Coğrafya

İklim

Bursa ili genellikle ılıman bir iklime sahiptir. Ancak, iklim bölgelere göre de değişiklik göstermektedir. Kuzeyde Marmara Denizi'nin yumuşak ve ılık iklimine karşılık güneyde Uludağ'ın sert iklimi ile karşılaşılmaktadır.

İlin en sıcak ayları Temmuz - Ağustos, en soğuk ayları ise Aralık - Ocak'tır. 52 yıllık gözlem süresi itibarı ile yıllık ortalama yağış miktarı 70,6 cm'dir. İlde ortalama nispi nem %69 civarındadır.

 

Bursa

Büyükşehir ve İl merkezi

Nilüfer Çayı

Uludağ Teleferik

Yeşil Cami

Koza Han

Irgandı Köprüsü

Cumhuriyet Caddesi

Bursa'dan çeşitli görünümler

 

 

Mutfak

Ana madde: Bursa Mutfağı

• Bursa Kebabı (İskender Kebap)

İskender kebap

İstanbul usulü İskender kebabı

Alternatif isim Uludağ kebabı
Bursa kebabı Ülke(ler) Osmanlı İmparatorluğu Bölgesi Bursa Yaratıcısı İskender Efendi Türü Et Yemeği + Meze Servis şekli Sıcak Ana malzemeler İnce dilimlenmiş ızgara koyun eti, domates sosu, pita ekmeği, eritilmiş tereyağı ve yoğurt Kalori 800-1.000 kcal (3.300-4.200 kJ)

İskender kebap, iskender döner veya Bursa Kebabı; Bursa yöresinin meşhur kebap yemeklerinden biridir. 1867 yılında Kayhan Çarşısı'nda başlamıştır. Aslında temel malzemesi döner olsa da iskenderi iskender yapan, üstündeki tereyağ, domates sosu, yanındaki yoğurt ve altındaki yağlı pide parçalarıdır. Ayrıca iskenderin eti herhangi bir dönerin etinden farklıdır. İskender kebabının yapıldığı et, Uludağ kekiği ile beslenen koçlardan elde edilir. İskender etinin yağı daha az olur. Kullanılan domates sosu ve yoğurt da kaliteyi çok etkilemektedir. Adını, 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı İmparatorluğu'nda Bursa'da yaşayan mucidi İskender Efendi'den alır.

Tarihçe

1850'li yıllarda Mehmet Efendi Lokantası ile işe başlayan aile, o dönemlerde Bursa’da yaygın olan kuzu çevirme ve tandırcılık işi yapmaktadır. Pişirilen etin (tandır veya kuzu çevirme) sabit mekânda olduğu kadar baş üstündeki tablalarda satıldığı böyle bir Osmanlı döneminde; oğul İskender, arayışlara girerek “İşi nasıl farklılaştırabiliriz?” ve “Daha iyisini nasıl yapabiliriz?” gibi düşünceleri, amcası Sabit Dede'den aldığı destekle hayata geçirmeye çalışır. Babasının “Başımıza icat çıkartma.” sözleri üzerine önce konuyu annesine anlatır, sonra da babasını ikna eder. Sonuçta yüzyıllardır yerdeki ateşe paralel olarak pişirilen kuzuyu, dik mangalda ayağa kaldırma teklifinde bulunur babasına. Böylece dikey kebap fikrini Bursa’da denerler ve babası Mehmet Efendi’ye desteğiyle iş gelişmeye devam eder.

Yöresi

Bu amaçla yola çıkan İskender Efendi zamanla kemikli eti; kemik ve sinirlerinden arındırır, bir şişe takar ve bunu ateş karşısında döndürerek pişirdikten sonra ince ince keserek sunumunu yapar. Bu farklı sunum Bursa’da çok dikkat çeker ve İskender Efendi’nin “dönen kebabı” olarak anılmaya başlar. Çünkü et kemiksizdir, dikey bir ocakta pişmektedir, farklı bir şekilde kesilmektedir. Ancak bugünkü kebap şeklinde değil; daha basit, çatal ve bıçak kullanılmayan, o günkü adıyla alaturka denen pide üzerine konan etlerin kenarına konan yoğurt, salça ve tereyağı ile desteklenmiş, bir lezzet tabağı hâline gelmiştir. Artık Bursa'da iskender denince o tabak akla gelmektedir. Bu yıllarda Bursa'nın nüfusu çok azdır. Kayhan-Tahtakale-Reyhan üçgeni ve Maksem, Tophane gibi semtlerden ibarettir. İnsanlar birbirlerini tanımaktadır. O dönemde Mehmet oğlu İskender Efendi ile tanınmaya başlayan iskender döner kebabın sunulduğu mekân 20–30 metrekarelik bir dükkândır. 1928 yılında Harf İnkılâbı ile levhası olan ilk dükkâna taşınır.

