10 Ekim Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 283. günü
Olaylar
- 415 - 404 yılında çıkan isyanda yakılan Ayasofya kilisesi, Bizans İmparatoru II. Theodosius tarafından yeniden yaptırılarak açıldı.
- 680 - Kerbelâ Olayı: Muhammed'in torunu Hüseyin, Kerbela'da başı kesilerek öldürüldü.
- 1969 - Fikir Kulüpleri Federasyonu (FKF), Devrimci Gençlik Dernekleri Federasyonu (Dev-Genç) adını aldı.
- 1991 - Klasik Türk müziği sanatçısı Alâeddin Yavaşça'ya Devlet Sanatçısı unvanı verildi.
- 2009 - İsviçre'nin Zürih kentinde Türkiye ile Ermenistan arasında Akyaka Sınır Kapısı'nın açılması için protokol imzalandı.
- 2010 - Hollanda Krallığı'na bağlı özerk Hollanda Antilleri dağıldı ve Hollanda Krallığı'na bağlı 3 yeni özerk ülke (Aruba, Curaçao ve Sint Maarten) oluştu.
- 2015 - Ankara saldırısı: Ankara'da düzenlenen "Emek, Barış, Demokrasi Mitingi"nde, Ankara Garı önündeki 2 ayrı patlamada, 109 kişi öldü, 500'den fazla kişi yaralandı.
Doğumlar
- 1470 - I. Selim, Osmanlı'nın 9. padişahı (ö. 1520)
- 1830 - II. Isabel, İspanya Kraliçesi (ö. 1904)
- 1857 - Yusuf İzzeddin Efendi, Türk asker ve Osmanlı Hanedanı mensubu şehzade (ö. 1916)
Veliaht-ı Saltanat
Doğum
10 Ekim 1857İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu Ölüm 1 Şubat 1916 (58 yaşında)
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu Hanedan Osmanlı Hanedanı Babası Padişah Abdülaziz Annesi Dürrinev Kadınefendi Dini Sünni İslam Meslek Asker, siyasetçi, diplomat
Askeri kariyer
Yusuf İzzeddin Efendi'nin portresi, Windsor 1911
Bağlılığı
Osmanlı İmparatorluğu
Hizmet yılları
1871–1916
Rütbesi
Müşir 
Komutası
1. Ordu
Yusuf İzzeddin Efendi (Osmanlıca: يوسف عز الدین افندی; 10 Ekim 1857, İstanbul - 1 Şubat 1916, İstanbul), Osmanlı Hanedanı mensubu ve feldmareşaldir. Osmanlı padişahı Sultan Abdülaziz'in henüz şehzade iken doğan oğludur. Beklenmedik bir şekilde öldüğünde Osmanlı Hanedanı'nın en büyük erkek çocuğu olarak veliaht sıfatını taşıyordu.
15 Mayısıs 1909 tarihli Şehbal dergisinde Şehzade Yusuf İzzettin
Hayatı
10 Ekim 1857 tarihinde Dolmabahçe Sarayı'nda doğdu. Babası Abdülaziz, annesi ise Dürrinev Başkadınefendi'ydi.[2] Doğduğunda amcası Abdülmecid padişah olarak hüküm sürmekteydi. Babası Abdülaziz gibi şehzadelerin tahta çıkana kadar çocuk sahibi olmamaları kuralı geçerliydi. Yusuf İzzeddin Efendi bu kurala aykırı olarak doğmuştu. Bu nedenle babasının tahta çıktığı 1861 yılına kadar dört yıl boyunca varlığı gizlendi. 10 yaşındayken babasıyla birlikte Avrupa gezisine katıldı.[3] 14 yaşındayken 1 Eylül 1871 tarihinde babası Sultan Abdülaziz tarafından Müşir rütbesiyle Hassa Ordusu komutanlığına atandı ve bu görevini Ocak 1873'e kadar sürdürdü. 19 yaşındayken babası Abdülaziz tahttan indirildi ve kısa bir süre sonra makasla bilekleri kesilmiş olarak ölü bulundu. İntihar mı cinayet mi olduğu tartışmalı bu ölümden sonra, genç yaşta babasız kaldı.
