27 Ocak  Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 27. günü

Olaylar

Birkenau kampı (1944)

• 1521 - Mastaba Meydan Muharebesi: Canberdi Gazali İsyanı bastırıldı.
• 1695 - II. Ahmet'in ölümüyle, II. Mustafa Osmanlı padişahı oldu.
• II. Mustafa İslâm Halifesi
  Emîrü'l-mü'minîn
  İki Kutsal Caminin Hizmetkârı 22. Osmanlı Padişahı Hüküm süresi 6 Şubat 1695 - 22 Ağustos 1703 (8 yıl, 6 ay ve 16 gün) Önce gelen II. Ahmed Sonra gelen III. Ahmed 101. İslâm Halifesi Hüküm süresi 6 Şubat 1695 - 22 Ağustos 1703 Önce gelen II. Ahmed Sonra gelen III. Ahmed   Doğum 6 Şubat 1664
  Edirne Sarayı, Edirne, Osmanlı İmparatorluğu Ölüm 29 Aralık 1703 (39 yaşında)
  Topkapı Sarayı, Konstantiniyye, Osmanlı İmparatorluğu Defin Turhan Sultan Türbesi, Yeni Cami, İstanbul, Türkiye Eş(ler)i Saliha Sultan
  Şehsuvar Sultan
  Afife Kadın
  Diğerleri Çocuk(lar)ı
  • I. Mahmud
  • III. Osman
  • Diğerleri
  Tam adı Mustafa bin Mehmed Hanedan Osmanlı Hanedanı  Babası IV. Mehmed Annesi Emetullah Râbia Gülnûş Sultan Dini Sünnilik İmza

  

  Sultan 2. Mustafa döneminde basılan Osmanlı parası (Amasya Müzesi)

  II. Mustafa veya Mustafa Gazi (Osmanlı Türkçesi: مصطفى ثانى Muṣṭafā-yi sānī; d. 2 Haziran 1664, İstanbul – ö. 29 Aralık 1703), lâkabı Gazi, Divan edebiyatındaki adı İkbâlî; 22. Osmanlı padişahı ve 101'inci İslâm halifesidir. Babası IV. Mehmed, annesi ise Emetullah Râbi'a Gülnûş Sultan'dır. Dinî ilimlere olan ilgisiyle tanınmaktadır ve Osmanlı padişahları arasında sefere çıkan son padişahtır.

  II. Mustafa, amcası II. Ahmed'in ölümünden sonra 6 Şubat 1695'te tahta çıktı. Saltanatı sırasında Osmanlı İmparatorluğu, Avusturya, Venedik ve Rusya gibi güçlü devletlerle savaşlar yaptı. II. Viyana Kuşatması'ndan sonra başlayan toprak kayıplarını telafi etmeye çalışsa da, Karlofça Antlaşması (1699) ile birçok önemli toprağı kaybetmek zorunda kaldı. Bu antlaşma, Osmanlı tarihinde büyük bir dönüm noktası oldu.

  Avusturya seferleri

  II. Mustafa döneminde Avusturya üzerine Sultan'ın katıldığı üç büyük sefer düzenlenmiştir. Tahta geçtiği zaman Osmanlı Devleti, Avusturya ile karada ve Venedik'le deniz ve karada savaşa devam etmekteydi. Tahta geçtiğinin üçüncü günü yapacağı işleri anlatan bir hatt-ı hümayun yayınladı. Yazısında: "Zevk, sefa ve rahatı kendimize haram eylemişizdir." diyordu. Lehistan ve Rusya ile anlaşmazlık çok ciddileşmişti. Sultan II. Mustafa, Balkanlar'da savaş için askerî merkez olan Edirne'de kalarak savaş işleri ile uğraşmak zorunda kaldı.