Diğer adları

İskender kebap

Halk dilinde “döner kebap”, “döner” şeklinde anılmaya başlanmış ve lakap; Mehmet oğlu İskender Efendi şeklinde önce tabelaya ve günümüz ticari ortamında da bir ticari unvana dönüşmüştür. Ticari unvanın uzun zamandır kullanılmasıyla birlikte İskender Efendi, Bursa ile özdeşleşmiş ve âdeta bir simgesi olmuş, kişiliğiyle yemeğini bütünleştirerek bir ünlenme sürecine girmiştir. Bursa Kebap, Hacıbey kebap, Uludağ kebap veya yoğurtlu Kebap olarak da adlandırılabilir.

Dönerin pişirilmesi

Hazırlanan döner daha önceden yanmış olan döner ocağı ateşinin karşısında 10–15 cm mesafede yanan ateşin önüne konulur. Döner bu ateşte yavaş yavaş pişer, piştikten sonra bıçakla yukarıdan aşağıya doğru ince bir şekilde kesilir. Böylece döner servis için hazır hâle gelmiş olur.

İskender dönerin servise hazırlanışı

Pide ızgarada tavlanır. Pidelerin koyulacağı tabakların sıcak olması gerekir. Bu nedenle tabaklar ızgaranın üzerinde ısıtılır. Pide doğranır ve hemen sıcak tabağın içine konulur. Sosu gezdirilir. Çok hızlı bir şekilde üzeri dönerle kaplanır. Bu işlemler olurken tereyağı tava içinde mangala atılarak kebap hazırlandığı anda tereyağı da hazırlanmış olur. Tamamlanmış olan kebabın üzerine tereyağı gezdirilir. Bütün işlemlerin aynı zamanda yapılması uygundur. Kebap hazırlanıp, tereyağı dökülmeden beklenirse kebap soğur. Bu nedenle bu işlemlere çok dikkat etmek gerekir. Kebap hazırlandığında sos beklerse kebap lezzetini kaybeder.

Hazırlanışı

• Aynı döner gibi, iskenderin döner eti dikey biçimde duracak şekilde bir şişe geçirilir.
• Kömür ateşinde pişirilir.
• Piştikçe dış tabaka döner, bıçağıyla yaprak gibi dilimlenir.
• Bu dilimler, tereyağlı pide parçalarının üstüne serilir.
• Yanına yoğurt koyulduktan sonra veya serpme (çırpılmış yoğurt), isteğe göre üzerine tereyağı ve domates sosu serpilerek servis yapılır. Yanında şıra ile birlikte yenilmesi tavsiye edilir.
•  

• Kestane Şekeri
• Kestane şekeri Türü Şekerleme

  Kestane şekeri, kestane ve şekerli şerbet karışımı bir tatlı.

  İlk defa Fransa veya İtalya'da ortaya çıktığı düşünülen tatlı, birçok dilde Fransızcadaki Marron glacé adıyla bilinir ve Fransa'da özellikle Noel döneminde tüketilir. Türkiye'de üretimi 19. yüzyıl başında Bursa'da başlamış ve Bursa şehrinin adıyla tanınmıştır.

  Üretimi

  Haşlanıp kabukları soyulan kestaneler tülbentlere bağlanıp kaynayan şerbet içine batırılır. Daha sonra sade ya da çikolata ile kaplanarak tüketime sunulur.

  Tarihi

  Haçlı Seferleri sırasında Kudüs'ü ele geçirdikten sonra şeker üretimini öğrenen Haçlılar, Avrupa'ya dönerken "beyaz tuz" dedikleri şekeri dönerken yanlarında getirmişlerdi. Avrupa'da böylece şekerli yemekler pişirilmeye ve kestane yetişen yerlerde kestane şekerlemeleri yapılmaya başladı. Kestane şekerinin bugün bildiğimiz şekilde glaze sosla ilk olarak nerede üretildiği konusunda kesin bir bilgi yoktur. Birçok dilde Fransızcadan geçen Marron glacé adıyla bilinen kestane şekerinin, günümüzdeki haliyle ilk defa 16. yüzyılda üretildiği sanılmaktadır.

  Kestane şekerinin bilinen ilk yazılı tarifi 17. yüzyılın sonlarında XIV. Louis'nin saray mutfağına aittir.Tarif, Fransa'da dönemin yeni mutfak akımının önde gelen isimlerinden François Pierre La Varenne'in 1667'de yayımladığı "Le parfaict confiturier' adlı kitapta yer almaktadır.[3] Efsaneye göre şef, kazayla bir kestaneyi şekerle pişirmiş, bu şekilde kestane şekerini keşfetmiştir. İtalyancada ise kestane şekerinin tarifinin yer aldığı bilinen en eski kaynak 1790'da Torino'da basılan Confetturiere Piemontese adlı incelemedir ancak tarifin çok daha önce, Savoy Dükü I. Charles Emmanuel'in saray şeflerinden biri tarafından 16. yüzyılda Cuneo şehrinde icat edildiği rivayet edilir. Fransa'da kestanenin yaygın olduğu Lyon şehrinde ise kestane şekerinin, Fransa'ya şekerin geldiği 15. yüzyılda Lyon'da doğduğu rivayet edilmektedir.

