Ay’dan getirildi, dünyada incelendi! Çinli bilim insanlarından şaşırtan keşif

Çinli bilim insanları, Ay’dan toplanan kaya ve toprak örneklerinde daha önce bilinmeyen 2 yeni mineralin varlığını tespit etti.

Ay’dan getirilen numuneler, bilim dünyasında heyecanlandıran bir keşfin kapısını araladı. Çin basını, Çinli bilim insanlarının Ay'dan toplanan numunelerde daha önce bilinmeyen iki yeni mineralin varlığını keşfettiğini duyurdu. Minerallerin keşfi, Sichuan eyaletinin başkenti Chengdu’da düzenlenen 11’inci Çin Uzay Günü açılış töreninde açıklandı.

Fosfat mineralleri

‘Chang'e-5’ keşif aracının topladığı kaya ve toprak örneklerinde bulunan fosfat minerallerine ‘magnesiochangesite-(Y)’ ve ‘changesite-(Ce)’ adları verildi. Nadir toprak fosfatı kategorisindeki mineraller, Uluslararası Mineroloji Birliği Yeni Mineraller, Terimler ve Sınıflandırma Komisyonu tarafından sınıflandırılarak onaylandı.

NASA'nın nihai hedefi belli oldu: İnsanları Mars'ın yüzeyine göndermek

NASA'nın Ay'a dönüş görevi Artemis II ile Ay'ın daha önce görülmemiş kısımları incelenecek. NASA'da Artemis II baş araştırmacılarından Kelsey Young, "Ekip, Ay'ın yüzeyinin tamamını görebilecek bu da bizim Apollo ekibiyle bulabildiğimizden daha farklı sorulara cevap vermemizi sağlayacak. Nihai hedefimiz insanları Mars'ın yüzeyine gönderebilmek" dedi.

ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), 50 yılı aşkın sürenin ardından Ay'a yaptığı ilk insanlı uçuş olan Artemis II görevi kapsamında Ay'ın şimdiye dek görülmemiş kısımlarına dair yeni gözlemler yapılacak.

NASA'nın Orion uzay aracının Ay'ın yörüngesinde bir tur atmasının ardından Dünya'ya dönmesiyle Aralık 2022'de tamamlanan Artemis I programının ikinci aşaması Artemis II misyonu için geri sayım başladı.

Önce sıvı hidrojen sızıntısı ve teknik aksaklıklar nedeniyle önce mart ayına ertelenen uçuş, daha sonra yaşanan son teknik sorunların ardından nisana kaydırılmıştı.

Ay'a dönüş projesi olarak bilinen "Artemis Programı" ile astronotları yeniden Ay'a göndermeyi amaçlayan NASA'nın 10 günlük Artemis II misyonunun yerel saatle bugün 18.24'te fırlatılması bekleniyor.

Dört kişilik Artemis II ekibinin başında NASA Astronotu Reid Wiseman ve uçuşun pilotu Victor Glover'ın yanı sıra 2 görev uzmanı olarak çalışacak NASA Astronotu Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansından (CSA) Astronot Jeremy Hansen yer alıyor.

Görev için geri sayım sürerken NASA'nın Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi ve ilk insanlı uçuşunu gerçekleştirecek Orion uzay aracı, 20 Mart'ta ABD'nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezindeki fırlatma rampasına taşındı.

Apollo 17 göreviyle 1972'de insanlığın Ay'a en son gidişin ardından büyük önem taşıyan Artemis II yolculuğunda astronotlar, uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

NASA'nın Ay'a iniş yapma hedefi için önemli bir adım olan Artemis II misyonunun ekibi Ay'a ayak basmayacak olsa da bu görev, Ay'a inişin hedeflendiği Artemis III misyonuna hazırlık adımı olarak görülüyor.

ARTEMİS II EKİBİ İLE AY ARASINDA, APOLLO 17 EKİBİNE ORANLA DAHA FAZLA MESAFE OLACAK

Astronotların yarım asırdan uzun süredir insanların daha önce ulaşamadığı kadar uzağa gidip Ay'a yaklaştıracak olan Artemis II misyonunda astronotlar, gelecekteki insanlı uzay uçuşu misyonlarına bilgi sağlamaya yönelik bilimsel araştırmaları kolaylaştırmak için Dünya'daki bilim insanlarıyla çalışmalar yürütecek.

