23 Nisan Tarihte Bugün Miladi takvime göre yılın 113. günü.

Olaylar

• 1827 - William Rowan Hamilton, Işık Sistemleri Teorisi'ni hazırladı.
• 1906 - Rusya'da Çar II. Nikolay, "Temel Yasalar" olarak bilinen anayasayı ilan etti.
• 1920 - Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı ve ilk kez toplandı.
• 1923 - Lozan Barış Konferansı 23 Nisan 1923'te ikinci defa toplanarak, taraflar olan TBMM temsilcileriyle Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Portekiz, Belçika, SSCB ve Yugoslavya temsilcileri aracılığıyla 24 Temmuz 1923'te sonuçlandırılmıştır.
• 1935 - Polonya'da anayasanın kabulü.
• 1945 - Doğan Kardeş dergisinin ilk sayısı yayımlandı.
• 1948 - II. Dünya Savaşı'ndan beri kapalı tutulan Topkapı Sarayı Müzesi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi halka açıldı.
• 1960 - İzmit Petrol Rafinerisi'nin temeli atıldı.
• 1961 - İlk TBMM binası müze haline getirildi.
• 1961 - Yerli yapım 27 Mayısıs Treni ilk seferini yaptı.
• 1965 - İlk Sovyet haberleşme uydusu, Maniya-1 uzaya fırlatıldı.
• 1979 - 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, UNESCO'nun 1979 yılını "Çocuk Yılı" olarak duyurmasının ardından, TRT tarafından "TRT Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği" adı ile ilk kez kutlandı.
•    23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı

  23 Nisan 1938 tarihli Cumhuriyet gazetesinde 23 Nisan Bayramı'nı gösteren bölüm.

  Resmî adı 1921 (23 Nisan Millî Bayramı)
  1927 (Çocuk Bayramı)
  1935 (Hâkimiyet-i Milliye Bayramı)
  1981 (Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı) Ülke Türkiye Kutlayanlar  Türkiye
   Kuzey Kıbrıs Türü Ulusal bayram
  Resmî bayram Önemi
  • Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılması
  • Bayramın Atatürk tarafından çocuklara armağan edilmesi
  Başlama 1921 Tarih 23 Nisan Törenler Türkiye, KKTC ve dış temsilciliklerinde resmî törenler Gelenekler Çocukların bir günlüğüne devlet makamlarına oturması Bağlantılı günler
  • Cumhuriyet Bayramı
  • Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı
  • Zafer Bayramı

  Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılış yıldönümü olan 23 Nisan'da Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde kutlanan ulusal ve resmî bir bayramdır.

  Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk ulusal bayramı olma özelliğini taşıyan bu bayram, Türkiye'de 1921'den itibaren "23 Nisan Millî Bayramı" adıyla kutlanmaya başlanmıştır. İlk başta yasal adı "Çocuk Bayramı" olmasa da, daha sonra çocuklara neşeli bir gün geçirtme ve Himaye-i Etfal Cemiyeti'ne gelir yaratma amacıyla 1927'den itibaren çocuk bayramı olarak kutlanmıştır. Bayramın adı 1935'te "Hâkimiyet-i Milliye Bayramı", 1981 yılında ise "Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı" olmuştur. UNESCO'nun 1979'u "Çocuk Yılı" olarak duyurmasının ardından, devlet kanalı Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nun TRT Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği'ni başlatması ile bu bayram uluslararası düzeye taşınmıştır.

  Devrin cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün 1933 yılında başlattığı, 23 Nisan'da çocukları makamına kabul edip onlarla sohbet etme âdeti bu bayramın bir parçası olarak yaygınlaşıp gelenekselleşmiş; devlet adamlarının makam koltuklarına çocukları oturtma geleneği 2013 yılına kadar devam etmiştir. Yine 1933'te stadyumlarda beden hareketleri gösterileri ile kutlama geleneği başlamış; bayramın stadyumlarda binlerce öğrenci ve devlet protokolünün katıldığı gösterilerin yerini 2013'ten itibaren, sokaklarda karnaval havasında kutlamalar almıştır.

  Kutlandığı ülkeler

  23 Nisan günü, Türkiye'de ve KKTC'de Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanır.

  Kosova Cumhuriyeti'nde ise Kosova Türkleri, Türkiye Cumhuriyeti'nde Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanan 23 Nisan gününü, "Kosova Türkleri Bayramı" olarak benimsemiştir. 2008'de Kosova'nın bağımsızlığını ilan etmesinden sonra ülkede yaşayan bütün topluluklara kendi millî bayramlarının tarihini seçme ve kutlama hakkı tanınmış ve Kosova Türkleri 23 Nisan gününü seçmiştir. 23 Nisan 2009 tarihinden itibaren 23 Nisan günü, ülkede Kosova Türkleri Bayramı kutlanır.

  Arka plan

  Ana madde: TBMM 1. dönem milletvekilleri listesi

  23 Nisan'ın Türkiye'de ulusal bayram olarak kabul edilmesinin nedeni, 1920'de o gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılmış olmasıdır. İstanbul'un işgal edilerek Meclis-i Mebusan'ın kapatıldığı dönemde Anadolu'da bir direniş başlamış ve bu direnişin bir sonucu olarak Mustafa Kemal Paşa'nın çağrısı ile Ankara'da bir meclis toplanmıştı.

