Bingöl (il)
Bingöl
İlin Türkiye'deki konumu Ülke Türkiye Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi İdare • Vali Cahit Çelik Yüzölçümü • Toplam 8.004 km² Nüfus
(2021)
• Toplam 266.019 • Kır 110.322 • Şehir 155697 Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ) İl alan kodu 426 İl plaka kodu 12Resmî site
T.C. Bingöl Valiliği
Bingöl, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat Bölümü'nde yer alan bir ildir.
İlin nüfusu 283.276'dır. Bu nüfusun %70,56'sı şehirde yaşamaktadır (2022 sonu). İlin yüzölçümü 8.004 km2'dir. İlde km2'ye 35 kişi, merkez ilçede ise 95 kişi düşmektedir.) İl merkezinin denizden yüksekliği 1.151 m'dir.
6 Şubat 2023 tarihli TÜİK verilerine göre, ilde 8 ilçe ve 11 belediye bulunmaktadır. Bu belediyelerde 68 mahalle ve 320 köy bulunmaktadır.
Bingöl'ün plaka kodu 12'dir.
Coğrafya
Bingöl ili, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat bölümünde 8.125 km²yi bulan yüz ölçümüne sahip, 38°27' ve 40°27' doğu boylamlarıyla 41°20' ve 39°54' kuzey enlemleri arasında bulunmaktadır. Bingöl ilinin, doğusunda Muş, kuzeyinde Erzincan ve Erzurum, batısında Elazığ ve Tunceli, güneyinde ise Diyarbakır bulunmaktadır. Bingöl ilinin yüz ölçümünün yüzde 22.82'si merkez ilçeye aittir. Merkez ilçe ile birlikte diğer ilçeler Genç, Karlıova, Solhan, Adaklı, Kiğı, Yedisu ve Yayladere. Rakımı en düşük ilçe Genç, en yüksek ilçe ise Karlıova'dır.
- İlde bulunan belli başlı yaylalar şunlardır: Bingöl Yaylası (Solhan), Şerafettin Yaylaları (Genç), Çötele (Çotla) Yaylası (Karlıova), Hırhal ve Çavreş Yaylaları (Kiğı), Kiğı Yaylası ve Dağın Düzü Yaylaları (Adaklı) ile Kârer Yaylası (merkez).
- Başlıca dağ ve tepeler; Bingöl Dağı (3.250 m), Genç Dağı (.2940 m), Şeytan Dağı (2.906 m), Sülbüs Dağı (2.884 m), Şerafettin Dağı (2.544 m)
- Bingöl'deki başlıca ovalar şunlardır: Bingöl, Genç, Karlıova ve Sancak ovaları. Ayrıca daha küçük ovalar da mevcuttur. Bu ovalardan Bingöl Ovasının yüzölçümü 80 km² olup deniz seviyesinden yüksekliği 1.150 metredir.
- Belli başlı akarsular şunlardır: Peri Çayı, Murat Nehri, Göynük Suyu
- Bingöl'de, buzullar tarafından oluşturulan ‘sirk gölleri’ adı verilen birçok göl bulunmaktadır. Bu göllerin başlıcaları şunlardır: Gölbahri, Karlı Göl, İçme Gölü, Kuş Gölü, Zırlır Gölü, Sar Gölü, Er Gölü, Harem Gölü, Çili Göl, Belli Göl, Kıllı Göl, Manastır Gölü ve Kerkis Gölüdür.
İklim
Bingöl'ün yüksek rakımı ve kuzeyden gelen serin, nemli hava kütlelerine açık olması nedeniyle yazlar ılıman, kışlar ise sert ve soğuk geçmektedir. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün verilerine göre Bingöl ilinde yıllık ortalama sıcaklık 12,1 derece ve yıllık yağış miktarı 873.7 mm. olup kar yağışlı gün sayısı 24,5 gün, donlu gün sayısı da 94,1 gün kadardır.
Turizm
Orman zenginliği bakımından Türkiye'de 33. sırada yer alan Bingöl'de başlıca turistik gezilecek yerler şunlardır: Kös Kaplıcaları, Hesarek Kayak Merkezi, Yolçatı Kurucadağ Kayak Merkezi, Çır Şelalesi, Pergasur Şelalesi, Sülbüs Dağı, Şerafettin Dağları, Gerendal Gölü, Tarbasan Gölü, Tarihi Urartu Yolu, Göl Mezrası, Buban Bacaları, Yüzen Adalar Tabiat Anıtı, Zağ Mağaraları, Kalkanlı Mağarası, Kiğı Kalesi, Kral Kızı ve Seberitas Kalesi.
Wikipedia.org
Bingöl Yöresel Yemekler | 17 Geleneksel Lezzet
4 Ekim 2019 yazar admin
Doğu’nun lezzetli yemeklerinin bir araya geldiği Bingöl’ün, iştah açıcı sofralarıyla tanışmaya ne dersiniz?