Babasının ölümünden sonra tahta çıkacak padişahı belirlemek için, o dönemde geçerli olan hanedanın en yaşlı erkeğinin tahta çıkması kuralı kullanıldı. Bu kural uyarınca Abdülaziz'in ölümünden sonra, önce amcasının oğulları V. Murad ve II. Abdülhamid sırasıyla tahta çıktılar. Daha sonra da V. Mehmed 27 Nisan 1909 tarihinde tahta çıktığı zaman hanedanın padişahtan sonraki en yaşlı erkeği olarak veliaht durumuna yükseldi. Osmanlı Devleti'ni yurt dışında çeşitli törenlerde veliaht sıfatıyla temsil etti. 1910 yılında Birleşik Krallık kralı VII. Edward'ın cenaze, 1911 yılında da V. George'un taç giyme törenlerinde bulundu. Osmanlı tarihinde ilk defa birisi veliaht sıfatıyla yurt dışında resmi bir törene katılmıştır.
14 Nisan 1910 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Sırbistan Kralı'nın Yusuf İzzettin Efendi'yi ziyaretinden bir kare.
10 Şubat 1916 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Yusuf İzeddin Efendi'nin cenaze töreninden.
16 Eylül 1915 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Yusuf İzzeddin Efendi Çanakkale'de.
Ölümü
I. Dünya Savaşı yılları sırasında Enver Paşa'nın izlediği siyasete ayrı düştü ve onu sertçe eleştirdi. Hükûmet işleriyle yakından ilgilendi. Çanakkale Savaşları sırasında bizzat cepheleri ziyaret etti. Bu ziyaretler sırasında Enver Paşa ile herkesin içinde münakaşa etti. Hükûmetten ayrı olarak barış görüşmeleri yaptı. Ancak tahta çıkamadan 1 Şubat 1916 tarihinde beklenmedik biçimde Zincirlikuyu'daki köşkünde ölü olarak bulundu. Ölüm nedeni intihara bağlı kan kaybı olarak kabul edilse de, İttihatçıların onu öldürttüğü de teoriler arasındadır. Fakat sıradaki veliaht İttihatçılarla hiç anlaşamayan VI. Mehmet Vahidettin idi. Tarihçi İlber Ortaylı ise müttefik Almanya'nın da şüpheliler arasında olduğunu iddia eder. Çünkü veliaht savaştan çekilmek ve İtilaf Devletleri ile müstakil bir anlaşma yapmaktan bahsetmekteydi. Ortaylı, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun son imparatoru I. Karl'ın bu gibi bir talebi sonrasında Almanya tarafından özür dilemek zorunda bırakılmasını örnek gösterir.
II. Mahmut Türbesi'ne, babası Abdülaziz'in yanına defnedildi.
Notlar
Girit'teki Osmanlı dönemine ait İzzeddin Kalesi onun adını taşımaktadır.
Eşleri ve çocukları
Eşleri
- Çeşmiahu Hanım Efendi. Evlenme tarihi: 1879
- Cavidan Hanım Efendi (12 Ocak 1870 - 1935). Evlenme tarihi: 20 Mayısıs 1885
- Emine Nazikedâ Hanım Efendi (30 Mayısıs 1872 - 1946). Evlenme tarihi: 6 Temmuz 1886
- Tazende Hanım Efendi (10 Ekim 1875 - 16 Haziran 1950). Evlenme tarihi: 15 Ekim 1892, Mezarı: Yahya Efendi Tekkesi Mezarlığı'ndadır.