NASA'da Artemis II görevinin baş araştırmacılarından bilim insanı Kelsey Young, AA muhabirine, Artemis II astronotlarının Ay'ın yüzeyinin tamamını görebileceğini ve Apollo 17'nin aksine, Artemis II ekibinin ile Ay arasında daha fazla mesafe olacağını söyledi.

"Ekip, Ay'ın yüzeyinin tamamını görebilecek bu da bizim Apollo ekibiyle bulabildiğimizden daha farklı sorulara cevap vermemizi sağlayacak." diyen Young, bu misyon kapsamında uzay aracının Ay'ın çevresinde tam bir tur atacağını ve tüm pencerelerinin sürekli Ay'a dönük olması için manevralar yapacağını vurguladı.

Bu uçuşun saatler süreceğini ve Artemis II ekibinin Ay'ın fotoğraflarını çekeceğini, gördüklerini resmedeceğini ve sesli kaydını tutacağını belirten Young, "Ay, astronotlara bir kol uzaklıkta tutulan basketbol topu büyüklüğünde görünecek." dedi.

"ARTEMİS II ASTRONOTLARI, AY'IN DAHA ÖNCE İNSAN GÖZÜYLE GÖRÜLMEMİŞ KISIMLARINI GÖRECEK"

Artemis II misyonu, uzay kapsülünün dışına monte edilmiş düşük çözünürlüklü kameralarla yapılan canlı yayından takip edilebilecek. Misyonun ardından görevde elde edilen veriler kamuoyuyla paylaşılacak.

Young, görevi takip edecekler için yapılacak canlı yayına ilişkin "Ay, uzay aracı Orion ve Dünya arasında kaldığında yaklaşık 50 dakikalık bir sinyal kaybı olacak. Bu kesinlikle normal ve beklenen bir durum. Sonrasında Ay'ın diğer tarafından görünecekler ve video ile ses geri gelecek." açıklamasını yaptı.

Apollo 17 misyonu sırasında ekibin Dünya'ya yakın, aydınlık kısma doğru yolculuk yaptığını ve aslında Ay'ın göremedikleri karanlık kısmı hakkında bilinmeyenler olduğunu hatırlatan Young, "Artemis II astronotları, Ay'ın daha önce insan gözüyle görülmemiş kısımlarını görme şansına sahip olacak." dedi.

Young, bu misyonun, kamera veya teleskoplardan farklı nasıl sonuç doğuracağının kafa karışıklığına yol açabileceğine dikkati çekerek astronotların aktaracağı verilerle bilimsel açıdan, insan gözünün algılayabileceği nüansları anlama şansı bulacaklarını ve Artemis II'nin Artemis III'ün temelini oluşturacağını söyledi.

"NİHAİ HEDEFİMİZ İNSANLARI MARS'IN YÜZEYİNE GÖNDEREBİLMEK"

Young, Ay ile ilgilenen bir bilim insanı olarak uzay aracını ve sistemlerini test etmenin de bu görevin önemli bir parçası olduğuna dikkati çekerek, "Nihai hedefimiz insanları Mars'ın yüzeyine gönderebilmek." ifadesini kullandı.

Astronotlarının, Artemis III misyonu için iniş yapılabilecek bölgeleri inceleyeceğini vurgulayan Young, "Bu bölgelerin insanlar tarafından bizzat gözlemlenmesi, Ay'ın yüzeyinde gelecekteki uzay yürüyüşlerini planlamamız için yeni bilgiler sunabilir." dedi.

Young, bu görevde ne yapacaklarını öğrenmeleri için astronotların dersler aldığını, görev simülasyonlarına katıldığını ifade ederek, "Artemis II, uzay aracımızı ve yer sistemlerini test etme açısından ilk adım. Yüzey keşfine geçtiğimizde Mars'a yönelik sonraki adımı atabileceğiz. Ancak nihayetinde gözümüz kırmızı gezegenin yüzeyinde." yorumunu yaptı.