  19. yüzyıla kadar Fransa'da özel günlere seçkinlere sunulan lüks bir tatlı olan kestane şekeri, günümüzde de özellikle Noel'de tüketilir. Kestane şekeri, 19. yüzyılda fabrikalarda üretilmeye ve daha geniş kitlelerce tüketilmeye başladı. Kestane şekeri üreten ilk fabrika, 1882'de Clément Faugie adlı bir Fransız tarafından Ardèche kentinin Privas komününde kurulmuştur.

  Osmanlı Devleti'nde sarayın helvahânesinde 15. yüzyıldan beri incir, ceviz, kayısı ve badem şekerlemesinin yanı sıra kestane şekeri üretilirdi. Kestane şekeri, bugün bildiğimiz şekilde 1900'lü yılların başından itibaren, Bursa'da Şekerciler Çarşısı'nda da üretilmeye başlamıştır. Kestane şekeri yapmayı başaran ilk kişi, Şekerci Hakkı Efendi idi.Bu ürünle Bursa Mamulat ve Mahsulat Sergisi'nde madalya kazanmıştı.

  Yörelere göre çeşitleri

  Bursa Kestane Şekeri

  Türkiye'de kestane şekeri 1900'lü yılların başında Bursa'da Şekerciler Çarşısında üretilmeye başladı ve kestane şekerinin Türkiye'deki üretim merkezi uzun yıllar Bursa oldu. 2021'de Bursa Ticaret ve Sanayi Odası tarafından coğrafi işaret tescili yaptırılmıştır. Coğrafi işaret sicil belgesindeki ürün tanımına göre Bursa Kestane Şekeri, Uludağ’da yetişen kestane meyvesinin şekerli şerbet karışımı ile üretilir. Rengi kehribar ve sarımsıdır. Meyve oranı en az %63-71 (şuruplu kestane şekerinde meyve oranı en az %60), meyvede kabuk oranı % 25 veya daha düşüktür.[

  Bozdağ Kestane Şekeri

  Bozdağ kestanesi İzmir'in Ödemiş ilçesinin Hacı Hasan, Kemer, Yılanlı, Elma Bağı, Ovacık köyleri yöresinin doğa özelliklerine göre doğal olarak yetişen akkoza, tekoza, karaaşı türü kestane ağaçlarının meyvesinden üretilen kestane şekeridir. Bu kestane çeşitleri, iç kabuğu kolay aryılan, tatlı üretimine dağılıp parçalanmayan, uzun süre renk kaybetmeyen kestanelerdir. Bozdağ kestanesinden üretilen kestane şekerinin taneleri iri parlak, bütünlüğü dağılmamış, hoş lezzetlidir. Ödemiş Ticaret Odası'nın başvurusu ile 2000'de coğrafi işaret tescili yapılmıştır.

• Tirilye Zeytini
• Gemlik Sofralık Zeytini
• Kemal Paşa Tatlısı
• Süt helvası

• Süt helvası

• Süt helvası Ülke(ler) Türkiye Bölgesi Bursa Türü Tatlı Tipi helva Ana malzemeler çiğ inek sütü, beyaz şeker, tereyağı ya da yarı yarıya ayçiçek ve tereyağı karışımı, buğday unu, çam fıstığı (tercihen), vanilya (tercihen)

  Süt helvası, bir çeşit helvadır. Malzemesi çiğ inek sütü, tereyağı, un ve şekerdir. 250 °C sıcaklıktaki fırında üstünün kızartılması suretiyle üretilir. Süt helvası 04.10.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

• İnegöl Köfte
• Ciğer Sarma
• Mihaliç (mağlıç) peyniri
• Pideli Köfte
• Cevizli Lokum
• Kaymaklı Ekmek Kadayıfı
• Cantık
• Tahinli pide
• Muradiye Çorbası

Bursa Manzarası

Turizm

Uludağ Kayak Merkezi

• Uludağ
• Gölyazı
• Mudanya
• İznik
• Cumalıkızık
• Karacabey Longoz Ormanları
• Tümbüldek Kaplıcaları

Cumalıkızık

• Tirilye
• Çarşılı Köprü Irgandı[63]
• Uluabat Gölü
• Somuncu Baba Türbesi
• Ulu Cami
• Emir Sultan Camii
• Yeşil Türbe
• Tarihi Çınar
• Ağlayan Çınar
• Bursa Kalesi
• Oylat
• Keramet Su Kaplıcası
• Suuçtu Şelalesi