2 Ocak, Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 2. günüdür.

 

Olaylar

 

• 1523 - Rodos Adası, Kanuni Sultan Süleyman tarafından fethedildi.

Rodos

Rodos   Coğrafya Koordinatlar 36°10′K 27°55′D Takımadası On İki Ada Denizi Ege Denizi İklim Akdeniz Siyasi Adadaki ülke(ler)

• Yunanistan

Demografi Nüfus 130.200 Nüfus yoğunluğu 82 kişi/km2

Rodos (Yunanca: Ρόδος) Ege Denizi'nde bir ada, On İki Adalar'ın en büyüğü, Yunanistan'ın (Meis adası hesaba katılmazsa) en doğuda bulunan adası, adanın aynı adlı idari merkezi. Türkiye kıyılarının en yakın noktası olan Bozburun Yarımadası'ndan 18 km (11 mil) mesafededir. Adanın 2019 nüfusu 130.000 olup, bunun 55.000'i Rodos şehrinde yaşamaktadır. Rodos şehri, Yunanistan'ın On İki Adalar (Δωδεκάνησα, Dodekanisa) idari bölgesinin ve (Sömbeki, Herke, İleki ve Meis adalarını da içeren) Rodos ilinin (nomos) merkezidir.

Dünyanın yedi harikasından biri kabul edilen Rodos Heykeli (Kolossos) MÖ 280 yılında Dorlar tarafından Rodos liman girişinde inşa edilmiştir. Rodos şehrinin Tapınak Şövalyeleri tarafından inşa edilmiş kalesi ve Orta Çağ'dan kalma mahallesi UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir. Adada ayrıca, Rodos Diagoras Uluslararası Havaalanı ile Rodos şehri arasında kalan kesimde toplanmış 5.500 nüfusluk bir Türk azınlık bulunmaktadır. İç kısımları ormanlıktır ve Türk çamı da denilen Pinus brutia ağaçları kızılçamlar ile kaplıdır. Adanın flora ve faunasının, genel olarak, Yunanistan'ın kalan kısımlarından ziyade Türkiye'nin batı sahillerini andırdığı kabul görmektedir. Adanın kuzey ucundaki Rodos dışındaki en önemli yerleşim, güneydoğu sahilindeki Lindos'tur.

İsim

Ada tarihi boyunca Yunancada Rodos (Yunanca: Ρόδος) olarak bilinmiştir. Aynı zamanda Lindos olarak da anılıyordu. Ayrıca adaya İtalyanca: da Rodi, Türkçe: Rodos ve Yahudi ispanyolcası: רודי (Rodi) ya da רודיס (Rodes) denir.

Adanın adı Eski Yunanca: Rhódon (gül) 'den gelir ve bazen güller adası olarak da anılır. The Travels of Sir John Mandeville yanlışlıkla Rodos'un eski adının Colossus of Rhodes ve Paul's Epistle to the Colossiansun bir araya getirilmesiyle "Collosus" olarak adlandırıldığını bildirir. Adanın adı antik çağda birçok yılana ev sahipliği yaptığı için Fenike dilindeki yılan anlamındaki "erod" kelimesinden türetilmiş olabilir.

Coğrafya

Rodos topografik haritası

Akramitis dağı

Rodos Adası'nın şekli mızrak ucuna benzer. 79,7 km uzunluk ve 38 km genişlik ile toplam alanı yaklaşık 1.398 km²dir (540 mil kare). Deniz sahili yaklaşık 220 km'dir.

Rodos şehri adanın kuzey ucundadır ve aynı zamanda antik ve modern ticari limanların bulunduğu yerdir.

Ana havayolu kapısı, Rodos Diagoras Uluslararası Havalimanı'dır (IATA kodu: RHO). Havalimanı, Paradisi şehrinin 14 km güneybatısındadır.

Karayolu ağı, şehirden doğu ve batı sahilleri boyunca yayılmıştır.

Adanın ana kayası kireç taşı‘dır. Sahiller kayalık iken adanın içleri, ekilebilir topraklara sahiptir.

Rodos şehrinin dışında adada beyaz badanalı küçük köyler ve kaplıca tatil köyleri vardır. Bunların içinde Faliraki, Lindos, Kremasti, Haraki, Pefkos, Arçangelos, Afantu, Ixia, Koskinu, Embona (Attavyros), Paradisi ve Trianta (Ialysos) sayılabilir. 1.216 m rakımlı Attaviros dağı adanın en yüksek noktasıdır.

