20 Ocak Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 20. günü

Olaylar

Manş Denizi'nin uydu görüntüsü.

•  
• 1895 - Darülaceze kuruldu.
• 1915 - Mustafa Kemal, Esat (Bülkat) Paşa komutasındaki 3. Kolordu'ya bağlı olarak Tekirdağ'da teşkil edilecek 19.Tümen Komutanlığı'na atandı.
• 1916 - Albert Einstein, görelilik kuramını yayımladı.
• 1918 - Midilli Kruvazörü, Gökçeada açıklarındaki Mayısınlara çarparak battı. I. Dünya Savaşı'nın başında, 11 Ağustos 1914'te İngiliz filosunun izlediği Almanların Goeben ve Breslau gemileri Çanakkale Boğazı'ndan geçmiş ve ilkine "Yavuz" ikincisine "Midilli" adı verilmişti.
• 1920 - Maraş'ta Fransızlar'a karşı, Maraş Savunması başladı.
• Maraş Muharebesi Kurtuluş Savaşı Güney Cephesi
  Sütçü İmam'ın Fransız askerlere kurşun atışı Tarih 21 Ocak - 12 Şubat 1920 Bölge

  Maraş

  Sonuç Türk zaferi. Maraş'ın kurtuluşu. Taraflar  Kuvâ-yi Milliye

   Fransa

  •  Ermeni Lejyonu
  Komutanlar ve liderler  Arslan Bey (Toğuzata)
   Kılıç Ali Bey (Ali Kılıç)  Henri Gouraud
   General Quérette
   Yarbay Robert Normand
   Binbaşı Corneloup
   Yüzbaşı Pierre-Jean Daniel André Güçler 30.000 (sivil milisler de dahil olmak üzere) 45.000 Kayıplar 4000 ölü 6500 ölü
  280 yaralı
  170 kayıp
  300 ağır yaralı 5.000-12.000 ölü Ermeni sivil. (Bunların 3.000'i Türk, Kürt ve Çerkes köylüler arasında öldürülen Ermeni sivillerdi)

   

  Türk Kurtuluş Savaşı

  
  Maraş Muharebesi, 21 Ocak - 12 Şubat 1920 tarihleri arasında gerçekleşen, Maraş'ın kurtuluşu ile sonuçlanan muhaberedir.

  Osmanlı İmparatorluğu, I. Dünya Savaşı'nda yenilmesi üzerine, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi[2] çerçevesinde Anadolu'nun birçok yeri gibi Maraş' da işgal altına alınmış ve işgal güçlerine karşı 21 Ocak 1920'de başlayan direniş, 12 Şubat 1920 tarihinde işgalin ortadan kalkması ile sonuçlanmıştır.

  Sütçü İmam olayı

  Ayrıca bakınız: Sütçü İmam Ali

  Savaş çıkacağının ilk kıvılcımı 31 Ekim 1919'da Sütçü İmam Olayı ile yaşanmıştır. Ermeni-Fransız Lejyon askerlerin Uzunoluk Hamamı'ndan çıkan peçeli Türk kadınlarına el uzatmaları sonucunda ayaklanan Türkler Ermeni-Fransızlara saldırmaya çalışsa da Ermeni-Fransız askerler, olaya müdahale etmek isteyen Çakmakçı Sait'i yaraladı. Sütçü İmam'ın da karşılık vererek Ermeni-Fransız lejyonerlere kurşun atmasından sonra kısa süreli bir arbede yaşandı.

