Coğrafya

 

Eskişehir

Şehir

Üstten aşağı doğru sırayla: Sazova Bilim Kültür ve Sanat Parkı'ndaki Masal Şatosu, Aslan heykeli, Eskişehir tramvayı, Porsuk Çayı ve Porsuk Köprüsü

Ana madde: Eskişehir coğrafyası

Eskişehir, İç Anadolu Bölgesi'nin kuzeybatısında yer almaktadır. İl merkezi; kuzeyinde Mihalgazi ve Sarıcakaya, doğusunda Alpu, Mihalıççık ve Ankara, güneyinde Mahmudiye, Seyitgazi ve Afyonkarahisar, batısında ise İnönü ve Kütahya ile çevrilidir.

Eskişehir'in deniz seviyesinden yüksekliği 792 metredir.

İç Anadolu stepleri ile Kuzey Anadolu ve Batı Anadolu ormanları, şehrin bitki örtüsünü oluşturur. Sündiken Dağlarının güney yamaçlarında, 1.000 metreden sonra meşe çalılıkları; daha yükseklerde bodur meşeler görülür. 1.300 metreden sonra yer yer kara çamlar bulunur. Bazı bölgelerde karaçamların arasında kızılçamlar da görülür. Eskişehir'in güneyindeki platolarda orman bulunmaz, fakat bölgesel step bitkileri vardır. Porsuk ve Keskin derelerinin kenarlarında söğütler, kavaklar, karaağaçlar ve koruluklar bulunur.

Eskişehir'den geçen iki önemli akarsu Sakarya Nehri ve Porsuk Çayı'dır. Bu akarsuların il sınırları içinde iki baraj bulunmaktadır. Porsuk Çayı üzerinde Porsuk Barajı, Sakarya Nehri üzerinde ise Gökçekaya Barajı bulunmaktadır.

Yer altı zenginlikleri

Kalabak suyu

Ana madde: kalabak su

Kalabak suyu, Eskişehir ile özdeşleşmiş bir içme suyudur. Atatürk'ün bir seyahati sırasında ikram edilen suyun tadını beğenmemesi üzerine suyun araştırılması için verilen talimat doğrultusunda Türkmen Dağı eteklerinden bulunup 1936 yılında şehre getirilen sudur. Önceleri tankerlerde satılan su, son yıllarda damacana sistemiyle dağıtılmaktadır. 2013 yılında Sağlık Bakanlığı’nca yapılan resmî analizlere göre Türkiye’de incelenen 115 su markası arasında içilebilir sular sıralamasında üçüncü sırada yer almıştır.

Lületaşı

Lületaşından ürünler

Lületaşının Türkiye’de işlenebilir türü yalnız Eskişehir’de bulunmaktadır. ‘Beyaz altın’, ‘deniz köpüğü’ ve ‘Eskişehir taşı’ gibi adlandırmalar, lületaşının değerini, rengini ve kaynağını anlamlı bir biçimde ortaya koymaktadır. Lületaşı, magnezyum ve silisyum esaslı ana kaya parçalarının yerin muhtelif derinliklerindeki başkalaşım katmanları içinde, hidrotermal etkilerle hidratlaşması sonucunda oluşmuş değerli bir taştır. Lületaşı ve benzer minerallere, Yunanistan'daki bazı adalarda, Moravya'da, Fransa'da, İspanya'da ve Fas'ta ve ABD'de de rastlanmaktadır.

Eskişehir ilinin Karatepe, Sarıkavak, Türkmentokat ve Gökçeoğlu köylerindeki sahalarda, yüzeyden 300 metreyi aşan derinliklerde içinde dağınık yumrular hâlinde lületaşı bulunan başkalaşım katmanlarına rastlanır.

