3 Ekim Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 276.günü.

Olaylar

MÖ 52 - Jül Sezar komutasındaki Roma Ordusu, Alesia Muharebesi'ni kazanarak Galya'yı fethetti
1605 - Sadrazam Sokolluzade Lala Mehmed Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu, Estergon Kalesi'ni ikinci kez fethetti
Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa

Osmanlı Sadrazamı Görev süresi
26 Temmuz 1604 - 21 Haziran 1606 Hükümdar I. Ahmed Yerine geldiği Malkoç Yavuz Ali Paşa Yerine gelen Boşnak Derviş Mehmed Paşa Kişisel bilgiler Doğum Yayça, Osmanlı İmparatorluğu Ölüm 21 Haziran 1606
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa (d. ?, Yayça - ö. 21 Haziran 1606, İstanbul), I. Ahmed saltanatı döneminde 26 Temmuz 1604 - 21 Haziran 1606 tarihleri arasında bir yıl on ay yirmi altı gün sadrazamlık yapmış Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır. Sırp Sokollu ailesine mensup olan Paşa, Rumeli beylerbeyi iken Almanlar'a teslim etmek zorunda kaldığı Estergon Kalesi’ni 10 yıl sonra 3 Ekim 1605’te sadrazam iken geri almayı başardığı için Estergon Fatihi olarak anılır.

Hayatı

Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa, Yayça doğumlu olup, Bosnalı Sırp Sokollu ailesindendir. Meşhur Osmanlı sadrazamı Sokollu Mehmed Paşa ile akraba olduğu rivayet edilir. Küçük yaşta Topkapı Sarayı'na girdi; saray okulu olan Enderun'da yetişti. Enderun'da iken Osmanlı Hanedanı şehzadelerine öğretmenlik yaptığı için Lala ünvanını aldı.

Çıkma yaptıktan sonra peşkir ağalığı ve büyük mirahorluk görevlerinde bulundu. 24 Şubat 1591'de Saatçi Hasan Paşa'nın yerine Yeniçeri Ağası oldu.

Bu görevdeyken 1594 yılında Sadrazam Koca Sinan Paşa'nın serdarı olduğu "Avusturya Seferi"ne yeniçerilerle birlikte katılma görevi aldı. Bu sefer sırasında gayet başarılı görevler yerine getirdi. 18 Temmuz 1594'te Tata kalesi (modern Tata) kuşatılıp fethedilmesinde gösterdiği cesaret ile isim yaptı. Fakat ertesi gün serdar sadrazam Koca Sinan Paşa onu yeniçeri ağalığından azletti. Buna rağmen Senmartin ve Yanıkkale (modern Györ) kaleleri kuşatmalarına katıldı ve cesareti ile tanındı.

Ağustos 1594'te Mihalıçlı Ahmed Paşa'nın yerine Karaman beylerbeyliğine getirildi. Ama kısa bir zaman sonra 26 Eylül 1594'te Satırcı Mehmed Paşa'nın azli üzerine Anadolu beylerbeyliğine atandı.[1]

Serdar Ferhat Paşa 16 Şubat 1595'te 5 ay gibi kısa süren ikinci sadâreti sırasında 1593'te Eflak Prensi olan Mihai Viteazul'un Erdel (Transilvanya) prensi Zsigmond Báthory'nin vasalı olarak çıkarttığı Eflak olaylarıyla ilgilenmesi gerekti. Bu isyanla uğraşmakta iken gerisini Avusturya saldırılardan korumak hedefi ile Budin civarında bıraktığı askeri birliklere Lala Mehmed Paşa'yı serdar olarak tayin etti ve sınırı savunma ile görevlendirdi.

Arkasından 7 Temmuz 1595'te 4. kez yeniden sadrazam olan Koca Sinan Paşa onu İspanya Habsburgları'nın Avusturyalıları takviye için gönderdiği komutan olan Kont Karl von Mansfeld ve süvari birlikleri komutanı Kont Mátyás Cseszneky komutasında bir Avusturya ordusu tarafından kuşatılmakta olan Estergon kalesine yardıma gönderdi. Bu görev başında Avusturyalılarla gayet çetin çatışmalara girişti. Osmanlı birliklerinden ayrı düşüp emrindeki 1400 atlı ile Estergon kalesine sığınıp o kalede kuşatma altında kaldı. 2 Ağustos 1595'ten itibaren kalede direnişi gayet zor şartlara rağmen 28 gün sürdü. Lala Mehmet Paşa'nın maiyetinde bulunan tarihçi İbrahim Peçevi, bizzat şahit olduğu bu savunmayı detaylı bir şekilde kaleme aldı. Orta Çağlarda yapılmış olan kale ve şehir binaları gayet büyük hasar görüp nerede ise yerle bir oldular. Bu halde savunması imkânsız hale gelen kale dolayısıyla ve kaledeki aç kalan askerin baskısı sonucu 30 Ağustos 1595 kaleyi anlaşma yoluyla Avusturyalılar'a teslim etti.[2] "Estergon Kalesi" adlı ünlü türkü bu olay üzerine yakılmıştır.[3]