Rodos, Yunan ana karasının 363 km (226 mil) doğu-güneydoğusunda ve Türkiye'nin güney kıyısından 18 km (11 mil) uzaklıktadır.

Turizm, adanın birincil gelir kaynağıdır.

Flora

Adanın iç kısmı dağlıktır, seyrek yerleşimlidir ve çam (Pinus brutia) ve selvi (Cupressus sempervirens) ormanlarıyla kaplıdır. Kıyılar kayalık olsa da adada turunçgiller, şaraplık üzüm, sebzeler, zeytin ve diğer mahsullerin yetiştirildiği ekilebilir arazi şeritleri vardır. Adanın adını aldığı birçok çiçekli bitki bol miktarda vardır.

Fauna

2005 yılında Rodos alageyik nüfusunun genetik olarak farklı olduğu ve acilen korunması gerektiği ortaya çıktı.[6] Yunanca: Petaloudes "Kelebekler Vadisi"‘nde yazın çok sayıda kaplan güvesi ve kelebek toplanır.

Depremler

Tarihi depremlerden Rodos Heykeli'ni yok eden MÖ 226 depremi; Rodos şehrinin büyük kısmını yok eden 3 Mayısıs 1481 Rodos depremi; ve 26 Haziran 1926 depremi sayılabilir.[8] 15 Temmuz 2008'de Rodos birkaç eski binada küçük hasara ve bir ölüme neden olan 6.3 büyüklüğündeki 2008 Dodecanese depremi ile sarsıldı.

İklim

Rodos yarı kurak, sıcak yaz mevsimli Akdeniz iklimine sahiptir. (Köppen iklim sınıflandırmasına göre Csa'dır).

Rodos için iklim verisi Ay Ocak Şubat Mart Nisan Mayısıs Haz Temm Ağustos Eyl Ekim Kas Ara Yıllık Ortalama deniz sıcaklığı °C (°F) 17.9
(64.2) 17.0
(62.6) 17.1
(62.8) 17.6
(63.7) 20.1
(68.2) 23.4
(74.1) 25.9
(78.6) 27.2
(81.0) 26.7
(80.1) 23.8
(74.8) 20.9
(69.6) 18.8
(65.8) 21.4
(70.5) Ortalama günlük günışığı saati 10.0 11.0 12.0 13.0 14.0 15.0 14.0 13.0 12.0 11.0 10.0 10.0 12.1 OrtalamaUltraviyole Endeksi 2 3 5 7 8 10 10 9 7 5 3 2 5.9 Kaynak: Hellenic National Meteorological Service (1955-2010 averages) NOAA (Record temperature) Weather Atlas (sunshine data)

Tarihçe

Antik Zamanlar

1493 yılı ağaç oyma Rodos şehri, Hartmann Schedel

Adaya yerleşimi kayıtlı tarihi MÖ 2500'den önceki dönemlere dayanır.

MÖ 16. yüzyılda Girit Uygarlığı adaya yerleşti. Ondan daha sonra Yunan Mitolojisi yeni bir Rodos ırkı isimlendirdi: Telchines. Rodos ve Danaus (Mitolojik bir karakter) ile ilişkilendiriliyordu. Bazen takma adı Telchinis ile adlandırıldı.

Miken Dönemi

Ana maddeler: Dor Heksapolisi, Miken uygarlığı ve Yunan Karanlık Çağı

Kattavia]'da bulunan akik Miken kolyesi

Yunan efsanesinde Rodos'un Tlepolemus önderliğinde Truva Savaşı'na katıldığı iddia edilir.

MÖ 15. yüzyılda, Miken Yunanları Akhalar adayı istila etti. Bronz Çağı Çöküşü sonrasında, ilk yenilenen dış bağlantılar Kıbrıs ile oldu.

MÖ 11. yüzyılda Dorların gelmesiyle ada gözde olmaya başladı.

Arkaik Çağ

Ana madde: Arkaik Yunanistan

Savaşçı başlı vazo, Camirus, Rodos, MÖ 590–575

MÖ 8. yüzyılda İstanköy, Knidos ve Halikarnas (ana karada) ile birlikte üç önemli şehir olan Lindos, Ialysus ve Kameiros'u kuran Dorlar'ın gelişiyle adada yerleşimler oluşmaya başladı. -Dorian Hexapolis (Yunancada altı şehir anlamına gelir) denir.