  II. Mustafa, birinci Avusturya Seferi'ne tahta geçmesinin beşinci ayında 30 Haziran 1695'te Edirne'den hareketle başladı. Ordu Belgrad'a geldiği zaman o zamana kadar orada ikamet etmekte olan Orta Macar (Kurs) Kralı Tökeli İmre bir şayka ile Tuna Nehri üzerinden İstanbul'a gönderildi. Sonra Avusturya ordusuna karşı Lugos Muharebesi'ni kazandı.[1] Bu nedenle II. Mustafa Gazi unvanı aldı. Sonra II. Mustafa İstanbul'a döndü ve 14 Kasım 1695'te Davutpaşa ordugahına indi ve 4 gün sonra büyük bir alayla İstanbul'a gelip Topkapı Sarayı'na yerleşti.

  II. Mustafa, ikinci Avusturya Seferi için 8 Nisan 1696'da Davutpaşa ordugahında kurulan Sultan Otağına çıktı ve oradan ordu ile 22 Nisan 1696'da Macaristan'a doğru yola çıktı. 27 Ağustos 1696'da Osmanlı ordusu Avusturya ordusu ile Temeşvar yakınında Ulaş Muharebesi'ne girişti ve II. Mustafa komutası altındaki Osmanlı ordusu galip geldi. Avusturya ve Macar kaynaklarında bu muharebenin adı Olaschin olarak geçer. Cenei Muharebesinde de zafer alan II. Mustafa, 26 Ekim 1696'da II. Mustafa ordu ile İstanbul'a döndü.

  II. Mustafa, üçüncü Avusturya Seferi için, 20 Mayısıs 1697'da Edirne'de otağa çıktı. Ancak 11 Eylül 1697'de Savoylu Prens Eugene komutasındaki Avusturya ordusuna karşı yapılan Zenta Muharebesi sonucu Osmanlı Devleti için büyük bir bozgun ve bir facia oldu. Tisa nehrini geçemeyen Veziriazam Elmas Mehmet Paşa ile dört divan veziri, birçok eyalet beyi, 30 kadar yeniçeri ağası, ordunun 30.000 asker ve subayı düşman çemberinde kalıp imha edildi veya Tisa ırmağını geçerken boğuldular. Bu yenilgide Osmanlı Devleti bir anda savunmasız kaldı.

  Bu arada Venedikliler, Mora ve Dalmaçya'ya; Lehistan ise Boğdan'a saldırdı. Aynı dönemde Rusya'nın başına Deli Petro geçmişti. Deli Petro ordusunu modernize etmiş, boğazlardan Akdeniz'e inme ve Karadeniz'e egemen olma çabalarına girişmişti.

  Rus İmparatorluğu 1695'teki saldırıda başarısız olmuş, fakat bir yıl sonra Azak Kalesi'ni ele geçirmişti (6 Ağustos 1696). Uzun süren savaşlar sonunda Osmanlı Devleti yorgun düşmüştü.

  Karlofça Antlaşması

  Ana madde: Karlofça Antlaşması

  

  Zırhını kuşanmış halde aktaran bir tasviri

  Son Avusturya seferindeki Zenta yenilgisi bir facia olmuştu. Yeni Sadrazam Köprülü Amcazade Hüseyin Paşa'nın girişimleriyle, özellikle İngiliz hükûmetinin elçisi Lord Paget ile Hollanda elçisi Jacob Colyer araya girmesi sonucunda Sultan II. Mustafa barışa razı oldu. İmzalanan Karlofça Antlaşması'yla Banat ve Temeşvar hariç, bütün Macaristan ve Erdel Prensliği Avusturya'ya, Ukrayna ve Podolya Lehistan'a, Mora, Ayamavra ve Dalmaçya kıyıları Venedikliler'e bırakıldı (26 Ocak 1699).

  Karlofça Antlaşması Osmanlı Devleti'nin büyük ölçüde toprak kaybettiği ilk antlaşmadır. Bu tarihten sonra Osmanlı Devleti'nin gerileme dönemi başlar. Ayrıca bir yıl sonra Rusya ile de bir antlaşma yapıldı. 14 Temmuz 1700 tarihinde imzalanan İstanbul Antlaşması ile Azak Kalesi Rusya'ya bırakıldı.

