  Derginin tüm sayıları, Fırat Ceweri tarafından bulunup 1998 yılında yeniden basılmıştır.

  Kürtçenin Latin alfabesi ile ilk kez bu dergide oluşturulmasını derginin yayıncısı Celadet Ali Bedirhan sağlamıştır. Bundan dolayı Kürt alfabesi Hawar alfabesi ya da Bedirhan alfabesi olarak da adlandırılmaktadır. Ayrıca Hawar dergisinin ilk sayısının tarihi olan 15 Mayısıs Kürt dil bayramı olarak da kutlanmaktadır.

• 1940 - McDonald's, Amerika'da kuruldu.
• 1969 - Anayasa değişikliğinin Meclis'te kabul edilmesiyle, eski Demokrat Partililere siyasal haklarını iade etme imkânı tanındı.
• 1980 - Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Regaip Kandili için İstanbul'da bir camide okunan ve televizyondan canlı yayımlanan mevlit sonunda yapılan duada Atatürk'ün ismi geçince bir grup tarafından yuh çekildi ve "Lanet olsun!" diye bağırıldı. Olayın ardından Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren ve komutanlar toplantı yaptı.
• 1984 - 1256 aydın, "Türkiye'deki demokratik düzene ilişkin gözlem ve istekler" başlıklı dilekçeyi Cumhurbaşkanı Kenan Evren'e verdi. Aydınlar Dilekçesi olarak bilinen girişime karşı dava açıldı.
• 1995 - Almanya'da, Türkiye ve Atatürk aleyhinde kampanyalar yürüten ve kendisini halife ilan eden ve Türkiye'de 'Kara Ses' olarak adlandırılan Cemalettin Kaplan öldü.
• 1996 - Gözcü gazetesi yayın hayatına başladı.
• 1997 - Alman Kitap Yayımcıları Birliği Barış Ödülü, Yaşar Kemal'e verildi.
• 2004 - İstanbul'da yapılan 49. Eurovision Şarkı Yarışması'nda, Ruslana, Ukrayna'ya ilk birinciliği getirdi.
• 2011 - Düsseldorf'ta yapılan 56. Eurovision Şarkı Yarışması'nda, Eldar Kasımov ve Nigar Camal ikilisi, Azerbaycan'a ilk birinciliği getirdi.

Doğumlar

• 1397 - Sejong, Joseon Hanedanlığı′na hükmetmiş bir kraldır (ö. 1450)
• 1900 - Reşit Rahmeti Arat, Türk akademisyen ve dil bilimci (ö. 1964)
• 1904 - Sadi Irmak, Türk tıp doktoru ve siyasetçi (Türkiye'nin eski Başbakanlarından) (ö. 1990)
• 1925 - Dündar Taşer, Türk asker, 27 Mayısıs darbecisi ve Millî Birlik Komitesi üyesi (ö. 1972)
• 1926 - Sabahattin Zaim, Türk iktisatçı ve akademisyen (ö. 2007)
• 1932 - Turgay Şeren, Türk futbolcu ve teknik direktör (ö. 2016)
• 1933 - Kemal İnci, Türk sinema oyuncusu, yönetmen ve senarist (ö. 2018)
• 1935 - Gülten Dayıoğlu, Türk roman ve öykü yazarı
• 1935 - Sezgin Burak, Türk karikatürist ve çizgi roman sanatçısı (ö. 1978)
• 1940 - Çetin Doğan, Türk asker
• 1941 - Özdemir Sabancı, Türk iş adamı (ö. 1996)
• 1946 - Serdar Gökhan, Türk aktör
• 1947 - Aydan Siyavuş, Türk basketbolcu ve basketbol antrenörü (ö. 1998)
• 1949 - Ersan Erdura, Türk şarkıcı ve oyuncu
• 1958 - Berhan Şimşek, Türk sinema oyuncusu, yönetmen ve siyasetçi
• 1983 - Sibel Mirkelam, Türk şarkıcı
• 1987 - Doruk Çetin, Türk yönetmen, fotoğrafçı ve yapımcı
• 1987 - Ersan İlyasova, Türk millî basketbolcu
• 1989 - Murat Ceylan, Türk sunucu, oyuncu ve müzisyen

Ölümler

• 392 - II. Valentinianus, 375-392 yılları arasında Roma'nın imparatorluğunu yapmıştı
• 884 - I. Marinus, Papa
• 1036 - Go-Ichijō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 68. imparatoru (d. 1008)
• 1157 - Yuri Dolgoruki, ilk Rurikid prensidir. (d. 1099)
• 1174 - Nureddin Mahmud Zengi, Büyük Selçuklular'ın Halep Atabeyi (d. 1118)
• 1850 - Nükhetsezâ Hanım, Abdülmecid'ın dokuzuncu eşi (d. 1827)
• 1914 - Bahâ Tevfik, Osmanlı fikir adamı ve yazar (d. 1884)
• 1919 - Hasan Tahsin, Türk gazeteci (İzmir'in işgalinde ilk kurşunu atan) (d. 1888)
• 1919 - Süleyman Fethi Bey, Türk asker (İzmir'in işgalinde, 22 süngü darbesi ile öldürülen Osmanlı subayı) (d. 1877)
• 1978 - Abdurrahman Şeref Güzelyazıcı, Türk şair, kütüphaneci, mutasavvıf ve vaiz (d. 1904)
• 1991 - İhsan Yüce, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (d. 1929)
• 1998 - Naim Talu, Türk bürokrat, siyasetçi ve Türkiye'nin eski Başbakanlarından (d. 1919)
• 2016 - İsmail Hakkı Akansel, Türk asker ve İstanbul Belediyesi eski başkanı (d. 1924)
• 2016 - Oya Aydoğan, Türk sinema oyuncusu (d. 1957)
• 2025 - Ali Özgentürk, Türk sinema yönetmeni (d. 1945)

Wikipedia.org