Hayvancılık ve tarımla geçinen Bingöllüler, yüzyıllardır süre gelen gelenekleriyle sofralarını donatıyor. Et yemeklerinin ve hamur işinin ağırlıklı olduğu Bingöl mutfağında, birbirinden lezzetli ve ilginç isimli yemekler yer alıyor. Genellikle akşam yemeklerine daha çok önem veren Bingöl’ün yöresel lezzetlerini merak edenler için, Bingöl yöresel yemekler listemiz sizlerle;
# Bingöl Yöresel Yemekler
Çorbalar
1. Ayran Çorbası
Bingöl yöresel yemekler listemize şehrin sevilen çorbalarından biri olan bol yoğurtlu ayran çorbasıyla başlıyoruz. İçerisinde döğme ve nohut katıldıktan sonra yoğurt ve yumurta ile terbiye edilen çorba, yaz kış fark etmeden, yazın soğuk, kışın ise sıcak şekilde Bingöl sofralarında yerini alıyor. Nohut ve döğme sayesinde oldukça doyurucu bir başlangıç olan çorbayı, Bingöl’de sevilerek tüketilen tandır ekmeğiyle birlikte yiyebilirsiniz.
2. Tutmaç Çorbası
Özellikle de kış aylarında sofraların vazgeçilmez lezzetlerin biri olan çorbalar, Bingöl mutfaklarında da sık sık pişiyor. Elde açılan hamurlardan yapılan erişte, mercimek ve kavurma gibi malzemelerle yapılan çorba, üzerine eklenen tereyağının kokusuyla tok insanın dahi iştahını açıyor. İçerisinde bol malzeme olduğu için tek başına da içilen çorba, Bingöl’e geldiğinizde mutlaka denemeniz gereken lezzetlerden.
Ana Yemekler
3. Mastuva
Bingöl’ün belki de en az malzemeyle yapılan yemeklerinden biri olan bu ilginç isimli yemek, ilk kez deneyenleri lezzetiyle şaşırtıyor. Pirinç, ayran ve tereyağı ile yapılan mastuva, aslında bir nevi yoğurtlu pilav. Ancak pilavların su yerine direkt ayranla pişirilmesi pirince bambaşka bir lezzet katıyor. Piştikten sonra üzerine tereyağı gezdirilen mastuva yemeğini, Bingöl’de çoğu yerde bulabilirsiniz.
4. Löl
Bingöl yöresel yemekler listemizde yerini alan şehrin hamur işi lezzetlerinden birisi de, meşhur löl böreği. Elde açılan hamurun içerisine çökelek, kavurma ve peynir eklendikten sonra fırında pişirilen börek, rulo şeklinde sarma gibi farklı işlemlerden geçirilerek hazır hale getiriliyor. Yapımı biraz uzun sürse de, lezzetiyle dakikalar içinde biten löl böreği, Bingöl mutfaklarında bayram gibi özel günlerde mutlaka pişiriliyor.
5. Sorina Pel
Türkiye’nin pek çok yöresinde farklı isimlerle bilinen yufkalı bu özel lezzet, Bingöl’de ise sorina pel, ya da sirina pel ismiyle biliniyor. Elde açılan ya da yufkacılarda hazır halde bulunan sorina yufkalarıyla yapılan yemek, fırında pişirildikten sonra üzerine sarımsaklı ve tereyağlı sos eklenerek servis ediliyor. Az malzemeyle oldukça lezzetli bir öğün yiyebileceğiniz sorina peli, dilerseniz kendi evinizde de kolayca yapabilir, ya da Bingöl’ün restoranlarında bulabilirsiniz.
6. Keldoş
Bingöl’ün sevilen geleneksel tatlarından birisi de, farklı yörelerde keledoş, geledoş gibi isimlerle bilinen Bingöl’ün lezzetli yemeği keldoş. Elde açılan hamurun köz üzerinde kızartıldıktan sonra sanki papara yapılıyormuş gibi parçalanmasıyla yapılan yemek, üzerine yoğurtlu ve tereyağlı sosun dökülmesiyle servise hazır hale geliyor.
7. Kaburga Dolması
Et yemekleriyle arası iyi olanlardansanız, Bingöllülerin severek tükettiği bol malzemeli kaburga dolmasına da bayılacaksınız. Her yörede farklı farklı usullerle yapılan dolma, kuzu kaburgasından yapılıyor. İçerisine pirinçten çeşit çeşit çeşnilere kadar pek çok malzeme eklenen dolma, isteğe göre çeşitli sebzelerle tatlandırılabiliyor. Fırında pişen dolmaların mis gibi kokusuyla, size de afiyetle yemek düşüyor.
8. Gömme
Bingöl’ün geleneksel lezzetlerinden birisi olan gömme, aslında yine listemizde bahsettiğimiz keldoş yemeği ile oldukça benzerlik gösteriyor. Ancak gömme yemeğini özel kılan neyle yapıldığından daha çok nasıl yapıldığı. Özel olarak yapılan killi ocakta ve sacta pişirilen hamur ile yapılan gömme yemeği, Üzerine ayran, sarımsak ve tereyağı dökülerek servis ediliyor.
