18 Mayısıs Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 138. günü.

 

Olaylar

 

• 1284 - Jönköping, resmen İsveç kenti oldu.
• 1804 - Napolyon Bonapart, Fransa İmparatoru ilan edildi.
• 1871 - Paris Komünü, eşit işe eşit ücret verilmesini kabul etti.
• 1910 - Çıplak gözle görülebilen tek kuyruklu yıldız olan Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın çok yakınından geçti.
• 1929 - Sivas'ın Suşehri ilçesinde 6.1 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi, 64 kişi öldü, 72'den fazla kişi ise yaralandı.
• 1943 - Adolf Hitler, müttefiki İtalya'nın teslim olmaya yönelmesi üzerine, Alaric Operasyonu'nu başlatarak İtalya'nın Alman ordularınca istilası emrini verdi.
• 1944 - Kırım Tatar Sürgünü: Josef Stalin, Kırım Tatarlarını Kırım Yarımadası'ndan sürgün etti. Sürgün edilen 193.865 Kırım Tatarının %45'i sürgünde hayatını kaybetti.
• 1969 - Apollo Projesi: Apollo 10 fırlatıldı.
• 1973 - Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist (TKP-ML) ve Türkiye İşçi Köylü Kurtuluş Ordusu'nun (TİKKO) kurucusu İbrahim Kaypakkaya, sıkıyönetimde gözaltında bulunduğu sırada gördüğü işkenceler sonucunda öldü.
• 1974 - Hindistan, Racastan eyaletinin Pokhran şehrinde bulunan Tar Çölü'nde ilk nükleer silah denemesini başarıyla gerçekleştirdi. "Gülümseyen Buda" adını verdikleri bu proje, Hindistan'ı nükleer silah sahibi olan 6. ülke yaptı.
• 1980 - Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren, kuvvet komutanları ve Jandarma Genel Komutanı toplantı yaptı. Müdahaleden başka çıkar yol olmadığına karar verildi.
• 1980 - Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Muhalefet lideri Bülent Ecevit, "Demirel kadar yıkıcı bir kişi daha olsa memleket çoktan batardı." dedi.
• 1986 - Çernobil Nükleer Santrali'ndeki patlamanın ardından, Atom Enerjisi Komisyonu Başkanı Prof. Ahmet Yüksel Özemre, "radyasyonda endişe edilecek bir şey yok" dedi.
• 1987 - İstanbul'da ilk deniz otobüsleri işlemeye başladı. İlk seferler Bostancı-Kabataş arasında yapıldı.
• 1995 - Gazi Mahallesi olaylarını protesto gösterisi sırasında gözaltına alınan ve bir daha haber alınamayan Hasan Ocak'ın Altınşehir Mezarlığı kimsesizler bölümüne gömüldüğü ortaya çıktı.
• 1996 - Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e, İzmit'te İbrahim Gümrükçüoğlu tarafından suikast girişiminde bulunuldu. Demirel, olaydan yara almadan kurtuldu. Koruma Müdürü Şükrü Çukurlu kolundan, bir gazeteci ise ayağından yaralandı.
• 1997 - MHP kurultayında kavga çıktı. Kurultay, hakim kararıyla bir ay ertelendi.
• 2000 - Doç. Dr. Bahriye Üçok'un katledilmesinde kullanılan pakette tespit edilen parmak izinin, Umut Operasyonu çerçevesinde yakalanan Ferhan Özmen'e ait olduğu belirlendi.
• 2003 - Türkiye'nin ilk özel rakı fabrikasının temeli, İzmir'in Menderes ilçesi Tekeli beldesinde atıldı.

Doğumlar

• 1048 - Ömer Hayyam, İranlı şair, filozof, matematikçi ve Binom açılımının ilk kullanıcısı (ö. 1131)

Ömer Hayyam
Farsça: عمر خیّام Doğumu 18 Mayısıs 1048
Nişabur, Horasan, Büyük Selçuklu İmparatorluğu Ölümü 4 Aralık 1131 (83 yaşında)
Nişabur, Horasan Çağı İslam'ın Altın Çağı Bölgesi Horasan, Büyük Selçuklu İmparatorluğu Okulu İslam matematiği, Fars şiiri, Fars felsefesi, Carpe diem İlgi alanları Matematik, astronomi, İbn-i Sinacılık, şiir