  Edirne Vakası ve tahttan indirilmesi

  Ana madde: Edirne Vakası

  

  Tarih 1703 yılına gelmiş, Osmanlı Devleti'nin kötü gidişine dur denilememişti. Padişah tahta çıktığında söylediklerini unutmuş gibiydi. "Zevk ve sefa bana haram olsun" dediği halde, av partileri düzenliyor, aylarca av peşinde dolaşıyordu. Devlet işlerini sadrazamlarına ve eski hocası olan sonradan Şeyhülislam yaptığı Feyzullah Efendi'ye bırakmıştı. Bu durum ordu içinde hoşnutsuzluğa yol açtı.

  Sultan II. Mustafa, Azak Kırımlılarına saldırmasının ardından İstanbul yerine Edirne'de oturmaya başladı. Mart 1700'den sonra İstanbul'a dönmedi. İstanbul'daki askerler bu duruma isyan edip, Edirne üstüne yürüdüler. Sultan II. Mustafa, Edirne'de bulunan askerleri teşkilatlandırıp yolları tutturdu ama Edirne ordusunun komutanları dağılıp gidince İstanbul'dan gelen ordu Edirne'ye girdi ve Şeyhülislam Feyzullah Efendi onlar tarafından öldürüldü.

  Sultan II. Mustafa tahttan indirildi. Yerine kardeşi Sultan III. Ahmed tahta çıkarıldı (22 Ağustos 1703). Sultan II. Mustafa tahttan indirildikten sonra fazla yaşamadı ve 29 Aralık 1703'te öldü. Cenazesi İstanbul'a getirilip, Turhan Sultan türbesinde babası Sultan IV. Mehmed'in yanına gömülmüştür.

  Mimarî çalışmalar

  

  Sultan II. Mustafa döneminde yapılan mimari çalışmalar şunlardır; Saraçhanebaşı Amcazade Hüseyin Paşa Külliyesi, Anadolu Hisarı üzerinde Meşruta Yalısı, Fatih semtinde Millet Kütüphanesi, Erzurum Kurşunlu Medresesi.

  Ailesi

  Eşleri

• Âlicenâb Kadın
• Afife Kadın
• Hümaşah Kadın
• Saliha Sultan
• Şehsuvar Sultan
• Hatice Kadın
• Hanife Hatun (İkbali)
• Hafsa Sultan (İkbali)

• Erkek çocukları

• I. Mahmud
• Şehzade Mehmed
• Şehzade Selim
• Şehzade Murad
• Şehzade Ahmed
• III. Osman
• Şehzade Hasan
• Şehzade Hüseyin
• Şehzade Ahmed

• Kız çocukları

• Atike Sultan
• Büyük Ayşe Sultan: Kocaları sırayla Köprülü Numan Paşa, Tezkereci İbrahim Paşa, Koca Mustafa Paşa.
• Emine Sultan: Kocaları sırayla Çorlulu Ali Paşa, Recep Paşa, Abdullah Paşa.
• Safiye Sultan: Kocaları sırayla Maktulzade Ali Paşa, Mirza Mehmed Paşa, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Ebubekir Paşa.
• Büyük Rukiye Sultan
• Zahide Sultan
• Hatice Sultan
• Fatma Sultan
• Esma Sultan
• Küçük Rukiye Sultan
• Ümmügülsüm Sultan
• Zeynep Sultan
• Emetullah Sultan: Kocası Sirke Osman Paşa
• Küçük Ayşe Sultan