Arkeolojik çalışmalar, lületaşının yaklaşık beş bin yıl öncesinden bilindiğini ve değişik amaçlarla kullanıldığını göstermiştir. Günümüzde lületaşı süs eşyası ve özellikle pipo yapımında kullanılmaktadır. Ayrıca lületaşı, radyasyon emici özelliğinden dolayı uzay gemilerinde izolasyon malzemesi olarak da kullanılır.

Bor madeni

Boraks kristali

Mayısıslar bölgesinde bulunan mavi kalsedon

Bölge, bor madeni yönünden önemli rezervlere sahiptir ve Kırka'da bulunan tinkal madeni işlenerek %33 oranında borik oksit (B₂O₃) elde edilmektedir. Perlit, manyezit, kalsedon, krom, toryum ve torit Eskişehir'de bulunan diğer madenlerdir.

Termal kaynaklar

Eskişehir, konumu gereği sıcak su kaynaklarının tam üzerinde bulunmaktadır. Şehir merkezinde ‘Sıcak Sular’ olarak isimlendirilen bölgede doğal termal kaynaklar bulunmakta; çok sayıda hamam hizmet vermektedir. Sıcak sular, Porsuk Çayı'nın güney kısmında geniş bir alan içinde bulunmaktadır. Suyun kaynağında 47 °C'ye ulaşan sıcaklık, bazı alanlarda 35 °C'ye kadar düşmekte, bazı alanlarda ise 55 °C'ye kadar yükselmektedir. Hamamlardaki su hafif demirli ve kükürtlüdür.

Bu bölgede çarşı içerisindeki tulumbalardan sıcak su akmakta olup, su bir dönem yakın bölgelerdeki evlere de verilmiştir. Yine il sınırları içerisinde Sakarı Ilıcaları, Hasırca, Kızılinler, Uyuzhamam-Alpu, Alpanos-Seyitgazi, Çardak(Hamamkarahisar)-Günyüzü, Yarıkçı-Mihalıççık ve Yalınlı-Beylikova bilinen kaplıcalardır.

 

Turizm

Şehirde 2008 yılı içinde 136.952'si yerli, 2.987'si yabancı turist olmak üzere toplam 143.599 turist konaklamıştır.

Frig Vadileri

Ana madde: Frig Vadisi

Küçük Frigya

Frig Vadisi, Yazılıkaya

Frigler tarihlerinde siyasi ve kültürel olarak Yukarı Sakarya Vadisi'nde Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya illeri arasında kalan, klasik dönemde Küçük Frigya olarak adlandırılan bölgede en güçlü ve etkin olmuşlardır.

Antik Frigya'nın kalbi olan Midas Anıtı ya da diğer adıyla Yazılıkaya, Eskişehir il merkezine 80 km uzaklıkta olup, Han ilçesi sınırları içerisindedir. Bölgede kapadokya bölgesindeki peribacalarını andıran birçok anıt ve doğal coğrafik yontuya rastlamak mümkündür.

Frig Vadileri, Eskişehir'in güneydoğusunda, Türkmen Dağı'nın güneyindeki, Midas - Yazılıkaya Vadisi ve Kümbet Vadisi; Eskişehir'in güneyinde, Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya il sınırlarının kesiştiği, Türkmen Dağı'nın güneyindeki, Köhnüş Vadisi ve Karababa Vadisi; Eskişehir'in güneybatısında, Eskişehir ve Kütahya il sınırlarının birleştiği, Türkmen Dağı'nın kuzeyindeki küçük vadilerden oluşmaktadır.

Odunpazarı evleri

Ana madde: Odunpazarı Evleri

Eskişehir Odunpazarı Evleri

Odunpazarı semtinde koruma altına alınan tarihi Osmanlı evleridir. Genel olarak arsayı tümüyle kaplayan bahçesiz konutlar, yan bahçeli, arka bahçeli ve ön bahçeli konutlar olarak planlanmıştır. Çoğunlukla 2,kısmen 3 katlıdır. Dönemin geleneksel izlerini taşıyan evler aile büyüklüğü ve yaşam biçimi nedeniyle oldukça geniş tasarlanmıştır. Evlerin bulunduğu 30 sokakta yapılan çalışmalarla 300 ev, 3 cami, 1 külliye, 2 kervansaray, 15 çeşme ve 1 han restore edilmiştir.

