17 Ağustos  Tarihte Bugün  Miladi takvime göre yılın 229. günü

 

Olaylar

• 986 - Bizans ve Bulgar kuvvetleri arasında Trajan Boğazı Muharebesi gerçekleşti.
• 1668 - Samsun'da Ladik Gölü merkezli 8.0 büyüklüğündeki 1668 Kuzey Anadolu depremi, batıda Bolu'dan en doğuda Erzincan'a kadar geniş çapta hasara neden oldu ve 8.000 kişi öldü. Türkiye'de kaydedilen en şiddetli depremdir.
• 1914 - I. Dünya Savaşı: Rus Orduları Doğu Prusya'ya girdi.
• 1915 - Çanakkale Savaşları'nda Kireçtepe Muharebesi'ni Osmanlı Devleti kazandı.
• 1945 - Endonezya, Hollanda'dan bağımsızlığını ilan etti.
• 1978 - İran'da devrim ile sonuçlanacak olan Şah rejimi karşıtı protestolar başladı.
• 1999 - Gölcük, Kocaeli merkezli 7.8 büyüklüğündeki Marmara depreminde, resmi rakamlara göre 18.373 kişi öldü. Depremde ülkenin can damarı sanayi tesisleri de büyük hasar gördü. Hasarlı konut ve işyeri sayısı 245 bini aştı.

1999 Gölcük depremi

Ankara

İstanbul

UTC zamanı 1999-08-17 00:01:38 Yerel tarih 17 Ağustos 1999 (26 yıl önce) Yerel saat 03.02 (DAYS)
00:01:39 (UTC) Süre 45 s Büyüklük 7,4 Mw (Kandilli)
7,6 Mw (USGS) Derinlik 17,0 km Merkez üs 40.748°K 29.864°D
Gölcük, Kocaeli, Türkiye Fay Kuzey Anadolu Fay Hattı Tür Sağ yanal doğrultu atımlı Maks. şiddet XI (Aşırı) Maks. yer ivmesi 2,06 g[3] Tsunami 2,52 m Etkilenen ülkeler/bölgeler  Türkiye Kayıplar 18.373 ölü
48.901 yaralı

1999 Gölcük Depremi, İzmit Depremi, Marmara Depremi veya 17 Ağustos 1999 depremi, 17 Ağustos 1999 sabahı, yerel saatle 03.02'de meydana gelen Kocaeli/Gölcük merkezli deprem. Aletsel büyüklüğü Mw=7,4 (Kandilli Rasathanesi) veya Mw=7,6 (USGS) ölçülen deprem, büyük çapta can ve mal kaybına neden olmuştur.

17 Ağustos depremi tüm Marmara Bölgesi'nde, Ankara'dan İzmir'e kadar geniş bir alanda hissedildi. Resmî raporlara göre 17.480 ölüm, 23.781 yaralanma oldu. 505 kişi sakat kaldı. 285.211 ev, 42.902 iş yeri hasar gördü. 2010 yılında yayımlanan Meclis araştırması raporuna göre 18.373 kişi öldü. 48 bin 901 kişi ise yaralandı.

Yaklaşık 16.000.000 insan, depremden değişik düzeylerde etkilenmiştir. Bu nedenle Türkiye'nin yakın tarihini derinden etkileyen en önemli olaylardan biridir. Depremin Türkiye'nin önemli bir sanayi bölgesi olan Marmara Bölgesi'nde meydana gelmiş ve çok geniş bir coğrafyayı etkilemiş olması, ülkede büyük sıkıntılara neden olmuştur.

Büyüklüğü ve konumu

Şiddet ve yoğunluk haritası

Kırılmanın interferogramı

Deprem, 17 Ağustos 1999'da, saat 03.02'de, 40,70 kuzey enlemi ile 29,91 doğu boylamının tarif ettiği bölgede, İzmit'in 11 kilometre güneydoğusunda meydana gelmiştir.

