21 Mayısıs Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 141.günü

Olaylar

• 996 - III. Otto, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu tacını giydi. 16 yaşındaki Otto, 3 yaşından beri Almanya Kralıydı. İmparatorluğu 6 sene sürdü.
• 1847 - Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (Defterhane-iş Amire Kalemi) kuruldu.
• 1864 - Çerkesler'in (kendi dillerinde Адыгэхэр ((Adiğeler), Vatanları olan Çerkesya'dan (kendi dillerinde Адыгэ Хэку (Adiğe Heku)) Çarlık Rusyası tarafından soykırıma maruz kalıp Osmanlı topraklarına sürgün edilmesi.
• Kuzey Kafkasya halkları

  Papaklı Çerkes, İstanbul, 1911

      Önemli nüfusa sahip bölgeler  Türkiye 2.000.000 — 3.000.000  Suriye 100.000 (1987)  Irak 30.000 Diller

  Çerkesçe, Abazaca, Abhazca,
  Osetçe, Karaçay-Balkarca, Nah-Dağıstan dilleri, Kumukça, Nogayca,
  Türkçe, Arapça

  Din

  Sünni İslam
  Hanefi (Adığe, Abaza, Oset, Karaçay)
  Şafii (Çeçen, Dağıstan)

  Kuzey Kafkasya halkları, Çarlık Rusyası döneminde Kuzey Kafkasya’da yaşarlarken Kafkas-Rus Savaşında yenilmeleri üzerine 1864 Çerkes Sürgünü'nde Osmanlı İmparatorluğu topraklarına sürülüp tehcir ettirilen ve bugün diaspora olarak Türkiye, Suriye ve Irak gibi ülkelerde yaşayan Adığe ve Adığe olmayan Kuzey Kafkas halklarına Türkiye ve Ortadoğu'da verilen ortak ad. Çerkeslerin baskın unsurunu oluşturan Adığeler dışında ayrıca Kuzeybatı Kafkas dillerini konuşan Ubıhlar, Abazalar, Abhazlar; İran dillerini konuşan Osetler; Türk dillerini konuşan Karaçaylar, Balkarlar; Kuzeydoğu Kafkas dillerini konuşan Çeçenler, İnguşlar ve Dağıstan (Dağıstan dillerini konuşan Kafkasyalılar ile Türk dilli Nogaylar ve Kumuklar ve Karapapaklar) halkları da bu tanımlamaya girer. Sünni Müslümandırlar. Karaçaylar, Balkarlar ve Adığeler Hanefi mezhebinden, İnguşlar, Çeçenler ve Dağıstanlılar ise ağırlıklı olarak Şafii mezhebindendir. Türkiye'deki Çerkeslerin 893 köy-kasabası bulunmaktadır.

• 1889 - İttihat ve Terakki Fırkası kuruldu.

• İttihat ve Terakki Fırkası
  اتحاد و ترقی فرقه سی
  Birlik ve İlerleme Partisi

  Kısaltma İ-T veya İTC Genel sekreter Doktor Nâzım Bey (1908-1910)
  Mithat Şükrü Bleda (1911-1917) 1913'ten önce liderler Ahmed Rıza Bey
  Mizancı Murad 1913'ten sonra liderler Said Halim Paşa
  "Üç Paşalar" (Enver Paşa, Talat Paşa, Cemal Paşa) Kuruluş tarihi 21 Mayısıs 1889 Kapanış tarihi 1 Kasım 1918 Birleşme Osmanlı Hürriyet Cemiyeti (27 Eylül 1907)
  Vatan ve Hürriyet Cemiyeti (13 Ekim 1907) Önceli İttihad-ı Osmanî Cemiyeti Ardılı Teceddüt Fırkası (5 Kasım 1918)
  Osmanlı Hürriyetperver Avam Fırkası (19 Ekim 1918) Merkez İstanbul
  Selanik (kuruluş) Gazete(ler) Meşveret (1895-1898)
  Şura-yı Ümmet (1902-1929)
  Tanin (1908-1947) İdeoloji İttihatçılık[4]
  Meşrutiyetçilik
  Osmanlıcılık (1913 öncesi)
  Cemiyet içi düşünceler:
  • İlericilik
  • Sekülerizm
  • Türk milliyetçiliği
  • Pan-Türkizm
  • Pan-İslamizm
  • Otoriteryanizm
  • Millî İktisat
  Siyasi pozisyon Senkretik Slogan(lar) Hürriyet, Müsavat, Uhuvvet, Adalet Meclis-i Mebûsan 3. Dönem (1908)