Gezilecek yerler

Çağdaş Cam Sanatları Müzesi

Bilim Sanat ve Kültür Parkı

Kentte birçok mesire alanı bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır: Fidanlık orman içi dinlenme yeri, bademlik, Musaözü Barajı, şelale (kalabak) orman içi dinlenme yeri, karataş orman içi dinlenme yeri, çatacık orman içi dinlenme yeri, hasırca, kalabak başı, şoförler çeşmesi, regülatör.

Odunpazarı semtinde bulunan Kurşunlu Külliyesi Osmanlı dönemi eseridir. Külliyenin güneydoğusunda Eskişehir Mevlevihanesi bulunur. Külliye, 1525 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın veziri Çoban Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Cami çevresinde medrese ve kervansaray vardır. Osmanlı Devletinin kurucusu Osman Beyin kayınpederi olan Şeyh Edebali' nin türbesi şehrin Odunpazarı semtindeki Odunpazarı mezarlığı'nın içinde bulunmaktadır. Türbe, II. Abdülhamit tarafından restore edilmiştir. Ayrıca külliyenin karşısında Şeyh Şehabettin Türbesi bulunmaktadır.

Kent Park'ta bulunan plaj ve olimpik yüzme havuzu

Porsuk Çayı'nın ıslah çalışmaları sonucu şehrin merkezinden geçen kısmı düzenlenerek Köprübaşı semtinde çay üzerinde Venedik tipi gondol ve Amsterdam tipi tekne seferleri düzenlenmektedir.

Müzeler

Şehirde çeşitli müzeler de bulunmaktadır. Bunlardan biri şehirde bulunan antik eserlerin yer aldığı Eskişehir Arkeoloji Müzesi'dir. Ayrıca Odunpazarı Modern Müze, Lületaşı Müzesi, Bilim Sanat ve Kültür Parkı, Kent Park, Çağdaş Cam Sanatları Müzesi, Pessinus Müzesi, Seyitgazi Müzesi, Yunus Emre Müzesi, Eskişehir Atatürk ve Kültür Müzesi, Tayyare Müzesi/Hava Müzesi, Eskişehir Balmumu Müzesi 5 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Osmanlı Evi Müzesi, Karikatür müzesi, İnönü Savaşları Karargâh Müzesi bulunmaktadır.

Parklar

Eskişehir Hayvanat Bahçesi bahçesinde bulunan Eti Su Altı Dünyası

Eskişehir Bilim Deney Merkezi

Eskişehir Bilim Deney Merkezi bahçesindeki Anadol marka otomobilin kaldırma deneyi yapıldığı alan

Boşaltılan Muttalip Mezarlığı'nın yerine yapılan ve üç adadan oluşan Büyük Park'ın ardından, Kent Park ile Bilim Sanat ve Kültür Parkı ve son olarak Çevre Yolu Polis Okulu Kavşağı ile Ulu Önder mahallesi arasındaki alana yapılmakta olan göletli parkla şehirde bulunan park sayısı 4'e çıkmıştır. Bilim Sanat ve Kültür Parkı bölgesinde oluşturulan, Bilim Deney Merkezi ve Sabancı Uzay Evi ile Hayvanat Bahçesi ve içerisindeki Eti Sualtı Dünyası özel sektör sponsorluğu ile Eskişehir'e kazandırılmış yerlerdir. Kent Park'ta 350 metrelik yapay plaj yer almaktadır. Porsuk'tan bir kol alınarak oluşturulan plaj, yaz aylarında klorlanan artezyen suyu ile yüzmek için sağlıklı hale de getirilmektedir. Ayrıca parkta yapay plajın haricinde açık ve kapalı yüzme havuzları, restoranlar, büyük bir gölet, çocuk oyun alanları, at binme alanları gibi birçok sosyal donatı da yer almaktadır.