Etkilendikleri

• İbn-i Sina, Hârizmî, Öklid, Pergeli Apollonios

Etkiledikleri

• Nasîrüddin Tûsî, Hazinî, Nizamî-i Aruzî, Hâfız-ı Şirâzî, Sâdık Hidâyet, André Gide, John Wallis, Giovanni Girolamo Saccheri, Edward FitzGerald, Maurice Bouchor, Henri Cazalis, Jean Chapelain, Amin Maalouf

Gıyaseddin Ebu'l-Feth Ömer ibni İbrahim Nişaburi (18 Mayısıs 1048 – 4 Aralık 1131), yaygın olarak bilinen ismiyle Ömer Hayyam (Farsça: عمر خیّام), Fars polimat, matematikçi, astronom, tarihçi, filozof ve şairdi. Selçuklu İmparatorluğu'nun ilk başkenti olan Nişabur'da doğdu. Bir bilgin olarak, Birinci Haçlı Seferi sırasında Selçuklu hanedanının yönetimiyle çağdaştı.

Bir matematikçi olarak, en çok koniklerin kesişimiyle geometrik çözümler sağladığı kübik denklemlerin sınıflandırılması ve çözümü konusundaki çalışmalarıyla tanınmıştır. Hayyam ayrıca paralel aksiyomun anlaşılmasına katkıda bulunmuştur.:284 Bir gök bilimci olarak, çok hassas 33 yıllık enterkalasyon döngüsüne sahip bir güneş takvimi olan Celali takvimini tasarladı.:659 Bu, yaklaşık bin yıl sonra, hâlâ kullanımda olan Pers takviminin temelini oluşturdu. İran'da 1079 yılında, bir yılın uzunluğunun 365,24219858156 gün olarak ölçüldüğünü duyurdu. Bir kişinin ömrü boyunca bir yılın uzunluğunun altıncı ondalık basamakta değiştiği düşünüldüğünde, bu son derece doğrudur. Karşılaştırma olarak 19. yüzyılın sonunda bir yılın uzunluğu 365,242196 gün iken, bugün 365,242190 gündür.

Bir şair olarak, rubaileriyle tanınmıştır. Rubailerin sayısının Rubaiyat'ının istinsah tarihlerine göre günümüze yaklaştıkça arttığı görülmekte ve birçoğunun zamanla ona izafe edilen başka şairlerin şiirleri olduğu anlaşılmaktadır. Kendi özgün üslubunu yansıtan rubailerin sayısı 100 civarındadır.

XIX. yüzyıldan itibaren Türkiye'de Hayyam'ın rubailerine olan ilginin artmasıyla birlikte Hayyam'ın şiirleri üzerine birçok yazı yazılmış ve rubailerin birçok tercümesi yapılmıştır. Rubailerin bilinen en eski Türkçe çevirisi Muallim Feyzi'ye aittir. Onun bazı rubailerin düz yazı tercümelerinin yanı sıra Hayyam hakkındaki makalelerini de kapsayan Hayyam adlı çalışması önce Tercüman-ı Hakikat’in 1885-1886 yıllarındaki sayılarında yayımlanmış, ardından kitap haline getirilmiştir (İstanbul 1303).

• 1186 - Rostovlu Konstantin, Vladimir prensi (ö. 1218)
• 1868 - II. Nikolay, Rus Çarı (ö. 1918)
• 1898 - Faruk Nafiz Çamlıbel, Türk şair (ö. 1973)
• 1903 - Galeazzo Ciano, İtalya Krallığı'nın Dışişleri Bakanı (ö. 1944)
• 1927 - II. Karekin Kazancıyan, İstanbul Ermeni Patriği ve Türkiye Ermenileri Ruhani Başkanı (ö. 1998)
• 1936 - Türker İnanoğlu, Türk yönetmen ve yapımcı (ö. 2024)
• 1965 - Bülent Tezcan, Türk hukukçu ve siyasetçi
• 1969 - Melahat Abbasova, Azeri asıllı Türk oyuncu ve yönetmen
• 1972 - Ruhi Sarı, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
• 1975 - Sanem Çelik, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu
• 1984 - Eren Bakıcı, Türk müzisyen, dansçı, oyuncu, söz yazarı ve Grup Hepsi üyesi
• 1986 - Onur Atilla, Türk oyuncu
• 1994 - Ebru Şahin, Türk oyuncu
• 1995 - Berk Demir, Basketbol Süper Ligi takımlarından Darüşşafaka forması giyen Türk profesyonel basketbolcu
• 2001 - Mirza Lagumdzija, Bosna asıllı Türk millî voleybolcu