  Bayrak Olayı

  27 Kasım 1919'da Agop Hırlakyan Ağa'ın evinde Fransız komutanı için bir dans tertiplenir. Komutanın dansa davet ettiği Ermeni kızı "Sizinle dans etmekten mazurum. Çünkü kendimi esarette hissediyorum. Kalede Türk Bayrağı dalgalandığı sürece, sizinle dans edemem" diyerek teklifini kabul etmez. Bunun üzerine kaledeki Türk Bayrağı indirilir. Fransızların şehrin kalesindeki Türk Bayrağı'nı indirmeleri, suçsuz kişileri öldürmeleri, Maraş ileri gelenlerinin tutuklamaları tepkileri artırdı. Ulu Cami İmamı Rıdvan Hoca'nın "Kalesinde bayrağı dalgalanmayan ülkede cuma namazı kılınmaz!" sözü, halkı Fransızlara karşı harekete geçirdi. Kaleye saldıran Maraş halkı, içerideki Fransız askerlerini etkisiz hâle getirip yeniden Türk bayrağını dikti. Bunun üzerine 72 gün boyunca şehrin her yanında çatışma çıktı. Muharebe sırasında yaşanan en büyük çarpışma Türkoğlu Savunması idi. Ayrıca Pazarcık'ta da bir savunma yapılmıştır. Afşin ve Elbistan çevresinden de önemli derecede yardım gönderilmiştir. Daha sonra Fransızlar şehri 11 Şubat 1920'de boşalttı.Fransızlar İslahiye yolunda Kuvâ-yi Milliye saldırılarına uğradı. Böylece 200 kayıp verdi.

  Savaş sonucunda

  Ayrıca bakınız: Kurtuluş Savaşı Güney Cephesi

  Ayrıca bakınız: İstiklal Madalyası

  

  Sütçü İmam Türbesi

  