 

Wikipedia.org 

 

İç Anadolu Mutfağı : Eskişehir’in Meşhur Yemekleri

 

Hem yaz hem kış aylarında yerli ve yabancı turistler tarafından adeta ziyaretçi akınına uğrayan Eskişehir ile ilgili en sık yapılan araştırmalar arasında “Eskişehir’in meşhur yemekleri”gelir. Kendine ait lezzetleri ve kültürel dokuları ile ünlü olan Eskişehir, günübirlik geziler için en ideal şehirlerin arasında yer alır. Siz de Eskişehir geziniz esnasında Eskişehir lezzetleri ile unutulmaz bir deneyim yaşayabilirsiniz. Hafızanızda yer tutacak bu gastronomi deneyimi sayesinde keyifli zaman geçirebileceksiniz.

Türkiye’nin kültürel açıdan en önemli şehirlerinden biri olan Eskişehir; yalnızca kültürel ve tarihi yapıları ile değil, kendine ait yemekleri ile de dikkat çeker. Eskişehir ile ilgili bilinmesi gereken en önemli özelliklerin arasında Eskişehir mutfağı yer alır. Çibörek, balaban köfte gibi tamamen Eskişehir’e ait olan lezzetleri bu şehirde tadarak yeni tatlar keşfetme şansı elde edebilirsiniz. Eskişehir’de gezilecek yerler kadar merak edilen Eskişehir’de tadılacak lezzetler, yerli ve yabancı turistler tarafından büyük bir ilgi görüyor.

Eskişehir’in Meşhur Yemekleri

1. 1. Çibörek
   2. Balaban Köfte
   3. Ağzı Açık
   4. Kıygaşa
   5. Abısta
   6. Göbete
   7. Bıt Bıt Çorbası
   8. Acı Gıcı
   9. Yufkalı Büryan
   10. Kuzu Sorpa

Gelin eskişehir’in meşhur yemeklerinin detaylarına geçelim ve eskişehir’in yöresel lezzetli yemeklerini keşfedelim.

1.Çibörek

Çibörek

Aslen Tatar mutfağından çıkan Çibörek, içinde kıyma olan bir börek türüdür. Eskişehir’e özel bir yemek olan ve bol yağla pişirilen bir börek olması sebebiyle oldukça lezzetli bir tada sahiptir. Eskişehir’in birçok farklı noktasında tüketmek mümkündür. Genellikle ayran ile servis edilen ancak farklı içeceklerle de yiyebileceğiniz Çibörek, lezzetli bir öğle veya akşam yemeğidir. İçerisinde kıymanın yanı sıra soğan ve baharat karışımı da bulunur.

2. Balaban Köfte

Balaban Köfte

Eskişehir’e ait bir yemek olan Balaban Köfte, önceden dinlendirilen ve ardından pişirilen dana etlerini kemik suyu ile harmanlanmasıyla üretilir. Servis esnasında ise yöresel tereyağı ve yoğurt kullanılır. Özellikle akşam yemeklerinde tercih edebileceğiniz ve tamamen Eskişehir’e özgü olması sebebiyle dikkat çeken bu köfte, oldukça lezzetli bir seçenektir. Kent merkezinde yer alan birçok farklı restoran balaban köfte yapıyor olması sebebiyle kolayca lezzete ulaşabilirsiniz.

3. Ağzı Açık

Eskişehir’e özgü yemeklerden biri diğeri olan Ağzı Açık, farklı şehirlerde de yapılıyor olsa da Eskişehir’de yapılan versiyonu farklıdır. Bir hamur işi olan bu yemek; un ile hazırlanmış hamurun kıyma, soğan, sarımsak ve baharatlar ile iç harcı doldurulmasıyla elde edilir. Poğaçadan farklı kılan en önemli özelliği ise ağzının tamamen açık olmasını yani kıymanın piştiği durumda da görünür halde olmasıdır. Oldukça lezzetli bir hamur işi olan ve sabah kahvaltılarında tercih edilebilecek Ağzı Açık, birçok farklı fırın gibi işletmede satılır.