  

  Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, TBMM'nin açıldığı "23 Nisan" gününde her yıl kutlanmaktadır.

  Milletvekili seçimleri Mustafa Kemal Paşa'nın Ankara'da bir meclisin toplanacağını ve neden toplanması gerektiğini açıklayan 19 Mart 1920 tarihli bildirisiyle başladı,yine Mustafa Kemal Paşa'nın 21 Nisan'daki genelgesiyle meclisin açılacağı tarih duyuruldu ve seçilen milletvekillerinin Ankara'ya gelmesi istendi. Meclis, 23 Nisan 1920'de Ankara'da belirlenen 337 milletvekilinden 115'inin katılabildiği ilk toplantısını gerçekleştirdi.

  Tarihçe

  23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nın ortaya çıkışında 3 ayrı bayramın payı vardır:

  TBMM'nin kuruluşunun 1921'den itibaren 23 Nisan'ın "23 Nisan Millî Bayramı" adıyla ülkenin ilk millî bayramı olarak kutlanışı, 1922 yılının 1 Kasım günü saltanatın kaldırılışı nedeniyle 1 Kasım'ın "Milli Hakimiyet Bayramı" olarak kutlanışı; Himaye-i Etfal Cemiyeti'nin herhangi bir yasa olmaksızın, 1927'dan itibaren "Çocuk Bayramı" düzenleyip kutlaması.

  23 Nisan Millî Bayramı

  1921'de çıkarılan 23 Nisan'ın Milli Bayram Addine Dair Kanun ile, Türkiye'nin ilk ulusal bayramı olmuştur. Bayram, kanunen halen Osmanlı saltanatının hüküm sürdüğü bir dönemde ortaya çıktı. Adında ne ulusal egemenlikten ne de çocuklardan söz edilmekteydi. Ancak 23 Nisan 1922'de Ankara'da yapılan ilk kutlamalarından itibaren çocukların ön plana çıktığı bir bayram oldu.

  Hâkimiyet-i Milliye Bayramı

  

  Gazi Mustafa Kemal Paşa, 1929'da Ankara'daki 23 Nisan kutlamalarında.

  1 Kasım 1922'de Türkiye'de saltanat kaldırıldı. 1 Kasım, "Hâkimiyet-i Milliye Bayramı" (Ulusal Egemenlik Bayramı) olarak kabul edildi. Ancak daha sonraki yıllarda, 1 Kasım değil, TBMM'nin açılış tarihi olan 23 Nisan "Millî Hakimiyet Bayramı" olarak kutlandı.

  23 Nisan 1922'de ilk Hâkimiyet-i Milliye Bayramı kutlamaları için meclis önünde askerî birlikler ve okulların katıldığı büyük bir geçit merasimi düzenlendi. Mustafa Kemal, şu sözlerle günün önemini dile getirdi:

    23 Nisan, Türkiye için milli tarihin başlangıcı ve yeni bir dönüm noktasıdır. Bugün, bir cihan husumete karşı kıyam eden Türkiye halkının Türkiye Büyük Millet Meclisini vücuda getirme hususunda gösterdiği harikayı ifade eder."    

  Vatanın düşman işgalinden kurtarılmasının da etkisiyle 23 Nisan 1923 yılı Hâkimiyet-i Milliye Bayramı daha coşkulu kutlandı. İlk kez İstanbul'da da bayram kutlandı; İstanbul'daki kutlamalar Gülhane Parkı'nda gerçekleşti; Muhtelif mevkilerden 21 pare top atılmış ve vilayette tebrik merasimi ve gece fener alayları ile devam etti.

  1935'te bayramlar ve tatil günleriyle ilgili kanun değiştirilmiş ve "23 Nisan Millî Bayramı"nın adı "Millî Hakimiyet Bayramı" haline getirilmiş, böylece 1 Kasım Hakimiyet-i Millîye Bayramı ile 23 Nisan Millî Bayramı birleştirilmiştir.

  Çocuk Bayramı olarak kutlanması

  

  23 Nisan 1937 tarihli Cumhuriyet gazetesinde 23 Nisan Bayramı.

  23 Nisan'ın Çocuk Bayramı oluşu yine TBMM'nin açılışıyla ilişkili olmasına rağmen, tamamen ayrı bir bayram olarak gelişmiş ve 1981 yılına kadar da öyle devam etmiştir. 23 Nisan gününün çocuklarla ilişkilendirilmesi, 23 Nisan 1927'de Himaye-i Etfal Cemiyeti'nin o günü "Çocuk Bayramı" olarak duyurmasıyla başlamış kabul edilir. Aslında Himaye-i Etfal Cemiyeti'nin 23 Nisan'la ilgili çalışmaları daha önceki yıllarda vardır.