Şair Pindaros kasidesinde “Ada, güneş tanrısı Helios ile perisi Rhodos'un birleşmesinden doğdu ve şehirlere onların üç oğlunun adı verildi” der. Roda adanın doğal çiçekli bitkisi pembe Hibiscusdur. Diodorus Siculus, Helios ve Rhode'un oğullarından Actis'in Mısır'a gittiğini sözlerine ekler. Heliopolis şehrini kurdu ve Mısırlılara astrolojiyi öğretti.

MÖ 8. yüzyılın ikinci yarısında Athena kutsal alanı, kültürel temasların göstergesi Yakın Doğu'dan küçük fildişleri ve Suriye'den bronz objeler olan adak hediyeleri aldı. Kuzeybatı kıyısındaki, tapınağın MÖ 8. yüzyılda kurulduğu eski bir Tunç Çağı bölgesi olan Kameiros'ta, oyma fildişi figürinlerin çağdaş bir başka dikkate değer dizisi daha vardır. Kameiros ve Ialyssos mezarlıkları, MÖ 7. ve 6. yüzyılın başlarına tarihlenen Oryantalizan Rodos takılarının birkaç mükemmel örneğini ortaya çıkarmıştır.

Klasik Çağ

Rodos Akropolisi'ndeki Apollon Tapınağı

Ana madde: Klasik Yunanistan

Pers istilasının adayı kaplamasının ardından MÖ 478'de Perslerin Atina güçleri tarafından yenilmesi ile Rodos adası şehirleri Atina Birliği'ne (Atina tarafından yönetilen, MÖ 5. yüzyıldaki Yunan şehir devletleri birliği) bağlandı. MÖ 431 yılında Peloponez Savaşı çemberi yardığında Rodos geniş bir şekilde tarafsız kaldı. Birliğe bağlı olmasına rağmen savaş 404 yılına kadar sürdü. Fakat Rodos bu zamanda çatışmadan tamamen geri çekildi ve kendi yoluna devam etmeye karar verdi. MÖ 408 yılında şehir devletleri bir ülke oluşturdular ve yeni Rodos'u yeni başşehir olarak adanın en kuzey ucunda inşa ettiler. Onların düzenli planı Atinalı mimar Hippodamus tarafından gözden geçiriliyordu. Mamafih Peloponez savaşları tüm Yunan kültürünü zayıflatmıştı ve istilaya açıktı. MÖ 357 yılında ada, Karya kralı Mausolus tarafından fethedildi. Daha sonra da MÖ 340'ta Persler'in eline geçti. Fakat onların dönemi kısa oldu bu şehir halkı için rahatlatıcı bir durum oldu. Rodos, MÖ 332'de İskender’in Persleri yenmesinden sonra büyüyen bu imparatorluğun parçası oldu. İskender ‘in ölümünü takiben generalleri krallığı kontrol etme çekişmesine girdi. Generallerden üçü Ptolemaios, Seleukos ve Antigonos krallığı kendi aralarında böldü. Rodos Ptolemies ile ticari ve kültürel bağlarını İskenderiye ile kuvvetlendiriyordu ve beraberce şekillendirdikleri Rodos-Mısır birliği Akdeniz'de ticareti boydan boya kontrol ediyordu. MÖ 3. yüzyılda şehir denizcilik, ticaret ve kültür merkeziyle gelişti ve şehrin parası Akdeniz'in her tarafında dolaşımdaydı. Rodos'un meşhur felsefe okulu bilim, edebiyat ve hitabeti İskenderiyeli üstadları ile paylaşıyordu. Tanınmış isimler Rodos'ta bir okul kuran Atinalı hitabet Aeschines, Rodoslu Apollonius (MÖ 3. yüzyıl-MÖ 246, epik şair, bilim insanı ve İskenderiye kütüphanesi direktörü), astronom Hipparchus ve Geminus ve hitabetçi Dionysios Thraks. Heykel okulu zenginlik, dramatik stilde gelişti. Ve bu Hellenistic Baraque Hellenistik Barok tarzı olarak nitelendirilebilir.

• Rodos Heykeli

Orta Çağ Dönemi

1309'da Bizans çağı, adanın Hospitalier Şövalyeleri (1080 yılında Kudüs'te kurulan ve Saint John Kudüs, Rodos ve Malta tarikatı, Malta şövalyeleri, Rodos şövalyeleri ve Malta silahşorlarını içeren bir organizasyon) tarafından zapt edilmesiyle son buldu. Yeni ismiyle Rodos Şövalyeleri yönetimi altında şehir Orta Çağ Avrupa ideal modeline göre yeniden inşa edildi.