Bunu takiben Budin'de kalarak Yanıkkale (Raab), Pápa, Tata, Pespirim, Polata, Senmartin gibi sınır kalelerinin savunması için serdarlıkla görevlendirildi. Bu sırada Kasım 1595'te vezirlik rütbesi verilerek şereflendirildi. Sefere çıkmış Osmanlı ordusunun Eğri Kalesi üzerine yürüyüp bu kaleyi kuşatma altına almaya karar verildi ve Lala Mehmed Paşa emrindeki birliklerle Budin'den Eğri Kalesi'ne çağrıldı. Eğri kuşatmasına ve kalenin 12 Ekim 1596'da Osmanlıların eline geçmesine katıldı.

Bu kuşatma sırasında Alman Kralının kardeşi Arşidük III. Maximilian'ın komuta ettiği çeşitli Avrupalılarla takviyeli gayet büyük bir Avusturya-Alman ve Erdel Prensliği ordusu Eğri Kalesini geri almak ve Osmanlı Ordusunu vurmak üzere harekete geçmişti. Osmanlı Ordusu Haçova'ya (Macarca: Mezőkeresztes Ovası) yürüyerek 25 Ekim günü o ovada mevzi aldı. Lala Mehmed Paşa sağ kanatta görev aldı. Bu muharebede önce Avusturyalıların teksif edilmiş ateşli silah ateş etme üstünlüğü nedeni ile Osmanlı ordusuna genel bir bozgun havası esmeye başladı. Bu sırada düşman ordusu yağmaya katılarak ve teksif edilmiş ateş etme üstünlüğünü kaybedip düzeni bozuldu. Osmanlı geri güçlerinin de desteği ile Osmanlı ordusu kendini topladı; Avusturyalılara saldırdı ve Avusturya ordusu düzensizce geri çekilmeye başladı, Bu muharebe Avusturya ve müttefikleri için büyük bir hezimet oldu.

Takiben Aralık 1596'da Anadolu Beylerbeyliği merkezi Kütahya ve bağlı sancaklarında teftişte bulunması ve bölgeyi Celali taşkınlıklarından koruması istendi.

1597 yılı başında o yılki Satırcı Mehmed Paşa'nın Varad seferine katılmak üzere Rumeli tarafına geçip Satırcı Mehmed Paşa ile birlikte Backa'da kışladı. Sonra orduyla birlikte Varad'a hareket etti. 17 Ağustos 1598'de bu sefer ordusu Pançova'da iken Rumeli Beylerbeyi Veli Paşa hayatını kaybetti ve Lala Mehmed Paşa Rumeli Beylerbeyliği'ne getirildi. Ordunun serdarı ile Beckerek'e gelip buradan Canad, Arad ve Varat kalelerine saldırıldı. Canad ve Arad kaleleri fethedildi ama Varad kalesi alınamadı. Lala Mehmed Paşa 1598 kışı için Peçuy'da kışladı. 6 Ocak 1599'da üçüncü defa sadarete getirilen Damat İbrahim Paşa'nın bu seferin serdarlığını üzerine aldı. Lala Mehmed Paşa ise Rumeli Beylerbeyliği görevine ek olarak Budin Muhafızlığı ve oradaki birliklerin serdarlığına atanıp Budin'in muhafazasına tayin edildi. Bunu takiben 1 Kasım 1599'da Budin beylerbeyliği ile Rumeli beylerbeyliği birleştirildi ve bu yeni tip Rumeli beylerbeyliği Lala Mehmed Paşa idaresine verildi.

Sadrazam Yemişçi Hasan Paşa’nın 1601’de çıktığı Avusturya seferinden sonra Macaristan serdarı olarak görevlendirildi.

Lala Mehmet Paşa, padişah I. Ahmed devrinde sadrazam Malkoç Yavuz Ali Paşa’nın 1604'te ölümü üzerine sadrazamlığa getirildi.