  60 / 288

  Meclis-i Mebûsan 4. Dönem (1912)

  106 / 275

  Meclis-i Mebûsan 5. Dönem (1914)

  103 / 343

  Parti bayrağı

  

  1908-1918 arasında İttihat ve Terakki'nin merkezi olan Pembe Konak

  

  Üzerinde "adalet, hürriyet (özgürlük), uhuvvet (kardeşlik), müsavat (eşitlik) ve ittihâd (birlik)" yazılı İttihat ve Terakki bayrağı

  

  Enver Paşa

  

  Talat Paşa

  

  Cemal Paşa

  

  Selanikli Nazım

  

  Resneli Niyazi Bey

  

  Jön Türk Devrimi'ni kutlayan, hareketin ilham kaynakları Midhat Paşa, Prens Sabahaddin, Fuad Paşa ve Namık Kemal, askeri liderler Niyazi Bey ve Enver Paşa ile Türkçe "özgürlük, eşitlik, kardeşlik" (Osmanlı Türkçesi hürriyet, müsavat, uhuvvet; Yunanca ελευθερία, ισότης, αδελφότης) sloganının yer aldığı bir taş baskı

  

  II. Abdülhamid, II. Meşrutiyet'in ilanından sonra, 1908 yılı

  

  Sultan II. Abdülhamid'i tahttan indirildikten sonra gösteren karikatür, Kalem dergisi (1909, No 34)

  İttihat ve Terakki Cemiyeti (Osmanlıca: اتحاد و ترقی جمعيتی, romanize: İttiḥād ve Teraḳḳī Cemʿiyeti; güncel Türkçe: Birlik ve İlerleme Derneği), sonraları İttihat ve Terakki Fırkası (Osmanlıca: اتحاد و ترقی فرقه سی, romanize: İttiḥād ve Teraḳḳī Fırḳası; güncel Türkçe: Birlik ve İlerleme Partisi), Osmanlı İmparatorluğu'nda İkinci Meşrutiyet'in ilanına önayak olup 1908-1918 yılları arasında faaliyet gösteren, 21 Mayısıs 1889 tarihinde kurulmuş bir siyasal hareket ve siyasi partidir. Triumvira sistemi ile yönetilen bir meclis yapısında egemenlik sürmüştür.

  Başlangıçta devletin anayasal düzene tekrar kavuşmasını ve Meclis-i Mebûsan'ın tekrar açılmasını amaçlayan gizli bir dernek olarak kurulan örgüt; anayasanın kabul edilip İkinci Meşrutiyet’in ilan edilmesinden sonra iktidarı denetleyen bir siyasî parti (İttihat ve Terakki Fırkası) halini almış; 1913 yılında Bâb-ı Âli Baskını'ndan sonra ise yönetimde hakim olmuştur. Üyeleri İttihatçılar olarak anılır. Cemiyetin 1918 yılında kendini feshetmesinden sonra üyelerinin önemli bir kısmı Millî Mücadele'de yer almıştır.

  İttihat ve Terakki, bir siyasî hareket olduğu kadar bir devrin ve bir kuşağın adı olarak kabul edilir. İttihatçılar, kendilerinden önce gelen Yeni Osmanlılar kuşağının devamıdır; kendilerinden "Jön Türkler" diye de bahsedilir. Ancak "Jön Türkler" ifadesi yalnızca İttihatçılar'ı değil dönemin diğer muhalif kesimlerini de kapsamak için kullanılmıştır.