Rodos şehri içinde şövalye şatoları

Şehrin meşhur anıtlarının çoğunu Palace of the Grand Master Büyük Üstatların Sarayı içerir. Bu dönemde yapılmıştır. Şövalyelerin inşa ettiği bu kuvvetli duvarlar 1444 deki Mısır Sultanı ataklarına ve II. Mehmed'in 1480'deki ataklarına karşı koyup ayakta kaldılar. Son olarak Rodos Kanuni Sultan Süleyman'ın 29 Aralık 1522'deki geniş ordusuna karşı yenik düştü. Kalan birkaç şövalyeye Sicilya Krallığı'nda istirahat etmelerine izin verildi. Şövalyeler daha sonra onların operasyon merkezi Malta'ya hareket edeceklerdi. Ada yaklaşık 400 yıl Osmanlı İmparatorluğu mülkiyetinde kalmıştır.

Modern tarih

1912'de Trablusgarp Savaşı sırasında Rodos İtalya tarafından işgal edildi. Rodos, Onikiada'nın diğer adalarıyla birlikte, İtalya'nın 1947'de Paris Antlaşması'nı imzalamasıyla beraber Yunanistan'a katıldı. Adada bulunan Türk azınlık 1923'teki Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi sırasında İtalya topraklarında sayıldıkları için mübadeleden kurtuldular. Bu nedenle günümüzde Rodos'ta küçük bir Türk azınlığı bulunmaktadır.

Ada, İtalyan hükûmeti tarafından atanan birçok "vali" yüzünden acı çekti. Böylelikle 1938'de, diğer Avrupa ülkelerinde teşvik edilen antisemitik politikaların ayak izlerini taklit eden "Leggi razziali" (Irk Yasaları) çıkarıldı. Ordu da dahil olmak üzere hükûmette görev yapan tüm Yahudiler istifaya zorlandı, okul çocukları eğitimlerini bırakmaya zorlandı ve Yahudilerle herhangi bir alışverişi içeren her türlü ticaret yasaklandı. Yarım bin yıl Rodos'ta barış içinde yaşadıktan sonra, Yahudi Juderia vatandaşlıktan çıktı.

8 Eylül 1943'teki İtalyan Mütarekesi'nin ardından İngilizler, Rodos'taki İtalyan garnizonunu taraf değiştirmeye çalıştı. Bu, Rodos Savaşı ile adayı işgal etmeyi başaran Alman Ordusu tarafından önceden tahmin edilmişti. Büyük ölçüde, Alman işgali, sonraki On İki Ada Seferi İngilizlerin başarısızlığına neden oldu.

1945'te Almanların teslim olmasının ardından bir Alman askerinin nöbet karakolunu devralan Hint askerler

Eylül 1943'ten sonra Yahudiler toplama kamplarına gönderildi. Ancak Türk konsolosu Selahattin Ülkümen, kendisini ve ailesini büyük bir riske atarak, Türk vatandaşı veya Türk vatandaşlarının ailelerine mensup 42 Yahudi aileyi, toplamda yaklaşık 200 kişiyi kurtarmayı başardı.

8 Mayısıs 1945'te Otto Wagener komutasındaki Almanlar, Rodos'u ve On İki Ada'yı bir bütün olarak İngilizlere teslim etti ve İngilizler kısa süre sonra adaları askeri himaye olarak işgal etti.

Paris Barış Antlaşmaları'nda Rodos, Şubat 1947'de On İki Ada'nın diğer adalarıyla birlikte Yunanistan'a bağlandı. 6.000 İtalyan sömürgeci adayı terk etmeye zorlanarak İtalya'ya döndü.

Ulaşım

Deniz ulaşımı

Louis Majesty Rodos limanında

Kameiros Skala Rıhtımı

Ege'nin güneyinde, Muğla ili sınırları içerisinde yer alan turistik bölgemiz Fethiye‘den Rodos Adası‘na yıl boyunca düzenli olarak feribot seferleri yapılmaktadır.

Doğal bir liman olma özelliği sayesinde yatçılık ve deniz taşımacılığı konusunda gelişmiş bir yer olan Marmaris, On iki Yunan Adaları'nın en büyüğü olan Rodos‘a açılan tatil kapısı olmayı başarmıştır. Marmaris'ten Rodos'a düzenli olarak feribot seferleri düzenlenmektedir.

Rodos'un üçü Rodos Şehri'nde, biri Kamiros yakınındaki batı kıyısında ve biri de Lardos yakınlarında doğu kıyısında olmak üzere beş limanı vardır.