NASA, yaklaşık 30 günlük Artemis III misyonunun, 2028'e kadar başlatılmasının hedeflendiğini açıklamıştı.

NASA Artemis II görevi kapsamında Orion uzay aracını Ay'a fırlattı

NASA, yarım asrı aşan aranın ardından Ay çevresine ilk insanlı yolculuğu Artemis II göreviyle başlattı. Florida’dan fırlatılan Orion uzay aracı, dört kişilik mürettebatıyla Ay yörüngesine uzanacak kritik görev için uzaya çıktı.

ABD Havacılık ve Uzay Ajansı NASA, Ay’a dönüş hedefinde en kritik adımlardan birini daha attı. Artemis programının ikinci aşaması olan Artemis II görevi, Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden gerçekleştirilen fırlatmayla hayata geçti. Böylece insanlık, 1972’den bu yana ilk kez Ay çevresine yönelik insanlı bir yolculuğa yeniden başlamış oldu.

1972'den sonra Ay'a yapılacak ilk insanlı yolculuk olacak fırlatma, yaklaşık 15 dakikalık bir gecikmeyle gerçekleşti.

Ay çevresinde yaklaşık 54 yıl sonra gerçekleştirilecek ilk insanlı yolculukta fırlatmadan 8 dakika sonra yaklaşık 100 kilometre yüksekliğe çıkıldığı, atmosfer sınırına yaklaşıldığı ve ana motorun Orion kapsülünden ayrıldığı bildirildi.

Artemis II ekibinde, NASA Astronotu Reid Wiseman ve uçuşun pilotu Victor Glover'ın yanı sıra görev uzmanı olarak NASA Astronotu Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansından (CSA) Astronot Jeremy Hansen yer alıyor.

Toplam 4 kişiden oluşan ekip yaklaşık 10 gün sürecek görev süresince, uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

NASA’nın Artemis II misyonu ekibi Ay’a inmeyecek olsa da bu görev, Ay'a inişin hedeflendiği Artemis III misyonuna hazırlık adımı olarak görülüyor.

Hem bir kadın hem de bir siyahi Amerikalının bulunduğu atmosfer ötesi ilk uçuşta, astronot Christina Koch, Artemis II görevindeki iki uzmandan biri olarak Ay’ın etrafındaki yolculuğuyla derin uzaya adım atan ilk kadın unvanını kazanacak.

Fırlatma anı ilgiyle izlendi

Kennedy Uzay Merkezi'nin yaklaşık 32 kilometre güneyindeki Cocoa Beach İskelesi'nde, tarihi yolculuktan saatler önce binlerce kişi toplandı.

Uzay meraklılarından oluşan grup, sahil kenarında gözlem yeri bulmak için günün erken saatlerinden itibaren beklemeye başlarken, bazı meraklılar da bu tarihi ana tanıklık etmek için uçakla farklı eyaletlerden Florida’ya geldi.

ABD doğu yakası yerel saati ile 16.24'te Cape Canaveral'daki uzay merkezinden ateşlenen roketle göğe doğru yükselen araç saniyeler içinde gözle görülemeyecek kadar yükseldi.

Sıvı hidrojen sızıntısı ve teknik aksaklıklar nedeniyle mart ayına planlanan uçuş, daha sonra yaşanan teknik sorunlar nedeniyle nisan ayına ertelenmişti.

Artemis II astronotları, Ay'ın daha önce insan gözüyle görülmemiş kısımlarını görecek

Artemis II misyonu, uzay kapsülünün dışına monte edilmiş düşük çözünürlüklü kameralarla yapılan canlı yayından takip edilebilecek. Misyonun ardından görevde elde edilen veriler kamuoyuyla paylaşılacak.

Bu görev kapsamında, Ay'ın şimdiye dek insan gözüyle görülmemiş kısımlarına dair yeni gözlemler yapılacak ve veriler gelecekteki olası iniş noktalarının belirlenmesinde kullanılacak.