4. Kıygaşa

Kıygaşa

Kıygaşa ya da bilinen adı ile pişi, kahvaltıların vazgeçilmez hamur işi ürünlerinden biridir. Kırım Tatarları tarafından Anadolu’ya getirilmiş olan bu lezzet Eskişehir’in kendisine özgü lezzeti olarak biliniyor. Mayalı olarak hazırlanan ekmek hamurunun kızgın yağa atılarak pişirilmesi ile elde edilen ve oldukça lezzetli bir tada sahip bu pişi türü, sabah kahvaltılarının vazgeçilmez seçeneklerinden biridir.

5. Abısta

Abısta, ekmek yerine tüketilen bir hamur işidir. Eskişehir’e özgü hamur işi yemeklerden biri olan ve birçok farklı fırında üretimi gerçekleştirilen Abısta, pastayı andıran görüntüsüyle de dikkat çeker. Salça ya da et gibi farklı ürünler ile bir arada tüketebilirsiniz. Ayrıca tek başına yendiği zaman da oldukça lezzetli bir tada sahip bu hamur işi, Eskişehir’de oldukça sık şekilde tercih edilir. Doyurucu yapısı sayesinde ana öğün olarak da tüketime uygundur.

6. Göbete

Özellikle hamur işi konusunda birçok farklı üretim yapan ve kendine has hamur işleriyle adını duyuran Eskişehir’de, Göbete adı verilen ve Kırım Tatarları tarafından Anadolu’ya getirilen hamur işi de popülerdir. İnanışa göre yılbaşında yapılan ve böylelikle yeni yılın bereketli olmasını sağlayan bu hamur işi, sembolik anlamıyla da öne çıkar. Patates, kıyma ya da tavuk göğsü gibi farklı iç harçlar ile yapılabilir. Hem doyurucu hem Eskişehir’e özgü bir börek olduğu için geziniz esnasında mutlaka denemelisiniz.

7. Bıt Bıt Çorbası

Bıt Bıt Çorbası kıyma ve ince bulgur ile hazırlanan minik köftelerin nohutla pişirilmesiyle meydana gelen bir yiyecektir. Çorba olmasına rağmen ana yemek olarak da tüketilebilen ve oldukça doyurucu olan Bıt Bıt Çorbası, Eskişehir’e özgü yemeklerin arasında yer alır. Bu sebeple şehre ilk defa gelen turistlerin mutlaka tatması önerilir. Farklı çorbalar ile benzer özellikleri olsa da köftelerin nohut ile terbiyeli bir şekilde pişiriliyor olması, lezzet açısından farklı deneyim sunar.

8. Acı Gıcı

Acı Gıcı temelde bir sarma tarifidir. Fakat klasik yaprak sarmasından farklı olarak ısırgan otu yaprağı ile yapılır. Isırgan otunun içi tıpkı yaprak sarması gibi kıyma, salça, domates, maydanoz ve pirinç gibi farklı malzemeler ile hazırlanan harç ile doldurulur. Oldukça lezzetli bir yemek olmasının yanında besin değeri de yüksektir.

Acı Gıcı sarmasının görüntüsü, ilk bakışta alışkın olduğunuz yaprak sarmasına benzeyebilir. Fakat harcı ve yapılış yönteminin farklılığı, tattığınız ilk anda kendisini gösterecektir. Tüm bunlara ek olarak Acı Gıcı’nın yanında sade veya sarımsaklı yoğurt tüketip yemeğin lezzetini arttırabilirsiniz.