• Merkez Liman: Rodos şehrinde bulunan, sadece Türkiye'ye/Türkiye'den tarifeli servisler, yolcu gemileri ve yatlardan oluşan uluslararası trafiğe hizmet vermektedir. 2012 yazından bu yana, liman aynı zamanda yaz döneminde Costa Cruises için bir ana limandır.
• Kolona Limanı: Merkez limanın karşısında ve kuzeyinde, Oniki Ada içi trafiğe ve her boyuttaki yatlara hizmet vermektedir.
• Akandia Limanı: Adanın yeni limanı, güneyde ve merkez limanın yanında, 1960'lardan beri iç hat, kargo ve genel amaçlı trafik için inşa ediliyor. 2017 yazından bu yana bir kafe ve bekleme salonlarına ev sahipliği yapan bir yolcu terminali nihayet kullanımdadır.
• Mandraki Limanı: Rodos şehir merkezinde, adanın en eski limanıdır. Pek çok kruvaziyer teknesi, Lindos'a kadar Symi adasına veya güney doğu sahiline günlük gezilerine başlar.
• Kamiros Skala Rıhtımı: 30 km şehrin güney batısında Antik Kamiros harabeleri esas olarak Halki adasına hizmet eder.
• Lardos Rıhtımı: eskiden yerel endüstrilere hizmet veriyordu, şimdi hava koşulları nedeniyle merkezi limanın erişilemez olduğu zamanlar için alternatif bir liman olarak geliştiriliyor. Rodos'un güneydoğusundaki Lardos köyü yakınlarında kayalık bir kıyıdadır.

Önemli kişiler

Hipparchus'un başı

Panaetius, Nuremberg Chronicle'dan

• Rodoslu Agesander (MÖ 1. yüzyıl), heykeltıraş.
• Apollonius Molon (fl. MÖ 70'ler), Yunan retorikçinin adada ünlü bir okulu vardı; öğrencileri arasında Marcus Tullius Cicero da vardı.
• Rodoslu Apollonios (MÖ 3. yüzyıl), epik şair.
• Lindoslu Chares (MÖ 3. yüzyıl), heykeltıraş.
• Lindoslu Kleobulos (MÖ 6. yüzyıl), filozof ve Antik Yunan'ın Yedi Bilgesi'nden biri.
• Dinocrates (MÖ 4. yüzyıl), mimar ve Büyük İskender'in teknik danışmanı.
• Rodoslu Hecato (y. MÖ 100), Stoacı filozof.
• Rodoslu Hieronymus, (y. MÖ 290-y. MÖ 230), Peripatetik filozof
• Hipparkhos, (MÖ 2. yüzyıl), astronom, matematikçi, coğrafyacı, trigonometrinin kurucusu.
• Konstantinopolisli II. Joannicius, (ö. 1659) Ecumenical Patriarch of Constantinople
• Rodoslu Memnon (MÖ 380–333), paralı ordunun komutanı.
• Rodoslu Mentor (MÖ 385–340), paralı asker, Memnon'un kardeşi.
• Panaetius (y. MÖ 185 – y. MÖ 110/109), Stoacı filozof.
• Timocreon (MÖ 5. yüzyıl), şair.
• Rodoslu Timostenes (MÖ. 270) Yunan bir denizci, coğrafyacı ve II. Ptolemaios donanmasının amirali.
• Rodoslu Hannibal, Birinci Pön Savaşı sırasında Kartaca donanmasında görev yapmış olan bir denizci.
• Rodoslu Andronikos (MÖ. 1. yüzyıl), bir Yunan filozofu olup aynı zamanda Meşşai okulunun başkanı.
• Rodoslu Eudemos, MÖ. 350- 290 yılları arasında yaşamış, ilk bilim tarihçisi olduğu da iddia edilen Yunan filozof.
• Rodoslu Attalus (MÖ 2. yüzyıl), Hipparkhos'un çağdaşı olan eski bir Yunan gramerci, astronom ve matematikçi.
• Rodoslu Geminus, MÖ 1. yüzyılda yıldızı parlayan bir Yunan astronom ve matematikçi.