9. Su Böreği
Türkiye’de Edirne’den, Kars’a neredeyse herkesin severek yediği bir börek çeşidi olan su böreği, Bingöl mutfağında da artık bir gelenek haline gelmiş. Bingöllü kadınların evlerde kendi elleriyle özel yaptığı su börekleri, yanında tazecik demlenmiş bir çayla harika bir ikili oluyor.
10. Kuru Dolma
Bingöl’de sık sık yapılan dolmaların başında gelen kuru dolma, yaz aylarında kurutulan patlıcan ve biberlerle yapılıyor. Normal dolmalara göre daha da lezzetli olarak bilinen kuru dolmalar, içerisine kıymalı ve bulgurlu dolma harcı doldurulduktan sonra hazır hale geliyor. Üzerinde bir de süzme yoğurt eklendiğinde daha da lezzetli hale gelen kuru dolmalar, özellikle akşam yemeklerinde sevilerek tüketiliyor.
11. İçli Köfte
Diğer yörelerde genellikle büyük şekilde kızartması yapılan içli köfteler, Bingöl’de daha küçük bir şekilde ve haşlama usulüyle tercih ediliyor. İnce köftelik bulgurla yapılan içli köfteler kıyma, soğan ve salça gibi malzemelerle yapılan iç harcın eklenmesiyle yapılıyor. Suda haşlanan içli köfteler, günün her saati öğün fark etmeden sofralarda yerini alıyor.
12. Kalbur Hurması
Bingöl yöresel yemekler listemizde yerini alan bir diğer hamur işi lezzeti de, meşhur kalbur hurması olarak bilinen bir nevi pişi yemeği. Ancak kahvaltılık pişiye göre daha yoğun bir sosla servis edilen kalbur hurması, oval şekil verilmiş hamurların kızartıldıktan sonra üzerine yağlı ve baharatlı sos dökülmesiyle servis ediliyor.
13. Tandır
Doğu illeri dendiğinde akla gelen ilk ekmeklerden birisi de tandır ekmekleri oluyor. Yüzyıllardır süre gelen geleneğin hala devam ettiği Bingöl’de de, tandır ekmekleri hala sofralarda yerini alıyor. Özel olarak hazırlanan tandır fırınlarında pişirilen, Bingöllü teyzelerimizin elinde açtığı hamurlar, mis gibi kokusuyla sıcak sıcak yeniyor. Türk mutfağında yer alan en lezzetli ekmeklerden biri olan tandır ekmeğini, içerisine tereyağı sürerek mutlaka denemelisiniz.
14. Yaprak Sarması
Sofralarımızın baş tacı, özel günlerin en sık yapılan yemeği yaprak sarmasını, Türkiye’de en sevilen lezzetler arasına eklesek yanlış olmaz. Bingöl yöresinde de her türlü yapraktan tencere tencere yapılan yaprak sarmalar, genellikle en sık asma yaprağından yapılıyor. Etlisi, zeytinyağlısı derken, bayramlardan, mevlitlere her özel anda sofralarda yer alan sarma, her haliyle parmakları ısırtıyor.
Tatlılar
15. Kabak Tatlısı
Bingöl yöresel yemekler listemize şehrin sevilen tatlılarından biri olan kabak tatlısıyla devam ediyoruz. Bal kabaklarından yapılan bu harika tatlı, bol şekerle pişirildikten sonra üzerine tarçın ve çekilmiş ceviz dökülerek servis ediliyor. Herkesin farklı kıvamda sevdiği bu tatlı, farklı farklı şekillerde yapılsa da, Bingöl sofralarının baş tacı olarak karşımıza çıkıyor.
16. Baklava
Baklava deyince çoğumuzun aklına direkt Gaziantep geliyor ancak Bingöllüler de en az Gaziantep kadar baklavaya düşkün. Özel günlerde Bingöllü hanımların özenle ve uzun uğraşlarla elde açtığı baklava hamurlarıyla yapılan baklavalar, oldukça hafif ve lezzetli bir şekilde ortaya çıkıyor. Siz de şerbetli tatlı sevenlerdenseniz, Bingöl’ün kendine has lezzetiyle ortaya çıkan ev baklavasını da mutlaka denemelisiniz.
17. Kadayıf Tatlısı
Bingöl yöresel yemekler listemizin son maddesinde bayramların meşhur tatlısı olan kadayıf tatlısı yer alıyor. İnce ince tel kadayıflarla yapılan tatlı, üzerine çekilmiş ceviz eklendikten sonra fırında pişiriliyor. Piştikten sonra üzerine bir de kıvamlı bir şerbet eklendiğinde lezzetli bir hale gelen tatlı, üzerine taze kaymak ya da dondurma eklenerek yenebiliyor.
Kaynak : biletbayi
Yorumlar
Yorum Yap