• 1900 - Rusya, Çin'deki Boxer ayaklanmasını bahane ederek Mançurya'yı işgale başladı.
• 1904 - FIFA (Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği) Paris'te kuruldu.
• 1960 - Harp Okulu öğrencileri, Hükûmet aleyhine sessiz yürüyüş yaptı.
• 1963 - Harp Okulu Komutanı Talat Aydemir, Anayasa'nın önerdiği bazı reformların gerçekleştirilmediği gerekçesiyle ikinci bir darbe girişiminde bulundu, fakat başarılı olamadı.
• 1981 - Atatürk'ün 100. doğum yıl dönümü törenlerle kutlandı.
• 1996 - Örtülü ödenekten 5.5 milyar lira ile bazı kişi ve kuruluşları dolandırdığı öne sürülen Selçuk Parsadan, Balıkesir'in Altınoluk beldesinde yakalandı.
• 1997 - Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş, Refah Partisi'nin Anayasa'nın laiklik ilkesine aykırı eylemlerin odağı haline geldiği gerekçesiyle sürekli kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne dava açtı.
• 2004 - Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Anayasa değişikliğini onayladı ve Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM) kaldırıldı.
• 2017 - Fenerbahçe, Olympiakos'u yenerek EuroLeague şampiyonu oldu.

Doğumlar

• 1173 - Shinran, Japon Budist keşiş (ö. 1263)
• 1527 - II. Felipe, İspanya Kralı (ö. 1598)
• 1913 - Suzan Kahramaner, Türk akademisyen ve Türkiye'nin ilk kadın matematikçilerinden (ö. 2006)
• 1944 - Mary Robinson, İrlandalı hukukçu ve siyasetçi, İrlanda'nın 7. Cumhurbaşkanı
• 1947 - İlber Ortaylı, Türk akademisyen ve tarihçi (ö. 2026)
• 1955 - Ayşe Kökçü, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
• 1955 - Sergey Şoygu, Tuva kökenli Rus asker ve siyasetçi
• 1962 - Payidar Tüfekçioğlu, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2017)
• 1968 - Nasuh Mahruki, Türk dağcı, yazar ve fotoğrafçı
• 1968 - Nihat Odabaşı, Türk fotoğrafçı
• 1980 - Aydın Çetin, Türk futbolcu
• 1982 - Saygın Soysal, Türk sinema ve dizi oyuncusu
• 1988 - Muhammed Ali Atam, Türk millî futbolcu
• 1989 - Gülcan Mıngır, Türk atlet
• 1996 - Dorukhan Toköz, Türk futbolcu

Ölümler

• 252 - Sun Quan, Çin'in Üç İmparatorluk döneminde Wu Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatorudur (d. 182)
• 987 - V. Louis, Batı Frankiya kralı (d. 967)
• 1471 - VI. Henry, İngiltere kralı (d. 1421)
• 1481 - I. Christian, Danemark ve İsveç kralı (d. 1426)
• 1967 - Nurettin Baransel, Türk asker ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 7. Genelkurmay Başkanı (d. 1897)
• 1971 - Avni Dilligil, Türk oyuncu (d. 1908)
• 1997 - Mustafa Ekmekçi, Türk gazeteci ve yazar (d. 1924)
• 2005 - Şevki Şenlen, Türk millî futbolcu ve spor yazarı (d. 1949)
• 2008 - Cengiz Keskinkılıç, Türk tiyatro ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı ve yönetmen (d. 1938)
• 2019 - Yavuz Özkan, Türk yönetmen, yapımcı ve senarist (d. 1942)

Tatiller ve özel günler

• Uluslararası Çay Günü
• Çerkes Yas Günü
• Dünya Süt Günü
• Diyalog ve Kalkınma için Dünya Kültürel Çeşitlilik Günü
• Fırtına: Ülker Fırtınası