ve

• Lawrence Durrell (1912–1990), yazar ve şair, The Alexandria Quartet'in yazarı, 1945-1947 yılları arasında Rodos'ta ikamet etti. 1953 yılında Rodos hakkında yazdığı seyahat kitabı – Reflections on a Marine Venus – basıldı.
• Reşit Galip (1893–1934), Türk siyasetçi, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk eğitim bakanlarından biri.
• Ferruccio Lamborghini (1916–1993), İtalyan otomobil tasarımcısı, 2. Dünya Savaşı'nda hava kuvvetleri teknisyeni olarak adada görev yapmıştır.
• George Marshall (1781–1855) yazar ve Usta Topçu, Birleşik Devletler Donanması.
• Murat Reiz Plaku (1534–1609), Arnavutluk Donanma Komutanı ve Osmanlı korsanı.
• Panagiotis Rodios [el] (1789–1851), devrimci ve Yunan Ordusu subayı.
• Ioannis Zigdis [el] (1913–1997), politikacı ve ekonomist

Spor

İki oğlu tarafından stadyumda taşınan Rodoslu Diagoras

• Rodoslu Diagoras (MÖ 5. yüzyıl), boksör, Olimpiyat birincisi.
• Rodoslu Leonidas (MÖ 2. yüzyıl), atlet

ve

• Braith Anasta (d. 1982), rugby ligi oyuncusu ve NRL premiership galibi, atalarının adayla olan bağları babası aracılığıyla
• Stergos Felegakis (d. 1986), profesyonel futbol oyuncusu
• Nick Galis (d. 1957), basketbol oyuncusu, FIBA Hall of Fame ve Naismith Memorial Basketball Hall of Fame üyesi (babası Agios Isidoros adlı küçük bir köyde doğmuştur)
• Niki Xanthou (d. 1973), uzun atlamacı.

Mutfak

Rodos ve Oniki Ada'dan geleneksel bir nohut hamur tatlısı olan Pitaroudia

Fanouropita

Melekouni

Mutfakta Rodos geleneği zengindir. Koriantolino ve Souma (üzümün damıtılmasından üretilen renksiz alkollü içecek) Rodos'un başlıca alkollü içkileridir. Yerel yiyecekler şunlardır:

• Escharitis, ekmek türü
• Pitaroudia
• Milla ve Tsiriggia, et yağı
• Pougia turta
• Lakani, nohutlu keçi eti
• Keçi ile Lópia (fasulye)
• Matsi, geleneksel bir tarif olan Koulouría yapımında kullanılan el yapımı makarna
• Synoro, geleneksel peynir
• Tahinopita
• Zvigoi, türü loukoumades
• Melekouni
• Fanouropita
• Takakia (Mantinades)
• Katimeria (tiganitler, krepler)
• Amygdalota, beyaz bademli kurabiye
• Moschopougia

Resimler

• 

  Rodos çarşısı, arkada Süleymaniye camii

•  

• 

  Piri Reis'in Kitab-i Bahriye eserinden Rodos haritası

•  

• 

  Rodos limanı

•  

• 

  Mandraki limanında önceki antik Rodos Heykelinin durduğu yerde geyik heykelleri

•  

• 

  Rodos kalesi giriş kapısı, Ekim 2001

•  

• 

  Onarım sonrası Rodos Süleymaniye Camii

Ayrıca bakınız

• Akdeniz'deki adalar listesi
• Rodos Akvaryumu

 