Ölümler

• 893 - I. Stefanos, 886 ile 893 yılları arası Rum Ortodoks patriği (d. 867)
• 1013 - II. Hişam, 1 Ekim 976-15 Şubat 1009 ile 23 Temmuz 1010-18 Mayısıs 1013 dönemlerinde iki kez Kurtuba halifesi olan Endülüs Emevi Devleti hükümdarı (d. 965)

II. Hişam Endülüs Emevî Halifesi Hüküm süresi 1 Ekim 976 – 15 Șubat 1009 Önce gelen II. Hakem Sonra gelen II. Muhammed Hüküm süresi 23 Temmuz 1010 – 18 Mayısıs 1013 Önce gelen II. Süleyman Sonra gelen II. Süleyman   Doğum 11 Haziran 965 Ölüm 18 Mayısıs 1013 Tam adı Hişam bin Hakem, el-Müeyyed Billâh Hanedan Endülüs Emevîleri Babası II. Hakem Annesi Subh

Kurtuba'da darp edilmiş II. Hişam altın dinar sikkesi

II. Hişam (Arapça: ھشام المؤيد بالله Hişam, el-Müeyyed Billâh d. 11 Haziran 965, Kurtuba - ö. 18 Mayısıs 1013, Córdoba), 1 Ekim 976 – 15 Şubat 1009 ile 23 Temmuz 1010 – 18 Mayısıs 1013 dönemlerinde iki kez Kurtuba halifesi olan Endülüs Emevi Devleti hükümdarı.

Hayat

Tahta çıkışı

Halife II. Hakem'in 976 yılında ölümü üzerine veliaht oğlu Hişâm, el-Müeyyed Billâh unvanıyla, Endülüs Emevî Devleti tahtının onuncu vârisi ve üçüncü halifesi olarak, Córdoba'da 1 Ekim 976'de henüz 10 veya 12 yaşındayken tahta çıktı. Ancak bu çıkış, vezir Cafer el-Müsafî ve destekçisi Mansur Ebu Emi Ebî Emir sayesinde olmuştu. 

• 1160 - IX. Eric, İsveç kralıdır (d. 1120)
• 1800 - Alexandr Suvorov, Rus mareşal (d. 1729)
• 1973 - İbrahim Kaypakkaya, Türk devrimci ve TKP/ML'nin kurucusu (d. 1949)
• 1976 - Zafer Cilasun, Türk radyo ve televizyon sunucusu (TRT'nin ilk spikerlerinden) (d. 1939)
• 1980 - Ian Curtis, şarkıcı, söz yazarı ve besteci (d. 1956)
• 1981 - Fuat Sirmen, Türk siyasetçi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) eski Başkanlarından (d. 1899)
• 1982 - Hamid Aytaç, Türk hattat (d. 1891)
• 1984 - Nasuh Akar, Türk güreşçi ve Olimpiyat şampiyonu (d. 1925)
• 2004 - Çetin Alp, Türk pop müziği sanatçısı (d. 1947)
• 2009 - Türkan Saylan, Türk tıp doktoru, akademisyen, yazar, eğitimci ve eski ÇYDD Genel Başkanı (d. 1935)
• 2015 - Raymond Gosling, Maurice Wilkins ve Rosalind Franklin ile birlikte DNA'nın yapısını keşfeden Britanyalı bilim insanı (d. 1926)
• 2015 - Muzaffer Özpınar, Türk bestekâr ve tambur sanatçısı (d. 1928)
• 2018 - Doğan Babacan, Türk futbolcu ve hakem (d. 1929)
• 2023 - Mehmet Özyürek, Dünya'nın en uzun burunlu insanı (d. 1949)

Tatiller ve özel günler

• Bayrak Günü, Haiti
• Dünya AIDS Aşısı Günü
• Uluslararası Müze Günü
• Türkmenistan Anayasa ve Türkmenistan Bayrak Günü