  23 Nisan Hâkimiyet-i Milliye Bayramı'nın 1922 yılında Ankara'da yapılan ilk kutlamalarında geçit töreni yapan askerler ve talebeler ön plana çıkmıştı. Himaye-i Etfal Cemiyeti yöneticileri Mustafa Kemal'in de desteğini alarak 23 Nisan 1923'teki millî bayram için pullar bastırdı ve sattı. 23 Nisan 1924'te Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde "Bugün Yavruların Rozet Bayramıdır" ibaresi yer aldı. Himaye-i Etfal'i, Cumhurbaşkanının eşi Latife Hanım'ın temsil etmesi, 23 Nisan kutlamalarında çocukların öne çıkmasında etkili oldu. 1925 yılı kutlamalarında gazetelere ve yorumlarda 23 Nisan'ın aynı zamanda bir Himaye-i Etfal Günü olduğu belirtildi, basında çocuk meselesi gündeme geldi; böylece "Çocuk Bayramı"nın temelleri atıldı.

•  

• 1984 - AIDS'e neden olan virüs belirlendi.
• 1994 - Gagavuzya kuruldu.
• 2003 - Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun aldığı karar doğrultusunda; Kuzey Kıbrıs ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasında serbest geçişler başladı.
• 2005 - Şair ve yazar Sunay Akın'ın kurduğu İstanbul Oyuncak Müzesi açıldı.
• 2025 - 2025 Marmara Denizi depremi yaşandı.

Doğumlar

• 1895 - Yusuf Ziya Ortaç, Türk şair, yazar, edebiyat öğretmeni, yayımcı ve siyasetçi (ö. 1967)
• 1906 - Sâdi Yâver Ataman, Türk folklor ve halk müziği uzmanı ve derlemeci (ö. 1994)
• 1919 - Bülent Arel, Türk elektronik müziğin öncülerinden ve klasik batı müziği bestecisi (ö. 1990)
• 1926 - Suavi Süalp, Türk mizahçı (ö. 1981)
• 1927 - Ahmed Arif, Türk şair (ö. 1991)
• 1928 - Avni Anıl, Türk müzisyen (ö. 2008)
• 1929 - Mürüvvet Sim, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 1983)
• 1934 - Ergun Köknar, Türk tiyatro, sinema, dizi oyuncusu ve gazeteci (ö. 2000)
• 1934 - Fikret Hakan, Türk sinema oyuncusu (ö. 2017)
• 1935 - Coşkun Taş, Türk futbolcu ve teknik direktör (ö. 2024)
• 1936 - Yavuz Bülent Bâkiler, Türk şair ve yazar (ö. 2025)
• 1938 - Ali Ecder Akışık, Türk tiyatro, sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2010)
• 1945 - Alev Sezer, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 1997)
• 1952 - Abdülkadir Budak, Türk şair
• 1952 - Pakize Suda, Türk oyuncu ve yazar (ö. 2022)
• 1954 - Fatih Erdoğan, Türk yazar
• 1960 - Zekeriya Önge, Türk asker (ö. 1980)
• 1970 - Egemen Bağış, Türk siyasetçi
• 1970 - Tayfur Havutçu, Türk futbolcu ve teknik direktör
• 1972 - Demet Akalın, Türk oyuncu, şarkıcı ve manken
• 1973 - Cem Yılmaz, Türk karikatürist, komedyen, stand-up sanatçısı, sinema oyuncusu, senarist, film yapımcısı ve yönetmeni
• 1980 - Doğan Kabak, Türk ralli pilotu ve Youtuber
• 1981 - Murat Ünalmış, Türk dizi ve sinema oyuncusu
• 1983 - Bartu Küçükçağlayan, Türk oyuncu ve Büyük Ev Ablukada grubunun solisti
• 2018 - Louis Mountbatten-Windsor, Birleşik Krallık Prensi

Ölümler

• 303 - Yorgi, Hristiyanlıkta aziz olarak ve İslam'da velî olarak kabûl edilen Romalı bir asker
• 871 - I. Ethelred, Wessex Kralı
• 1014 - Brian Boru, İrlanda Kralı ve Munster Hanedanı'nın üyesi (d. 941)
• 1016 - Ethelred, Wessex kralı
• 1151 - Adeliza, İngiltere Kraliçesiydi (d. 1103)
• 1196 - III. Béla, Macaristan Kralı (d. ~1148)
• 1605 - Boris Godunov, Rus Çarı (d. ~1551)
• 1939 - Saffet Atabinen, ilk Türk orkestra şefi ve flüt virtüözü (d. 1858)
• 2007 - Boris Yeltsin, Rus devlet ve siyaset adamı (d. 1931)
• 2013 - Şahin Gök, Türk sinema yönetmeni (d. 1952)
• 2013 - Molla Muhammed Ömer, Taliban'ın lideri (d. 1959)
• 2016 - Çetin İpekkaya, Türk tiyatro yönetmeni ve oyuncu (d. 1937)
• 2017 - Erdoğan Teziç, Türk hukukçu ve akademisyen (d. 1936)
• 2021 - Tuncay Becedek, Türk futbolcu (d. 1942)

      Özel günler

• Türkiye - 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
• Dünya Kitap Günü ve Telif Hakları Günü
• Almanya - Ulusal Bira Günü