Depremin büyüklüğü çeşitli kuruluşlar tarafından değişik değerlerde bildirilmiş ise de moment büyüklüğü Mw = 7,4-7,6[5][8] ve yüzey dalgası büyüklüğü Ms = 7,7 değerleri civarında değişmektedir.

• Cisim Dalgası Şiddeti = 6,3 (USS)
• Yüzey Dalgası Şiddeti = 7,8 (USGS)
• Moment Şiddeti = 7,4 (Kandilli, USGS, Afet İşleri Genel Md. Deprem Araştırma Dairesi AİGM-DAD)
• Kayıt Süresi Şiddeti = 6,7 (Kandilli)

Depremin odak derinliğinin 17 km olduğu ve sağ atımlı 120 km civarında bir fay hareketi ortaya çıktığı yapılan incelemelerle belirlenmiştir. Ana deprem dalgasının ardından büyüklüğü 4,0-5,0 değerlerinde olan çok sayıda artçı depremler meydana gelmiştir.

Deprem merkez üssüne en yakın ivme kaydı, Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi tarafından tüm Türkiye çapında kurulmuş ve işletilmekte olan Kuvvetli Yer Hareketi Kayıt Şebekesi'nin bir istasyonu olan İzmit Meteoroloji İstasyonu'ndan alınmıştır. Buna göre maksimum ivme, kuzey-güney doğrultusunda 163 mG, doğu-batı doğrultusunda 220 mG ve düşey doğrultuda 123 mG'dir. Her üç bileşen de birbirleri ile kıyaslanabilir büyüklüktedir. Ayrıca USGS ShakeMap Analysis'ten alınan verilere göre depremin maksimum spektral ivmesi; depremin merkezine yakın olan çoğu istasyon tarafından 1.5g seviyelerinde ölçülmüşken, en yüksek spektral ivme depremden 2,68 km uzaklıktaki OBS_11 adlı istasyon tarafından 2.06g olarak ölçülmüştür.

Tarihçe

Yakın tarihte bu bölgede Adapazarı merkez üssü olmak üzere 1943, 1957 ve 1967 yıllarında şiddetli depremler olmuştur. Geçmişteki tarihlere bakıldığında ortalama otuz senede bir bu bölgede büyük depremler olmaktadır. 1999 depreminden sonra da belirli periyotlarda ve çeşitli büyüklüklerde depremlerin beklenmesi, bu fay hattının karakteristik özelliğinden kaynaklanmaktadır.

Depremin bu kadar çok can kaybına yol açmasının sebebi olarak kaçak yapılar, standartlara uygun olmayan binalar, uygun olmayan gevşek zemindeki yapılaşmalar ve daha ucuza mal etmek için malzemeden çalan müteahhitler gösterilmektedir. Depremden sonra zorunlu deprem sigortası gibi birtakım düzenlemeler getirilmiştir.

Yargı ve cezalar

Deprem sonrası ilk 6 ay sonunda, ölü sayısının en fazla olduğu Kocaeli'de hiçbir tutuklu sanık olmamıştır. Sakarya'da 5'i kooperatif yöneticisi, biri mimar, biri mühendis 7 sanık tutuklanmıştır. Yalova'da 76 ceza davası açılmış ancak Veli Göçer dışındaki bütün sanıklar serbest bırakılmıştır.

Depremden sonra yapım hatalarından çöken binaların müteahhitlerine yaklaşık 2.100 dava açılmıştır. Bu davalardan 1.800'ü kamuoyunda Rahşan Affı olarak bilinen Şartlı Salıverme ve Erteleme Yasası ile cezasız sonuçlanmıştır. Geriye kalan üç yüz davanın yüz on kadarında ceza verilmiş, birçoğu ertelenmiştir. Bunun dışında kalan davalar ise 16 Şubat 2007 tarihinde yedi buçuk yıl geçtikten sonra zaman aşımına uğramış ve düşmüştür.