• 1757 - Birleşik Krallık, Kalküta'yı (Hindistan) ele geçirdi.
• 1839 - Fotoğrafın mucitlerinden biri olan Fransız fotoğrafçı Louis Daguerre, Ay'ın ilk fotoğrafını çekti.
• 1905 - Rus-Japon Savaşı'nda, Çin'deki Rus üssü Port Arthur, Amiral Tōgō Heihachirō komutasındaki Japon İmparatorluk Deniz Kuvvetleri'ne teslim oldu. Rus İmparatorluğu'nu çöküşe götüren ve 1905 Devrimi'nin kapısını açan yenilgiler dizisi başladı.
• 1924 - İstanbul İstiklal Mahkemesi'nde yargılanan gazeteciler beraat etti. Gazeteciler ve İstanbul Barosu Başkanı Lütfi Fikri Bey, Hıyanet-i Vataniye Kanunu'na aykırı davranmakla suçlanıyorlardı. Gazeteciler beraat ederken Lütfi Fikri Bey, 5 yıl kürek hapsine mahkûm oldu.
• 1935 - Marmara Adası ve Erdek'te deprem oldu; 5 kişi öldü, 600 bina hasar gördü.
• 1935 - Türkiye'de Soyadı Kanunu yürürlüğe girdi.
• 1942 - II. Dünya Savaşı: Manila, Japon kuvvetlerince işgal edildi.
• 1951 - Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin yeni üyeliklerine Türkiye, Hollanda ve Brezilya seçildi.
• 1959 - Fidel Castro, Küba lideri oldu.
• 1959 - SSCB, "Luna 1" adlı uzay aracını fırlattı. "Luna 1", Ay'ın sınırlarına ulaşarak, Güneşin yörüngesine girecek olan ilk uzay aracı olacaktır.
• 1968 - Dr. Christiaan Barnard, Güney Afrika'nın Cape Town şehrinde ikinci kalp nakli ameliyatını gerçekleştirdi.
• 1971 - TİP'ten ayrılan Cenan Bıçakçı ve arkadaşları, Bağımsız Türkiye Sosyalistleri Birliği adıyla yeni bir örgüt kurduklarını açıkladı.
• 1975 - Charlie Chaplin'e (Şarlo), Birleşik Krallık'ta "Sir" unvanı verildi.
• 1979 - Türk ve Amerikalı arkeologların beş yıl süren ortak çalışmalarıyla, dünyanın ilk İslam batığı Ege Denizi'nde bulundu.
• 1980 - Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren, kendisiyle görüşmeye gelen Korkut Özal'a, "Necmettin Erbakan'ın kaypak politikasından rahatsız olduklarını, dinin politikaya alet edilmemesi gerektiğini" söyledi.
• 1980 - Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): TSK'nin verdiği 27 Aralık Muhtırası, Cumhurbaşkanlığı tarafından kamuoyuna açıklandı.
• 1990 - Devrimci-Sol örgütünün önemli isimlerinden Sinan Kukul, Metris Cezaevi'nden firar etti.
• 1992 - Hakkâri'nin Yüksekova ilçesinde çığ düşmesi sonucu yirmi kişi öldü, on beş kişi yaralandı.
• 1993 - Mehmetçik Somali'de: Türk Silahlı Kuvvetleri, BM'nin çağrısı üzerine 43 yıl aradan sonra ikinci kez bir yabancı ülkenin topraklarına ayak bastı.
• 1995 - Eski İstanbul Su ve Kanalizasyon İşletmesi (İSKİ) Genel Müdürü Ergun Göknel'in 8,5 yıllık hapis cezası kesinleşti.
• 2001 - İstanbul 1 Numaralı DGM Hakimliği, Egebank soruşturması kapsamında İnterbank'ın eski sahibi Cavit Çağlar hakkında gıyabi tutuklama kararı verdi. (Türk İnterpolü, 5 Ocak'ta Çağlar hakkında kırmızı bülten hazırladı.)
• 2003 - Kopenhag kriterlere ile Anayasaya uyum çerçevesinde bazı yasalarda değişiklik öngören tasarı TBMM'de kabul edildi. Yasaya göre, siyasi partilerin kapatılması davalarında 5/3 çoğunluk aranacak. İşkence ve kötü muamele suçlarından verilen cezalar para cezasına çevrilemeyecek. Anayasa Mahkemesi, siyasi partinin devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verebilecek. Cemaat vakıfları mülk edinebilecek. Gazeteciler haber kaynaklarını açıklamaya zorlanamayacak.
• 2007 - ABD'de 93 yaşında ölen eski Başkanlardan Gerald Ford için Başkent Washington Ulusal Katedrali'nde cenaze töreni düzenlendi.
• 2007 - Niğde Aladağlar'daki Demirkazık zirvesi tırmanışında 1 Ocak'ta mahsur kalan ODTÜ Dağcılık Kulübü üyesi altı dağcıdan, Utku Kocabıyık ve Seza Bürkan Yüksel öldü, dört dağcı ise kurtarıldı.