9. Yufkalı Büryan

Eskişehir’e özgü yemeklerden biri olan Yufkalı Büryan kemikleriyle birlikte haşlanan tavuk ile yapılır. Haşlandıktan sonra kemiklerinden ayrılan tavuğun pirinç ve baharatlarla karıştırılması sonucu elde edilir. Ardından yufka haline getirilen hamurların arasına hazırlanan karışım koyularak fırında pişirilen bu yemek, oldukça doyurucu ve lezzetlidir. Ana yemek olarak yiyebileceğiniz gibi özellikle atıştırmalık olarak da tercih edebilirsiniz. Kentteki pek çok fırın veya pastanede bulabileceğinizi bilmenizde fayda var.

10. Kuzu Sorpa

Kuzu Sorpa

Kırım’dan 18. yüzyılın sonunda Anadolu’ya göç eden Tatarlar tarafından bilinir hale getirilen Sorpa Paça Çorbası ya da bilinen adı ile Kuzu Sorpa, Eskişehir’e ait yöresel yemeklerden biridir. En önemli özelliği ise sahip olduğu yüksek besin değeri ve lezzetidir. Kuzu eti, taze nane, yoğurt, soğan, un, su ve çeşitli baharatların bir araya getirilmesiyle hazırlanan bu çorba; ana yemek olarak da tüketilebilecek kadar yüksek bir besin değerine sahiptir. Eskişehir’de çok büyük bir ilgi gören yöresel yemekler arasında bulunur. Ancak yapılışının biraz zor olması sebebiyle her restoranda bulamayabilirsiniz. Bu yüzden lezzetine bakmak için araştırma yapmanız tavsiye edilir.

11. Met Helva

Met Helva

Eskişehir’e özgü bir tatlı olan Met Helva, pişmaniye tadını andırsa da pişmaniyeden farklı olarak dağılan yapısı ile dikkat çeker. Yapısı ve şekli de oldukça büyük farklılıklar içerir. Yaklaşık üç aylık raf ömrü olduğu için yalnızca kendinize deği,l sevdiklerinize hediye olarak da alabilirsiniz. Böylelikle onların da Eskişehir’in yöresel lezzetlerinden birinin tadına bakmasını sağlayabilirsiniz.

Eskişehir’de büyük bir ilgi gören ve yumuşak kıvamı sayesinde kolay tüketilen Met Helva, günümüzde birçok farklı çeşitte satışa sunulur. Alışılmış olan lezzeti genellikle bölge halkı tarafından sade olarak nitelendirilir. Bunun yanında kakaolu ve fıstıklı gibi çeşitleri de bulunur.

12. Leblebi Kurabiyesi

Eskişehir’e özgü lezzetlerden biri olan Leblebi Kurabiyesi, Türk mutfağında yer alan bir kurabiye türüdür. Ancak özellikle Eskişehir’de oldukça yaygın şekilde yapılır ve tüketilir. Adından da anlaşılacağı üzere leblebi tozu ile yapılan ve oldukça lezzetli bir tada sahip Leblebi Kurabiyesi, içinde pudra şekeri ve tereyağı bulundurur. Yapımı esnasında un yerine leblebi tozu kurabiyeye ilave edilerek hazırlanır. Hafif ve lezzetli yapısıyla hoş bir atıştırmalık olarak değerlendirebilirsiniz.

13. Boza

Boza

Eskişehir’e ilk defa gelen turistlerin büyük bir merak duydukları Boza, sıvı yapıya sahip bir içecek olmasına rağmen kalorisi çok yüksektir. Özellikle soğuk kış aylarında tüketildiği takdirde vücuda sıcaklık veren bu içecek, Eskişehir’in en önemli yöresel lezzetleri arasında yer alır. Boza, yüksek kalorisi nedeniyle tok tutar. Zengin vitamin ve mineral kaynağı olduğu için tükettiğiniz takdirde uzun süre acıkmazsınız. Bu yüzden aç karnına tüketilmesi tavsiye edilir.