Örnek davalar ve sonuçları

• Düzce Ersoy Apartmanı: 36 kişi öldü, dava zaman aşımına uğradı.
• Düzce Ömür Hastanesi: 11 kişi öldü, dava zaman aşımına uğradı.
• Yalova Ceylankent Sitesi: 98 kişi öldü, iki sanığa verilen hapis cezaları ertelendi.
• Kocaeli Ubay Apartmanı: 58 kişi öldü, müteahhit hakkında verilen ceza ertelendi.
• Yüksel Sitesi: 316 kişi öldü, beş sanığa verilen çeşitli cezalar ertelendi.
• Can Göçer ve Zafer Coşkun: Veli Göçer'in oğluyla ortağı yakalanamadığı için haklarındaki dava zaman aşımından düşmüştür. Veli Göçer ise 48 ay ceza almıştır.
• Sakarya: 695 davadan beş kişiye ceza verildi.
• Kocaeli: 600 dava açıldı, 12 kişi onar ay hapis cezası aldı. Altısının cezası infaz edildi, altısı için süre istendi.
• Yalova: 173 dava açıldı, hemen hemen tamamı sonuçlandı. Ceza aldığı bilinen tek isim Veli Göçer olup 18 yıl 9 ay hapse mahkûm edildi. Rahşan Affı ve zaman aşımından yararlanarak 7,5 yıl hapis yattıktan sonra tahliye oldu.
• Düzce: Yaklaşık 220 dava açıldığı sanılıyor. Yargılamaların sonucunda hiç kimse cezaevine girmedi.

Doğumlar

• 1629 - III. Oca Sobieski, Lehistan (Polonya) Kralı (ö. 1696)
• 1864 - Hüseyin Rahmi Gürpınar, Türk yazar (ö. 1944)
• 1887 - I. Karl, Avusturya'nın son imparatoru, Macaristan'ın son kralı, Bohemya Krallığı'nın son kralı (ö. 1922)
• 1909 - Cahit Uçuk, Türk hikâye ve roman yazarı (Cumhuriyet döneminin ilk kadın yazarlarından) (ö. 2004)
• 1934 - Aka Gündüz Kutbay, Türk ney ustası (ö. 1979)
• 1941 - Ferdi Özbeğen, Türk piyanist ve şarkıcı (ö. 2013)
• 1942 - Müslüm Magomayev, Azeri opera şarkıcısı (ö. 2008)
• 1954 - Hamdi Akın, Türk iş adamı
• 1973 - Ayşegül Ünsal, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu
• 1978 - Sagopa Kajmer, Türk rap müzisyeni
• 1989 - Farah Zeynep Abdullah, Türk oyuncu
• 1998 - Nilsu Berfin Aktaş, Türk oyuncu

Ölümler

• 1304 - Go-Fukakusa, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 89. imparatoru (d. 1243)
• 1324 - İrini, III. Andronikos'un ilk eşi ve Bizans İmparatoriçesi ancak kocası tek başına imparator olmadan önce ölmüştür (d. 1293)
• 1474 - Veli Mahmud Paşa, Osmanlı Sadrazamı ve devlet adamı (d. 1420)
• 1786 - II. Friedrich, Prusya Kralı (d. 1712)
• 1968 - Necmettin Halil Onan, Türk şair (d. 1902)
• 1971 - Âşık Beyhani, Türk halk şairi (d. 1933)
• 1978 - Ahmet Kireççi, Türk güreşçi (1948 Londra Olimpiyat Oyunları şampiyonu) (d. 1914)
• 1999 - Ziya Taşkent, Türk bestekâr ve ses sanatçısı (d. 1932)
• 2019 - Şemsettin Ünlü, Türk şair, roman yazarı ve çevirmen (d. 1928)
• 2024 - Aydemir Akbaş, Türk senarist, yönetmen ve sinema oyuncusu (d. 1936)
• 2024 - Tuncay Akça, Türk oyuncu (d. 1963)

Tatiller ve özel günler

• Mühendisler Günü (Kolombiya)