Doğumlar

• 869 - Yōzei, Japon 57. İmparator (ö. 949)
• 1642 - IV. Mehmed, Osmanlı'nın 19. Padişahı (ö. 1693)
• 1699 - III. Osman, Osmanlı'nın 25. Padişahı (ö. 1757)
• 1767 - II. Beşir Şihab, Osmanlı Lübnan Emiri (ö. 1850)
• 1822 - Rudolf Clausius, Alman fizikçi (ö. 1888)
• 1824 - Atiye Sultan, II. Mahmud'un kızı (ö. 1850)
• 1827 - Nükhetsezâ Hanım, Abdülmecid'ın dokuzuncu eşi (ö. 1850)
• 1852 - Abdülhak Hamit Tarhan, Türk şair ve diplomat (Makber ve Eşber gibi yapıtlarıyla tanınan) (ö. 1937)
• 1866 - Emsalinur Kadınefendi, II. Abdülhamid'in yedinci eşi (ö. 1952)
• 1873 - Antonie Pannekoek, Hollandalı gök bilimci, Marksist kuramcı ve devrimci (ö. 1960)
• 1873 - Lisieux'lü Teresa, Fransız Discalted Karmelit rahibe ve mistik (ö. 1897)
• 1880 - Louis Charles Bréguet Fransız pilot, uçak tasarımcısı ve sanayici (Air France'nin kurucusu) (ö. 1955)
• 1899 - Burhan Belge, Türk diplomat, siyaset adamı ve gazeteci (ö. 1967)
• 1902 - Safiye Erol, Türk yazar (ö. 1964)
• 1904 - Walter Heitler, Alman fizikçi (ö. 1981)
• 1929 - Yılmaz Gündüz, Türk basketbolcu, futbolcu, yönetmen, yapımcı, senarist ve oyuncu (ö. 1997)
• 1931 - Masatoshi Nei, Japon asıllı Amerikalı evrim biyoloğu (ö. 2023)
• 1937 - Afet Ilgaz, Türk yazar (ö. 2015)
• 1940 - Suud el-Faysal, Suudi siyasetçi ve prens (ö. 2015)
• 1943 - Barış Manço, Türk müzisyen, besteci ve şarkıcı (ö. 1999)
• 1943 - Filiz Akın, Türk oyuncu ve yazar (ö. 2025)
• 1943 - Janet Akyüz Mattei, Amerikalı astronom (ö. 2004)
• 1944 - Baykal Kent, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 2012)
• 1946 - Ersin Burak, Türk karikatürist ve çizgi roman sanatçısı
• 1948 - Akın Birdal, Türk siyasetçi
• 1957 - Fehmi Demir, Türk siyasetçi ve Hak ve Özgürlükler Partisi Genel Başkanı (ö. 2015)
• 1969 - Yavuz Seçkin, Türk radyo-TV programcısı ve oyuncu
• 1977 - Ahu Türkpençe, Türk oyuncu
• 1979 - Mahir Bayrak, Türk basketbolcu
• 1979 - Çağla Şikel, Türk oyuncu, sunucu ve manken
• 1985 - Lerzan Tuncer, Türk marimba sanatçısı
• 1986 - Ediz Bahtiyaroğlu, Türk-Boşnak futbolcu (ö. 2012)
• 1991 - Ömer Alimoğlu, Türk atıcı
• 1997 - Melis Sezen, Türk oyuncu
• 1998 - Ayhancan Güven, Türk millî yarış pilotu
• 1999 - Sina Ülbe, Türk basketbolcu
•  

Ölümler

• 1184 - Theodora Komnini, Andronikos Komnenos ile İrene (Aineiadissa) çiftinin kızıdır (d. ?)
• 1819 - Parmalı Maria Luisa, İspanya Kraliçesi (d. 1751)
• 1853 - Nesrin Hanım, Abdülmecid'in onbirinci eşi (d. 1826)
• 1861 - IV. Friedrich Wilhelm, Prusya Kralı (d. 1795)
• 1917 - Edward Burnett Tylor, İngiliz antropolog (d. 1832)
• 1980 - Mustafa Nihat Özön, Türk yazın tarihçisi, yazar, eğitmen ve çevirmen (d. 1896)
• 1981 - Eflatun Cem Güney, Türk folklor araştırmacısı ve masalcı (d. 1896)
• 2003 - Melih Birsel, Türk mimar (d. 1920)
• 2005 - Maclyn McCarty, Amerikalı genetikçi (d. 1911)
• 2012 - Tuncer Sevi, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1942)
• 2015 - Noel Cobb, Amerikalı-İngiliz filozof, psikiyatr ve yazar (d. 1938)
• 2016 - Frances Cress Welsing, Amerikalı Afrikabilimci ve psikiyatrist (d. 1935)
• 2016 - Sabri Yirmibeşoğlu, Türk asker (d. 1928)
• 2018 - Thomas S. Monson, Amerikalı Mormon (İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin 16. Başkanı ve Peygamberi) (d. 1927)
• 2019 - Gu Fangzhou, Çinli tıp bilimcisi (d. 1926)
• 2021 - Aylin Özmenek, Türk radyo ve TV sunucusu (d. 1942)
• 2025 - Ferdi Tayfur, Türk şarkıcı, besteci, yazar ve oyuncu (d. 1945)

 

 

Wikipedia.org