Sadrazamlığının ilk senesinde Vaç ve Hatvan kalelerini aldı. On yıl önce teslim etmek zorunda kaldığı Estergon Kalesi’ni 29 Ağustos 1605’te kuşattı. Nihayet 3 Ekim 1605’te kaleyi ele geçirdi ve Estergon Fatihi ünvanını aldı. Kale, ikinci fethinden sonra 1683’e kadar Osmanlı toprağı olarak kaldı.

Lala Mehmet Paşa, Macar soylusu István Bocskai'nın (Stefan Boçkay) Macar Kralı olarak tayin edilmesini sağladı. Osmanlı padişahı I. Ahmet'in temsilcisi olarak ona kılıç ve taç giydirdi.

1606 yılında o sırada devam etmekte olan Osmanlı - İran Savaşı'na kumandanlık etmek üzere İstanbul'a çağrıldı. Ancak bu sefere çıkamadan felç geçirerek 21 Haziran 1606'da İstanbul'da hayatını kaybetti ve Eyüpsultan'daki Sokollu Mehmet Paşa türbesine gömüldü.
1716 - Nevşehirli Damat İbrahim Paşa, Sadaret Kaymakamlığı'na getirildi.
1739 - Osmanlı-Rus-Avusturya Savaşı'nı sona erdiren ve Osmanlı'nın kârlı çıktığı son antlaşma olan Niş Antlaşması imzalandı.
1852 - Damad Mehmed Ali Paşa, Osmanlı Sadrazamı oldu.
1912 - Sırbistan, Karadağ, Yunanistan ve Bulgaristan, Osmanlı Devleti'nden 3 gün içinde Arnavutluk ve Makedonya'ya özerklik verilmesini istediler. Osmanlı, bu notayı reddedince 8 Ekim'de I. Balkan Savaşı başladı.
1922 - Mudanya Mütarekesi'nin imzalanmasıyla sonuçlanan Mudanya Konferansı başladı.
1926 - Atatürk'ün ilk heykeli, İstanbul Sarayburnu'na dikildi.
1929 - Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı, ismini Yugoslavya Krallığı olarak değiştirdi.
1931 - Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faaliyete geçti.
1929 - Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı, ismini Yugoslavya Krallığı olarak değiştirdi.
1931 - Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faaliyete geçti.
1932 - Birleşik Krallık mandası Irak bağımsızlığını ilan etti.
1935 - İtalya Krallığı, Etiyopya'yı işgal harekâtına başladı.
1966 - İstanbul'un Anadolu yakasındaki son tramvay hattı da kaldırıldı.
1970 - İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. kuruldu.
1990 - Doğu ve Batı Almanya birleşti.
1993 - Haydar Aliyev, Azerbaycan Devlet Başkanı seçildi.
1994 - II. Nükleer Karşıtı Kongre, İstanbul'da toplandı.
2005 - Avrupa Birliği ile Türkiye arasında üyelik müzakereleri başladı.
2009 - Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye Devlet Başkanları'nın imzaladığı Nahçıvan Anlaşması ile Türk Konseyi kuruldu.

Doğumlar

1901 - Hilmi Ziya Ülken, Türk felsefeci ve sosyolog (ö. 1974)
1903 - Tekin Arıburun, Türk asker ve siyasetçi (ö. 1993)
1944 - Celile Toyon, Türk oyuncu
1954 - Haluk Koç, Türk hekim ve siyasetçi
1955 - Buket Uzuner, Türk öykücü, romancı ve gezi yazarı
1967 - Erman Ilıcak, Türk iş adamı
1970 - Selahaddin Menteş, Türk hukukçu ve hakim
1970 - Zeynep Casalini, Türk-İtalyan ses sanatçısı