  Rıdvan Hoca, halk ile Maraş Kalesi'ne yürürken

• Fransız askerler, Islahiye tarafına geri çekildi. Hemen ardından Mustafa Kemal ve Kâzım Karabekir birer telgraf çekerek Millî Kuvvetler'in galibiyetini kutladı
• Maraş'taki birlikler Urfa'ya yardım olarak gönderildi.
• Güney Cephesi'nde Kuvâ-yi Milliye'nin kendine güveni arttı.
• Türk Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Maraş'a 5 Nisan 1925'te İstiklal Madalyası ve 7 Şubat 1973'te Kahraman unvanı verildi.
• 1921 - TBMM'nin oluşumunun ardından 23 maddelik ilk Anayasa, Teşkilatı Esasiye kabul edildi.
• 1921 - Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Sovyetler Birliği'ne bağlı olarak kuruldu.
• 1923 - Türkiye Büyük Millet Meclisi, gizli oturumunda Elcezire bölgesinde bir İstiklal Mahkemesi kurulması kararı aldı.
• 1923 - İsmet Paşa'nın, Lozan'da Yunanlar tarafından yakılmış 26 şehrin listesini sunması.
• 1936 - Ankara'da Endüstri Kongresi toplandı. Toplantıda İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı esasları kabul edildi.
• 1936 - VIII. Edward Birleşik Krallık Hükümdarı oldu. Daha bir yılı doldurmadan 10 Aralık 1936'da kendi isteği ile tahtı bırakacaktır.
• 1942 - Askerlik süresi üç yıla çıkarıldı.
• 1945 - Birleşik Krallık'ta eğitimini tamamlayan 50 Türk öğrenciye pilotluk brövesi verildi.
• 1952 - Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı Kore'de 34 subay, 46 astsubay ve 1252 erin öldüğünü açıkladı.
• 1956 - Yaşar Kemal, "İnce Memed" romanıyla Varlık Dergisi Roman Armağanı'nı kazandı.
• 1961 - Saraçhane Tiyatrosu açıldı. İlk oyun Cevat Fehmi Başkut'un "Hacıyatmaz" oyunu oldu.
• 1963 - 21-25 Ocak'ta şiddetli soğuklar, Türkiye'nin her yanını etkiledi. Elektrikler ve sular kesildi, trenler yollarda kaldı. Uludağ'da kar kalınlığı 25 metre.
• 1967 - Uluslararası Las Vegas Maratonu'nda İsmail Akçay ikinci oldu, derecesi: 2 saat, 23 dakika, 3 saniye.
• 1968 - Türkiye, Yunanistan'daki askeri rejimi tanıyan ilk ülke oldu.
• 1971 - Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Akademik Konsey'in kararıyla süresiz kapatıldı.
• 1973 - Eski Millî Birlik Komitesi üyesi Cemal Madanoğlu ve 31 kişi hakkında "Anayasayı değiştirme ve Türkiye Büyük Millet Meclisini ıskat için gizli örgüt kurma" iddiasıyla dava açıldı. Dava açılanlar arasında Doğan Avcıoğlu, İlhan Selçuk, İlhami Soysal da var.
• 1975 - Tüm Memurlar Birleşme ve Dayanışma Derneği (Tüm-Der) kuruldu.
• 1975 - ASALA örgütü kuruldu.
• 1981 - Uğur Mumcu, Kenan Evren'in Kahramanmaraş konuşmasını değerlendirdi: "Devlet Başkanı Orgeneral Sayın Kenan Evren'in Kahramanmaraş'ta mezhep ayrılığı konularına değinmesi, bu ayrımcılığın yarattığı ve yaratacağı sonuçları vurgulaması son derece yararlı olmuştur."
• 1981 - İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi, 223 Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu üyesinin tutuklanmasına karar verdi.
• 1986 - Demokratik Sol Parti ile Sosyaldemokrat Halkçı Parti arasında yapılan "solda birlik" görüşmeleri kesildi. Demokratik Sol Parti Genel Başkanı Rahşan Ecevit, "Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ile yollarımız ayrıldı" dedi.
• 1986 - Birleşik Krallık ve Fransa, Manş Tüneli planlarını açıkladılar.
• 1988 - Mehmet Ali Aybar ile Aziz Nesin hakkında on beşer yıla kadar hapis cezası istendi. Gerekçe, 2000'e Doğru dergisine Kürt sorunu konusunda yaptıkları açıklamalardı.
• 1989 - Samsunspor kafilesi, Malatyaspor ile yapacağı lig maçına giderken kaza geçirdi, 5 kişi öldü.
• 1990 - Kara Ocak: Bakü'de Sovyetler Birliği Ordusu tarafından yapılan katliamda, 143 kişi öldü.
• 1992 - Flash TV yayın hayatına başladı.
• 1993 - Anayasa Mahkemesi, dini bayramlarda Bayram dışında gazete çıkarılmasını yasaklayan yasayı iptal etti.
• 1993 - Meclis Anavatan Partisi (ANAP) döneminin iki bakanı Safa Giray ile Cengiz Altınkaya'nın Yüce Divan'a verilmesini kararlaştırdı.
• 1995 - Yeraltı dünyasının ünlü ismi Dündar Kılıç'ın kızı ve Alaattin Çakıcı'nın eski eşi Uğur Kılıç Uludağ'da öldürüldü. Uğur Kılıç, Engin Civan davasında yaptığı açıklamalarla Özal ailesini suçlamıştı. Kılıç'ı öldüren Abdurrahman Keskin yakalandı ve Uğur Kılıç'ı öldürmesi karşılığında Alaattin Çakıcı'dan 50 milyon lira aldığını söyledi.
• 1996 - Filistin'de ilk kez Devlet Başkanlığı seçimleri yapıldı. Yaser Arafat Devlet Başkanı seçildi.
• 1997 - Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD), "Demokratik standartların yükseltilmesi paketi"ni Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ile Genelkurmay Başkanlığına sundu. TÜSİAD raporda Kürtçe eğitimin serbest bırakılmasını da öneriyordu.
• 2002 - Trabzonspor - Beşiktaş maçında, Beşiktaş'ın 5-0'lık galibiyeti sonucu Hüseyin Avni Aker Stadyumu'nda kavgalar çıktı, yaralanmalar oldu ve Trabzonspor taraftarı tarafından tribün koltukları sökülüp yakıldı. Maç sonrası Hüseyin Avni Aker Stadyumu'nda maddi ve manevi büyük hasarlar meydana geldi.
• 2003 - MERNİS hizmete girdi.
• 2006 - Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Mehmet Ali Ağca'nın tahliyesine ilişkin Kartal 2. Ağır Ceza Mahkemesinin kararını bozdu. Ağca, Yargıtayın kararı doğrultusunda Kartal'da bulunduğu yerden alınarak, Kartal H Tipi Cezaevine konuldu.
• 2007 - Hrant Dink'in öldürülmesi olayının zanlısı Ogün Samast, Samsun'da yakalandı.