• Galeri

• 

  II. Mustafa tam zırh giymiş hâlde.

•  

• 

  Sultan II. Mustafa

•  

• 

  II. Mustafa

•  

• 

  II. Mustafa

•  

• 

  II. Mustafa'ya ait tuğra

• 1785 - Georgia Üniversitesi (Amerika Birleşik Devletleri) kuruldu.
• 1880 - Thomas Edison, elektrik ampulünün patentini aldı.
• 1918 - Amerikalı romancı Edgar Rice Burroughs'un yarattığı "Tarzan"ı konu alan ilk film, Gorillerin Tarzanı (Tarzan of the Apes) adıyla ABD'de gösterime girdi. Oyuncu Elmo Lincoln, beyazperdenin ilk Tarzan'ı oldu.
• 1923 - İzmir'e gelen Mustafa Kemal Paşa, Karşıyaka'da trenden inerek, Ege gezisine başladığı gün (14 Ocak) ölen annesinin (Zübeyde Hanım) kabrini ziyaret etti.
• 1926 - John Logie Baird ilk televizyon yayınını gerçekleştirdi.
• 1934 - İpek Film Stüdyosu senaryo yarışması açtı.
• 1937 - Cenevre'de Milletler Cemiyeti toplantısında, Hatay'ın bağımsızlığı kabul edildi.
• 1940 - Millî Koruma Kanunu, Resmi Gazete'de yayınlandı.
• 1943 - Varlık Vergisini ödemeyen mükellefler, borçlarını "bedenen çalışarak ödemeleri" için çalışma kamplarına gönderildi. Tümü İstanbullu gayrimüslimlerden oluşan 32 kişilik ilk kafile Aşkale'ye doğru yola çıktı.
• 1948 - İlk teyp satışa çıktı.
• 1954 - Köy Enstitüleri ile İlk Öğretmen Okullarını, "İlk Öğretmen Okulları" adı altında birleştiren yasa Meclis'te kabul edildi. Böylece Köy Enstitüleri kapatıldı.
• 1954 - Millet Partisi kapatıldı; din esasına dayanan ve amacını gizleyen bir parti olduğu iddia edildi, yöneticileri de birer gün hapis ve 250'şer kuruş para cezasına çarptırıldı.
• 1958 - Kıbrıs'ta 10 bin Türk "Taksim" lehinde gösteri yaptı. İngiliz askerleri topluluğun üzerine zırhlı araçlarla yürüdü, yaralananlar oldu.
• 1965 - Ord. Prof. Ali Fuat Başgil'in 5 yıl hapsi istendi. Ali Fuat Başgil İsviçre'de Fransızca olarak 27 Mayısıs Askeri İhtilali adlı bir kitap yayınlamıştı.
• 1967 - Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğrencileri, yeni yönetmelik hükümlerini protesto için boykota başladılar.
• 1967 - Apollo-1 uzay aracı, Kennedy Uzay Merkezi'nde test edildiği sırada yandı: Astronotlar Gus Grissom, Edward Higgins White ve Roger Chaffee hayatlarını kaybetti.
• 1969 - İstanbul Aksaray'daki Küçük Opera Tiyatrosu tamamen yandı.
• 1973 - Türkiye'nin Los Angeles Başkonsolosu Mehmet Baydar ve Konsolos Bahadır Demir, Ermeni örgüt ASALA tarafından öldürüldü.
• 1974 - Kıbrıs'ı Yunanistan'a vermek isteyen EOKA lideri Yorgo Grivas, Kıbrıs'ta kalp krizinden öldü, öldüğünde 75 yaşındaydı.
• 1976 - Balıkesir'de Adem Özkan adlı bir kişi, tarlalarını satarak geçimini sağlayan dedesini son tarlaları da satışa çıkarması üzerine uykudayken eldivenle boğarak öldürdü. 12 Eylül döneminde idam edildi.
• 1980 - Beyoğlu'ndaki tarihi Markiz Pastanesi kapandı. Markiz, 23 Aralık 2003'te yeniden açıldı.
• 1983 - Dünyanın en uzun (53,9 km) denizaltı tüneli olan Seikan Tüneli açıldı. Tünel Japonya'nın Honshu ve Hokkaido adalarını birbirine bağlıyor.
• 1984 - Ankara Cumhuriyet Savcı Yardımcısı Doğan Öz'ü öldürmekten sanık İbrahim Çiftçi hakkındaki ölüm cezası kararı Yargıtayca bozuldu. Altı yıldır tutuklu bulunan İbrahim Çiftçi tahliye edildi.
• 1994 - İçişleri Bakanı Nahit Menteşe, İstanbul Kumkapı Polis Karakolu'nda gözaltına alınan Vakkas Dost isimli vatandaşın, polis memuru Nurettin Öztürk tarafından dövülerek öldürüldüğünü açıkladı.
• 1994 - Özgür Gündem gazetesinin Ankara temsilciliğinde patlama oldu. Gazetenin Ankara Haber Merkezi'ne de molotofkokteyli atıldı.
• 1995 - Eylül 1994'ten beri Paris'te cezaevinde bulunan Dev-Sol lideri Dursun Karataş, 1995'te serbest bırakıldı. Dursun Karataş, sahte kimlikle Fransa'ya giriş yaparken tutuklanmıştı.
• 1995 - Çocuk Hakları Sözleşmesi, Türkiye tarafından çekince koyularak kabul edildi.
• 1996 - Bodrum açıklarındaki Kardak kayalıklarına, Yunan ve Türk gazetecilerin ayrı ayrı bayrak dikmeleri Türkiye ile Yunanistan arasında gerilim yarattı.
• 1996 - Bursa'da 1963 yılından beri hizmet veren Teleferik özelleştirildi.
•  