NASA, yaklaşık 30 gün sürecek ve Ay'a inişin planlandığı Artemis III misyonunun, 2028'e kadar başlatılmasının hedeflendiğini açıklamıştı.

Artemis I, 16 Kasım 2022’de NASA’nın Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılmış, Ay çevresini dolaşan ve Dünya’ya dönüş yolculuğunu kapsayan yaklaşık 26 günlük test uçuşu boyunca Orion kapsülünde hiçbir astronot bulunmamıştı.

NASA’dan çok sıra dışı bir deney Astronotlar ayda piknik ateşi yakacak!

NASA, uzaydaki yangınların fiziğini ve davranışını anlamak amacıyla Ay'daki Malzemelerin Yanıcılığı (FM2) isimli yepyeni bir misyon duyurdu. 2026 yılının sonlarında gerçekleştirilecek deneyde, Ay yerçekimi altında dört farklı katı yakıt örneği yakılarak kritik veriler toplanacak.

NASA, Ay yüzeyinde kontrollü bir ateş yakarak malzemelerin alev alma riskini detaylı bir şekilde inceleyecek. Lunar and Planetary Science Conference etkinliğinde sunulan kısa bir rapora göre, NASA araştırmacıları Ay'daki Malzemelerin Yanıcılığı (FM2) adlı yepyeni bir misyon duyurdu.

NASA, Ay yüzeyinde malzemelerin alev alma riskini incelemek için 2026 sonlarında Ay'daki Malzemelerin Yanıcılığı (FM2) adlı yeni bir misyon başlatacak.

Bu görev, Dünya dışındaki gezegen cisimlerinde ilk kez yangınların nasıl olduğunu test edecek.

Misyon kapsamında dört farklı katı yakıt örneği kullanılacak ve Ay yerçekimi altında alevlerin fiziksel özellikleri kaydedilecek.

Araştırmacılar, Ay yerçekiminin malzemelerin yanıcılığını nasıl etkileyeceğini anlamayı amaçlıyor.

Uzayda alevler, Dünya'dakinden farklı olarak mikro yerçekimi nedeniyle daha yuvarlak ve küresel bir form alıyor.

Mühendisler, uzay uçuşlarına uygun malzemeleri belirlemek için NASA-STD-6001B adlı bir test uyguluyor.

Söz konusu görev kapsamında Dünya dışındaki gezegen cisimlerinde yangınların nasıl olduğu ilk kez test edilecek. Planlamalara göre 2026 yılının sonlarında fırlatılacak görevde, dört farklı katı yakıt örneği kullanılacak. Araştırmacılar, Ay yerçekimi altında alevlerin fiziksel özelliklerini uzun bir süre boyunca dikkatle kaydedecek.

Araştırma ekibinden gelen resmi açıklamada şu ifadelere yer verildi: "Bu testler karşılaştırmalı veriler sağlayacak ve Ay'ın yerçekiminin malzemelerin yanıcılığını nasıl etkileyeceğini anlamaya yönelik daha geniş kapsamlı çalışmaların bir parçasıdır."

Uzay görevleri sırasında meydana gelen yangınlar ekipler için felaketle sonuçlanabiliyor. Çünkü alevler, mikro yerçekimi altında gezegenimizdekinden çok daha farklı oluyor.

NASA'nın yanma bilimi üzerine yayınladığı blog yazısına göre Dünya'da küçük bir alev, yükselen sıcak gaz ile yerçekiminin daha soğuk ve yoğun havayı aşağı çekmesinin birleşimi sayesinde damla benzeri bir şekil alıyor. Yerçekiminin oldukça düşük seviyelerde seyrettiği uzay ortamında ise alevler daha yuvarlak ve küresel bir formda karşımıza çıkıyor.

Mühendisler, hangi malzemelerin uzay uçuşlarına uygun olduğunu belirlemek amacıyla NASA-STD-6001B adlı özel bir test uyguluyor. Amerikan uzay ajansı, tuhaf fizik kurallarının geçerli olduğu uzay ortamında ateşin yapısı hakkında bilgi toplamak için yıllar boyunca sayısız yanma deneyi gerçekleştirdi.