Doğumlar

Edwin Aldrin

• 225 - III. Gordianus, Roma İmparatoru. I. Gordianus'un torunu (ö. 244)
• 1029 - Alp Arslan, Büyük Selçuklu Devleti'nin 2. Sultanı (ö. 1072)
• 1554 - I. Sebastião, Portekiz Kralı (ö. 1578)
• 1716 - III. Carlos, İspanya Kralı (ö. 1788)
• 1912 - Hulusi Kentmen, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1993)
• 1920 - İbrahim Minnetoğlu, Türk şair, gazeteci ve köşe yazarı (ö. 1993)
• 1924 - Tekin Akmansoy, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 2013)
• 1927 - Orhan Elmas, Türk yönetmen, senarist ve oyuncu (ö. 2002)
• 1935 - Güven Sazak, Türk iş insanı ve spor yöneticisi (ö. 2011)
• 1939 - Feyzi Tuna, Türk sinema yönetmeni, senarist ve oyuncu
• 1953 - Alaattin Çakıcı, Türk organize suç örgütü lideri
• 1953 - Fahri Kasırga, Türk bürokrat
• 1954 - Serdar Gücüyener, eski Türk futbolcu ve teknik direktör

Ölümler

Kazancı Bedih

• 250 - Fabianus, Roma Piskoposluğu yapmış din adamı ve papa (d. 200)
• 767 - Şafii, İslam hukuku bilgini. Şafii mezhebinin kurucusudur (d. 820)
• 842 - Theofilos, 2 Ekim 829-20 Ocak 842 arasında Bizans imparatoru (d. 813)
• 1612 - II. Rudolf, Kutsal Roma imparatoru (d. 1552)
• 1639 - I. Mustafa, Osmanlı'nın 15. Padişahı (d. 1591)
• 1745 - VII. Karl, Kutsal Roma imparatoru (d. 1697)
• 1819 - IV. Carlos, İspanya Kralı (d. 1748)
• 1848 - VIII. Christian, Danimarka ve Norveç Kralı (d. 1786)
• 1855 - Maria Adelaide, Sardinya kraliçesi (d. 1822)
• 1891 - Kalakaua, Hawaii kralı (d. 1836)
• 1934 - Hüseyin Kazım Kadri, Türk devlet adamı ve yazar (Osmanlı Devleti'nin son yıllarında Valilik ve Nazırlık görevlerinde bulunan) (d. 1870)
• 1936 - V. George, Birleşik Krallık Hükümdarı (d. 1865)
• 1944 - James McKeen Cattell, Amerikalı bilim insanı (d. 1860)
• 1949 - Burhan Cahit Morkaya, Türk siyasetçi, gazeteci ve yazar (d. 1892)
• 1965 - Mehmet Rüştü Uzel, Türk bürokrat ve eğitimci (d. 1891)
• 1994 - Bedia Muvahhit, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu ve devlet sanatçısı (d. 1897)
• 2004 - Bedih Yoluk (Kazancı Bedih), Türk gazelhan (d. 1929)
• 2005 - Sabri Demirbağ, Türk asker ve Kıbrıs Harekâtı'nda görev alan Tugayın Komutanı (d. 1935)
• 2020 - Hayrettin Karaca, Türk sanayici ve çevre aktivisti, TEMA vakfı kurucusu (d. 1922)
• 2023 - Yalçın Yelence, Türk senarist ve yönetmen (d. 1954)
•  

Wikipedia.org