Doğumlar

Wolfgang Amadeus Mozart

• 1571 - I. Abbas, Safevi Hanedanlığının 5. hükümdarı (ö. 1629)
• 1859 - II. Wilhelm, Almanya İmparatoru (ö. 1941)
• 1905 - Burhan Atak, Türk futbolcu (ö. 1987)
• 1919 - Hüseyin Peyda, Türk sinema oyuncusu (ö. 1990)
• 1924 - Rauf Denktaş, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kurucusu ve siyasetçi (ö. 2012)
• 1931 - Gazanfer Özcan, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 2009)
• 1940 - Ahmet Kurtcebe Alptemoçin, Türk siyasetçi, Bursa eski milletvekili ve iş insanı
• 1955 - Nilgün Özhan Kasapbaşoğlu, Türk tiyatro, sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı
• 1955 - Burhanettin Kocamaz, Türk siyasetçi
• 1964 - Lale Başar, Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu
• 1965 - Attila Sekerlioglu, Türk asıllı Avusturyalı futbolcu ve teknik direktör
• 1965 - Oktay Kaynarca, Türk sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu
• 1969 - Süleyman Atanısev, Türk tiyatro oyuncusu
• 1990 - Ahmet Üstüntaş, Türk biatlet
• 1997 - Betül Kutlu, Türk basketbolcu

Ölümler

• 98 - Nerva, Roma imparatoru (d. 30)
• 308 - Azize Nino, Gürcistan'da Hristiyanlığı yayan azize (d. 296)
• 457 - Marcianus, 450-457 arasında Doğu Roma İmparatoru (Bizans) (d. 396)
• 672 - Vitalianus, 657'den 672'deki ölümüne kadar Katolik Kilisesi için papalık yapmıştır
• 1635 - Nef'i, Türk şair (d. 1572)
• 1913 - Ebüzziya Tevfik Bey, Türk gazeteci, yazar, yayıncı ve hattat (d. 1849)
• 1939 - Salih Münir Paşa, Türk diplomat ve eski Paris Büyükelçisi (d. 1859)
• 1972 - Şefik İnan, Türk siyasetçi (d. 1913)
• 1974 - Rudolf Dassler, Puma'nın kurucusu (d. 1898)
• 2011 - Öner Ünalan, Türk yazar, çevirmen ve araştırmacı (d. 1935)
•  

Wikipedia.org