Ölümler

MÖ 42 - Gaius Cassius Longinus, Romalı senatör (d. MÖ 85)
1078 - I. İzyaslav, Kiev büyük prensi (d. 1024)
1838 - Kara Şahin, Kızılderili kabilelerinden Sauk'ların Şefi (d. 1767)
1978 - Muzaffer Kuşakçıoğlu, Türk siyasetçi (d. 1905)
2005 - Nurettin Ersin, Türk asker ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 18. Genelkurmay Başkanı (d. 1918)
Nurettin Ersin
P.1937-88
18. TSK Genelkurmay Başkanı Görev süresi
1 Temmuz 1983 - 6 Aralık 1983 Yerine geldiği Kenan Evren Yerine gelen Necdet Üruğ Türk Kara Kuvvetleri Komutanı Görev süresi
9 Mart 1978 - 1 Temmuz 1983 Yerine geldiği Kenan Evren Yerine gelen Necdet Üruğ 1. Ordu Komutanı Görev süresi
30 Ağustos 1977 - 8 Mart 1978 Yerine geldiği Adnan Ersöz Yerine gelen Necdet Üruğ Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri Görev süresi
5 Ocak 1976 - 30 Ağustos 1977 Yerine geldiği Namık Kemal Ersun Yerine gelen Tahsin Şahinkaya Jandarma Genel Komutanı Görev süresi
22 Ağustos 1975 - 5 Ocak 1976 Yerine geldiği Orhan Yiğit Yerine gelen Şahap Yardımoğlu Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarı Görev süresi
2 Ağustos 1971 - 25 Temmuz 1973 Yerine geldiği Fuat Doğu Yerine gelen Bülent Türker (vekil) Kişisel bilgiler Doğum 1918
Gelibolu, Çanakkale, Osmanlı İmparatorluğu Ölüm 3 Ekim 2005 (87 yaşında)
Ankara, Türkiye Defin yeri Cebeci Askerî Şehitliği, Ankara Evlilik(ler) Emine Perihan Ersin Çocuk(lar) 2 Bitirdiği okul
- Hocailyas Ortaokulu
- Işıklar Askerî Lisesi
- Kara Harp Okulu
- Piyade Okulu
- Kara Harp Akademisi
Mesleği Asker Askerî hizmeti Bağlılığı Türkiye Branşı Türk Kara Kuvvetleri Hizmet yılları 1937-1983 Rütbesi Orgeneral Komutası 4. Piyade Tümeni, 6. Kolordu, Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, 1. Ordu, Türk Kara Kuvvetleri, Çatışma/savaşları Kıbrıs Harekâtı
Nurettin Ersin (1918 – 3 Ekim 2005) Türk asker. Türk Silahlı Kuvvetlerinin 18. Genelkurmay Başkanı.[1] Mehmetçik Vakfının kurucularından biridir.

Yaşamı

Kara Harp Okulu mezunudur. 1937 yılında Piyade Asteğmen olarak katıldığı Türk Silahlı Kuvvetleri'nde çeşitli kademelerde ve yurt dışında görev yaptıktan sonra 1964'te Tuğgeneralliğe yükselmiş ve 3. Ordu Kurmay Yarbaşkanlığına atanmıştır. 1966-67 yıllarında 66. Tümen Komutanlığı yapmış, aynı yıl atandığı Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı'nda Başkan olarak hizmet vermiştir. Bu görevde iken 1967'de Tümgeneralliğe yükselmiş, 1969-70'te tekrar döndüğü Türk Silahlı Kuvvetleri'nde 4. Piyade Tümen Komutanlığı yapmış, 1970 yılında Korgeneralliğe yükselmiş ve Batı Menzil Komutanlığı'na atanmıştır.

02.08.1971-25.07.1973 tarihleri arasında Millî İstihbarat Teşkilâtı Müsteşarlığı görevinde Korgeneral rütbesiyle bulunduktan sonra Teşkilâttan ayrılmış, önce 6. Kolordu Komutanlığı'na, sonra da Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı'na atanmış ve 1974 yılında Orgeneralliğe terfi etmiştir. sırasıyla Jandarma Genel Komutanlığı, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği ve Kara Kuvvetleri Komutanlığı görevlerinde bulunmuş, 12 Eylül 1980 harekatı sonrasında Millî Güvenlik Konseyi Üyesi olmuştur. 1983 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı görevine getirilmiş, aynı yıl Türk Silahlı Kuvvetleri'nden emekli olmuş ve 1989 yılına kadar 6 yıl süreyle Cumhurbaşkanlığı Konseyi Üyeliği görevinde bulunmuştur.

Nurettin Ersin, 3 Ekim 2005 tarihinde ölmüştür. Ankara'da Cebeci Askerî Şehitliği'nde toprağa verildi.
2014 - Behcet Nacar, Türk sinema oyuncusu (d. 1934)
2016 - Mehmet Türker Acaroğlu, Türk araştırmacı-yazar, kütüphaneci, dokümantalist ve çevirmen (d. 1915)
2017 - Celal Talabani, Iraklı Kürt siyasetçi ve Irak'ın 6. Cumhurbaşkanı (d. 1933)
2018 - Yıldırım Öcek, Türk oyuncu (d. 1952)