- Leman (Ünlüsoy) Hanım Efendi (6 Temmuz 1888 - 3 Ağustos 1953) Evlenme tarihi: 4 Şubat 1904
Çocukları
S.N AD Doğum Vefat Yaş Annesi Kabri 1 Şehzade Mehmed Bahaüddin Efendi Şubat 1883 8 Kasım 1883 9 Aylık Çeşm-i Ahu Hanımefendi Yahya Efendi Şehzadeler Türbesi 2 Hatice Şükriye Sultan 24 Şubat 1906 1 Nisan 1972 66 Leman (Ünlüsoy) Hanımefendi Sultan İkinci Mahmud Türbesi 3 Şehzade Mehmed Nizameddin Efendi 10 Ocak 1909 19 Mart 1933 24 Leman (Ünlüsoy) Hanımefendi İsviçre'nin Locarno şehrinde öldü. Kahire'ye defnedildi. 4 Mihrişah Sultan 1 Temmuz 1916 25 Ocak 1987 71 Leman (Ünlüsoy) Hanımefendi Sultan İkinci Mahmud Türbesi- 1919 - Nazik Erik, Türk öğretmen ve Türkolog (ö. 2012)
- 1928 - Leyla Gencer, Türk opera sanatçısı (ö. 2008)
- 1929 - Ayten Alpman, Türk ses sanatçısı (ö. 2012)
- 1932 - Tomris Oğuzalp, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2013)
- 1932 - Üner Teoman, Türk atlet (ö. 2024)
- 1945 - Sacit Onan, Türk yönetmen, şair ve seslendirme sanatçısı (ö. 2010)
- 1946 - Taha Akyol, Türk gazeteci ve yazar
- 1959 - Arif Peçenek, Türk futbolcu ve teknik direktör (d. 2013)
- 1963 - Hülya Avşar, Türk sinema oyuncusu ve şarkıcı
- 1966 - İbrahim Erkal, Türk ses sanatçısı, besteci, söz yazarı ve oyuncu (ö. 2017)
- 1968 - Feridun Düzağaç, Türk müzisyen
- 1969 - Dilşa Demirbağ-Sten, Türk-İsveçli gazeteci, yazar ve senarist
- 1970 - Şefak Sezer, Türk oyuncu, senarist ve yönetmen
- 1983 - Nikos Spiropulos, Yunan millî futbolcu
- 1987 - Ümit Kantarcılar, Türk oyuncu
Ölümler
- 19 - Germanicus, Romalı general (d. MÖ 15)
- 680 - Abbas bin Ali, Ali'nin beşinci ve Ümmü'l-Benîn'in ilk oğlu (d. 647)
- 680 - Ali el-Ekber, Hüseyin'in Kerbela'da öldürülen büyük oğlu (d. 662)
- 680 - Hüseyin, Muhammed'in torunu (d. 626)
- 680 - Habib bin Mezahir, Kerbelâ Olayı'nda Hüseyin'in yârenlerinden
- 1901 - Lorenzo Snow, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin 5. başkanı (d. 1814)
- 1937 - Ahmet Refik Altınay, Türk tarihçi (d. 1881)
- 1964 - Cemil Sait Barlas, Türk siyasetçi, gazeteci ve yazar (d. 1905)
- 1967 - Muhammed Osman Akfırat, İslâm âlimi ve mutasavvıf (d. 1881)
- 1977 - İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Türk tarihçi (d. 1888)
- 1981 - Ali İzzet Özkan, Türk âşık (d. 1902)
- 1982 - Yıldırım Önal, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (d. 1931)
- 1987 - Behice Boran, Türk akademisyen, sosyolog ve siyasetçi (d. 1910)
- 1995 - Kadir Savun, Türk sinema oyuncusu (d. 1926)
- 1997 - Niyazi Lodos, Türk akademisyen ve entomolog (d. 1921)
- 2004 - Müşerref Hekimoğlu, Türk gazeteci ve yazar (d. 1923)
- 2005 - Attilâ İlhan, Türk şair, romancı, gazeteci, senarist ve eleştirmen (d. 1925)
- 2008 - Nail Çakırhan, Türk gazeteci, şair ve mimar (d. 1910)
- 2011 - Birsen Ayda, Türk sinema oyuncusu (d. 1946)
- 2011 - Selma Soysal, Türk matematikçi ve akademisyen (d. 1924)
- 2013 - Nevzat Kösoğlu, Türk siyasetçi ve yazar (d. 1940)
Tatiller ve özel günler
Yorumlar
Yorum Yap